Jak ocieplić ścianę z cegły: remont starego domu

2020-04-16 8:38
docieplenie starego domu z cegły
Autor: Radosław Murat Aby można było trwale zamocować ocieplenie do starego muru, ten musi być suchy, stabilny i czysty

Dom ceglany wygląda stylowo, ale żeby go ogrzewać, trzeba sporo wydawać na opał. Wyjaśnimy, czym i jak najlepiej ocieplić ściany z cegły.

Zniechęceni wysokimi rachunkami i skuszeni programami dofinansowań przedsięwzięć termomodernizacyjnych (przykładem program „Czyste powietrze”) jesteśmy coraz bardziej skorzy docieplić przemarzające przegrody. Ponieważ od typu ścian zależą rodzaj i grubość materiału termoizolacyjnego, prezentujemy katalog ścian budowanych w latach 70., 80. oraz 90. wraz z przybliżonymi wartościami współczynnika U oraz sugestią, jak podnieść ich szczelność termiczną. My też chcemy wesprzeć tych, którzy będą modernizować swoje domy – merytorycznie. Przygotowaliśmy zestawienie ścian spotykanych w starych domach, które wymagają termomodernizacji, i w każdym przypadku policzyliśmy, jaką izolację trzeba dodać, żeby uzyskać współczynnik przenikania ciepła U = 0,2 W/(m2.K).

izolacja teramiczna ścian
Autor: Termo Organika Izolacja termiczna musi być optymalna. Musimy mieć świadomość, że powyżej pewnej grubości nie uzyskamy już znacząco lepszej ochrony cieplnej, tylko niepotrzebnie wydamy pieniądze

Ściany w starych domach

W latach 70. domy budowano z takich materiałów, jakie były akurat pod ręką lub jakie udało się załatwić, omijając przeszkody typowe dla epoki dotkliwych niedoborów. Wciąż popularne były wtedy cegły – silikatowe i ceramiczne, w tym ceramiczne dziurawki i kratówki, a za szczyt luksusu uchodziły pierwsze pustaki ceramiczne. Stawiano też ściany z pustaków żużlobetonowych zwanych hasiowymi, często produkowanych chałupniczo wprost na budowie, do czego używano przechodzących z rąk do rąk form.

W latach 80. pojawiło się urozmaicenie w postaci szarego gazobetonu o klasie gęstości 600 i 700. W latach 90. dołączyła jego odmiana biała, intensywnie reklamowana przez jednego z czołowych producentów. Hasłem „kup pan cegłę!” skutecznie kuszono do budowy z keramzytu, a nabywców znajdował nawet tak wątpliwy w zastosowaniu zewnętrznym wyrób jak bloczki gipsowe - podatne przecież na wilgoć.

Pod względem konstrukcyjnym najpierw dominowały ściany jednowarstwowe – bez żadnej izolacji termicznej – lub trójwarstwowe, gdzie warstwę środkową tworzyła tak zwana pustka powietrzna, z czasem zastępowana przekładką ze styropianu bądź wełny mineralnej. W latach 80. wełna, wówczas w odmianie szklanej, stała się popularniejsza, niestety pierwszeństwo w jej zakupie miały wielkie firmy budowlane, a na rynek trafiały niewykorzystane przez nie nadwyżki. Trochę łatwiej było o styropian. Kto nie miał szczęścia z zakupem tych produktów, ratował się, zasypując szczelinę żużlem, trocinami, a nawet torfem impregnowanym lub rozdrobnionym gruzem.Niestety nie znano wtedy jeszcze obecnych systemów ociepleniowych zawierających materiały do klejenia izolacji cieplnej i bogatych w różne warianty tynków cienkowarstwowych. W latach 70. metodę tę stosowano u nas eksperymentalnie. Dopiero przełom lat 80. i 90. stał się zapowiedzią jej rozkwitu.

docieplenie starego domu
Autor: Stowarzyszenie na Rzecz Systemów Ociepleń Zanim zdecydujemy, czy warto dokładać nowe ocieplenie do starego, zdemontujmy jego fragment i oceńmy, czy poprzedni dobrze się trzyma muru

Jaka grubość ocieplenia na stare ściany?

To, ile ocieplenia trafi na starą ścianę, zależy przede wszystkim od tego, jaką wartość ma obecnie jej współczynnik przenikania ciepła U. Ten będzie wyższy, gdy ściana nie ma izolacji, lub niższy, jeśli jest już ocieplona. Parametr ten wynika z grubości muru i rodzaju materiału zastosowanego do jego budowy, ewentualnie z rodzaju i grubości istniejącej warstwy termoizolacyjnej. Budulcem „cieplejszym” od cegieł pełnych są z pewnością pustaki ceramiczne, keramzytobeton, bloczki gazobetonowe tudzież żużlobeton. Nie łudźmy się jednak, że są one podobnie „ciepłe” jak współczesne bloczki i pustaki. Większej izolacyjności spodziewajmy się po murach z pustką powietrzną niż po jednowarstwowych. Im więc wyższy jest współczynnik U, tym grubszej izolacji cieplnej powinniśmy się spodziewać. Grubość nowej warstwy ociepleniowej wynikać też będzie z rodzaju i jakości materiału przeznaczonego na jej wykonanie. Najniższą wartość współczynnika przewodzenia ciepła λ mają płyty z piany PIR i z nich można robić cieńszą otulinę ścian, uzyskując przy tym taki sam lub lepszy poziom współczynnika U niż przy użyciu materiału o wyższej wartości λ – wełny albo styropianu. PIR jest jednak drogi i jego montaż na starych ścianach można traktować jako ewenement. Osobą, która najlepiej doradzi, jak docieplić stare mury, będzie audytor energetyczny. Warto więc go wynająć, by zbadał stary budynek i ustalił zakres prac termorenowacyjnych oraz ich szczegóły.

