Rodzaje więźby dachowej: więźba jętkowa, krokwiowa, płatwiowo-kleszczowa

2021-04-26 14:23 Monika Rosochacka|Paweł Dominiak
Wybór więźby
Autor: Mariusz Bykowski Więźba jest zazwyczaj gotowa po upływie jednego dnia, rzadziej dwóch lub trzech.

Rodzaj więźby dachowej zależy od tego, jakiego typu dach przewiduje projekt. Ten z kolei wybór zależy wyłącznie od nas i naszych możliwości. W domach jednorodzinnych najczęściej planuje się więźbę krokwiową, krokwiowo-jętkową, płatwiowo-kleszczową. Poznaj rodzaje więźby dachowej. Zobacz, czym różnią się między sobą.

O rodzaju konstrukcji dachowej decyduje planowany kształt dachu, ale także wymiary zewnętrzne budynku. Typ konstrukcji więźby dachowej zależy od tego, jakiego typu dach przewiduje projekt. Ten z kolei wybór zależy wyłącznie od nas i naszych możliwości. 

Z jakiego drewna powinna być wykonana więźba dachowa?

Więźba krokwiowa

  • więźba krokwiowo-belkowa – w której para krokwi razem z belką drewnianego stropu tworzy trójelementowy wiązar oparty na ścianach zewnętrznych budynku. Belki, które tworzą strop drewniany, mogą być oparte bezpośrednio na murze lub na murłacie;
  • krokwie oparte na ścianach – są połączone w kalenicy i oparte na murłatach zamocowanych do wieńca. W tym przypadku wiązar tworzą tylko dwa elementy i dlatego funkcję trzeciego boku trójkąta musi przejąć strop (np. żelbetowy lub prefabrykowany).

Więźba jętkowa

To jeden z najczęściej projektowanych typów wiązarów, bo jest prosty do wykonania, ekonomiczny i nie ma tylu ograniczeń co wiązar krokwiowy. Można go stosować przy rozpiętościach ścian od 5 do 12 m i przy kącie nachylenia połaci 25 - 67° (zalecane co najmniej 35°). Jest to w zasadzie odmiana wiązaru krokwiowego, do którego dodano poziomy element, tzw. jętkę. Łączy ona i usztywnia obie krokwie. Umieszczona jest zwykle w połowie ich długości (lub nieco wyżej). Przyjmuje się, że dolna część krokwi (od murłaty do jętki) nie powinna być dłuższa niż 4,5 m, a górna (między jętką a kalenicą) – niż 2,7 m.

W zależności od rozpiętości dachu stosuje się przynajmniej dwa typy konstrukcji:

  • klasyczna więźba jętkowa

Klasyczna więźba jętkowa projektowana jest najczęściej wtedy, gdy długość jętki nie przekracza 3,5 m. Często wykonuje się ją w domach z poddaszem użytkowym. W takim przypadku dolna krawędź jętki powinna się znajdować 2 - 2,4 m nad poziomem podłogi. W dachach o niewielkim kącie nachylenia, żeby zapewnić odpowiednią wysokość wnętrza, muruje się ścianki kolankowe. Trzeba je jednak wzmocnić solidną konstrukcją żelbetową (wieniec, słupki). W przeciwnym wypadku mogą być zniszczone (wypchnięte na zewnątrz) na skutek rozporu krokwi;

  • więźba płatwiowo-jętkowa

Więźba płatwiowo-jętkowa z jedną lub dwoma ścianami stolcowymi, które tworzy ciąg słupów stolcowych ustawionych na podwalinie i połączonych od góry płatwią pośrednią. Konstrukcja taka ma zastosowanie przy większych rozpiętościach dachu, gdy jętki są zbyt długie. Podpiera się je wtedy jedną płatwią (przy rozpiętości wiązarów 7,5 - 10 m) lub dwiema (gdy rozpiętość ta wynosi 9 - 12 m). Słupy stolcowe podpierające płatwie zwykle ustawia się na drewnianych belkach podwalinowych, niezależnie od tego, czy konstrukcja stropu jest drewniana, stalowa czy żelbetowa. Ukośne elementy zwane mieczami spełniają dwie funkcje – usztywniają konstrukcję ściany stolcowej i stanowią dodatkowe podparcie płatwi.

Sprawdź też:

Więźba jętkowa
Autor: Mariusz Bykowski Dach dwuspadowy: typowa więźba jętkowa. Konstrukcję zrobiono w całości na placu budowy z dostarczego w wytwórni zaimpregnowanego drewna.

Więźba płatwiowo-kleszczowa

To najbardziej uniwersalny rodzaj więźby. Jest to konstrukcja bardzo podobna do dachu jętkowego z dwiema ścianami stolcowymi. Jednak płatwie pośrednie podpierają krokwie, a nie jętki i przez to w obu konstrukcjach występują zasadnicze różnice w sposobie przekazywania obciążeń na ściany i stropy.

W dachu jętkowym wszystkie obciążenia przejmowane są przez ściany zewnętrzne, natomiast w płatwiowo-kleszczowym większość obciążeń jest przekazywana na strop lub wewnętrzne ściany nośne (za pośrednictwem ścian stolcowych). Na ściany zewnętrzne przenosi się jedynie ich część i dlatego murowane ścianki kolankowe najczęściej nie wymagają tak potężnych żelbetowych wzmocnień.

Więźba płatwiowo-kleszczowa znajduje zastosowanie zarówno w dachach płaskich, jak i stromych (6-70°), jedno- i dwuspadowych, z użytkowym poddaszem lub bez niego.

Jest kilka rodzajów konstrukcji płatwiowo-kleszczowych, m.in:

  • Typowa więźba płatwiowo-kleszczowa

Typowa więźba płatwiowo-kleszczowa zbudowana jest z dwóch rodzajów wiązarów: głównych (rozstawionych co 3-5 m) składających się z dwóch krokwi, pary kleszczy i dwóch słupów ścian stolcowych oraz wiązarów pośrednich składających się z krokwi opartych na płatwiach i ewentualnie murłatach. Ten rodzaj konstrukcji przy rozpiętości 9-10 m nie wymaga usztywnień w kierunku poprzecznym, ale przy większym rozstawie ścian należy stosować zastrzały lub miecze w płaszczyźnie wiązara głównego;

  • Więźba płatwiowo-kleszczowa z drewnianą ścianką kolankową

Więźba płatwiowo-kleszczowa z drewnianą ścianką kolankową zwykle wykonywana jest w budynkach z poddaszem użytkowym. Typowa wysokość ścianek kolankowych wynosi 1,2-2 m (w dachach płaskich i stromych). Jest to zwykła konstrukcja ściany stolcowej z płatwią, podwaliną, słupkami i mieczami. Przed wychyleniem ścianki na zewnątrz zabezpieczają ją kleszcze łączące krokiew ze słupem stolcowym ściany wewnętrznej;

  • Płaski dach płatwiowo-kleszczowy

Płaski dach płatwiowo-kleszczowy ma zwykle jedną płatew kalenicową opartą na ścianie stolcowej. Rozwiązanie to stosuje się przy rozpiętości ścian do 8-9 m i kącie nachylenia dachu 6-18°. Ścianki kolankowe najczęściej są murowane. Przy rozpiętościach do 16 m do płatwi kalenicowej dodaje się dwie płatwie pośrednie. Słupy wiązara głównego są połączone parą kleszczy. Miecze w płaszczyźnie wiązara usztywniają go w kierunku poprzecznym i zmniejszają rozpiętość kleszczy;

  • Dach pulpitowy

To najczęściej jednospadowa odmiana dachu o konstrukcji płatwiowo-kleszczowej. Wykonuje się go głównie nadprzybudówkami oraz długimi i wąskimi budynkami usytuowanymi na granicy działki, w których rozpiętość pomiędzy ścianami nie przekracza 6 m. Zwykle stosuje się dwie ściany stolcowe – tylną i środkową, czasami jeszcze ściankę kolankową. Tylna, pionowa, często wykorzystywana jest do usztywnienia wiotkiej ściany pulpitowej, z którą łączona jest stalowymi kotwami (na wysokości kleszczy). Środkowa zazwyczaj jest pochylona, żeby obciążenia z dachu były przekazywane jak najdalej od środka stropu.

Przeczytaj także:

Jakie drewno będzie najlepsze na więźbę dachową >>

Więźba dachowa
Autor: Mariusz Bykowski

Wiązary kratowe

Wraz z modą na budowę szkieletowych domów drewnianych wzrosło zainteresowanie wiązarami kratowymi. Wcześniej konstrukcje te wykorzystywane były głównie do przekrywania baraków. Wreszcie dostrzeżono ich zalety i obecnie często znajdują zastosowanie w domach drewnianych i murowanych. \Do ich wykonania nie jest konieczne zatrudnienie doświadczonego cieśli.

Wiązary kratowe najlepiej się sprawdzają jako konstrukcje dachów dwuspadowych o niewielkim kącie nachylenia (14-23°). Szczególnie w domach z nieużytkowym poddaszem o rozstawie ścian nośnych (zewnętrznych) do 12 m. Wtedy najbardziej uwidaczniają się ich zalety:

  • lekkość,
  • prostota i szybkość wykonania powtarzalnej konstrukcji,
  • niewielki koszt konstrukcji stropu i dachu,
  • możliwość swobodnego zagospodarowania wnętrza (bo niepotrzebne są wewnętrzne ściany nośne).

Galeria zdjęć: nowoczesne pokrycia dachowe

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Pozostałe podkategorie
KOMENTARZE