Ocieplenie ścian jednorodnych z cegły: przykłady

Ocieplenie starych ścian z cegły
Autor: Agnieszka Sternicka Rysunek: Ocieplenie starych ścian z cegły ceramicznej pełnej i dziurawki
  • Rysunek 1 od lewej: Ściana grubości 41 cm z cegły ceramicznej pełnej

Współczynnik U = 1,43 W/(m2.K). Aby osiągnąć współczynnik U = 0,20 W/(m2.K), należy ocieplić ją od zewnątrz:

◗ styropianem białym fasadowym o λ 0,044 W/(m.K), grubości 20 cm;◗ styropianem grafitowym o λ 0,032 W/(m.K), grubości 14 cm;◗ wełną mineralną fasadową o λ 0,040 W/(m.K), grubości 18 cm

  • Rysunek 2: Ściana grubości 54 cm z cegły ceramicznej pełnej

Współczynnik U = 1,16 W/(m2.K). Aby osiągnąć współczynnik U = 0,20 W/(m2.K), można ocieplić ją od zewnątrz:

◗ styropianem białym fasadowym o λ 0,044 W/(m.K), grubości 19 cm;◗ styropianem grafitowym o λ 0,032 W/(m.K), grubości 14 cm;◗ wełną mineralną fasadową o λ 0,040 W/(m.K), grubości 17 cm

  • Rysunek 3: Ściana grubości 41 cm z cegły ceramicznej dziurawki

Współczynnik U = 1,23 W/(m2.K). Aby osiągnąć współczynnik U = 0,20 W/(m2.K), można ocieplić ją od zewnątrz:

◗ styropianem białym fasadowym o λ 0,044 W/(m.K), grubości 19 cm;◗ styropianem grafitowym o λ 0,032 W/(m.K), grubości 14 cm;◗ wełną mineralną fasadową o λ 0,040 W/(m.K), grubości 17 cm

Ocieplanie starych ścian z cegły
Autor: Agnieszka Sternicka Ocieplanie starych ścian z cegły
  • Rysunek 4: Ściana grubości 54 cm z cegły ceramicznej dziurawki

Współczynnik U = 0,97 W/(m2.K). Aby osiągnąć współczynnik U = 0,20 W/(m2.K), można ocieplić ją od zewnątrz:

◗ styropianem białym fasadowym o λ 0,044 W/(m.K), grubości 18 cm;◗ styropianem grafitowym o λ 0,032 W/(m.K), grubości 13 cm;◗ wełną mineralną fasadową o λ 0,040 W/(m.K), grubości 16 cm

  • Rysunek 5: Ściana grubości 41 cm z cegły kratówki

Współczynnik U = 1,13 W/(m2.K). Aby osiągnąć współczynnik U = 0,20 W/(m2.K), można ocieplić ją od zewnątrz

◗ styropianem białym fasadowym o λ 0,044 W/(m.K), grubości 19 cm;◗ styropianem grafitowym o λ 0,032 W/(m.K), grubości 14 cm;◗ wełną mineralną fasadową o λ 0,040 W/(m.K), grubości 17 cm

  • Rysunek 6: Ściana grubości 54 cm z cegły kratówki

Współczynnik U = 0,90 W/(m2.K). Aby osiągnąć współczynnik U = 0,20 W/(m2.K), można ocieplić ją od zewnątrz:

◗ styropianem białym fasadowym o λ 0,044 W/(m.K), grubości 18 cm;◗ styropianem grafitowym o λ 0,032 W/(m.K), grubości 13 cm;◗ wełną mineralną fasadową o λ 0,040 W/(m.K), grubości 16 cm

Wełna czy styropian do ocieplenia starych ścian?

Oba materiały są z powodzeniem stosowane do ocieplania nowych i starych domów. Istnieją jednak między nimi znaczne różnice mogące mieć znaczenie podczas termorenowacji. Wełna mineralna w odróżnieniu od styropianu jest produktem doskonale izolującym przed ogniem i powstrzymującym jego rozprzestrzenianie. Potrafi też przepuszczać parę wodną, co oznacza, że pomoże odparować wilgoć, która znajdzie się w ścianach. Warunek – ułożony na niej tynk też musi się odznaczać wysoką dyfuzyjnością, a to kryterium spełniają tynki silikonowe, silikatowe i mineralne. Wełna nie ma właściwie konkurencji, jeśli chodzi o ściany z tzw. suchymi elewacjami, czyli deskami lub panelami przykręcanymi do rusztu nośnego łączonego z murem. Dobrze się wtedy klinuje między elementami takiej podkonstrukcji i szczelnie wypełnia przestrzenie między nimi, nie powodując powstawania mostków termicznych.

Styropian używany jest do przyklejania od zewnątrz. Na izolacji z niego wykonuje się mineralną warstwę podkładową, koniecznie wzmocnioną siatką zbrojącą, a tę wykańcza tynkiem cienkowarstwowym. W przypadku styropianu może on być dowolnego rodzaju, ponieważ styropian nie jest wyrobem „oddychającym”. Przeciwnie niż wełna nie zapewnia ścianom lepszej izolacyjności akustycznej. Jest natomiast zdecydowanie lżejszy, a styropian grafitowy ma w porównaniu z wełną znacznie korzystniejszy współczynnik przewodzenia ciepła λ – 0,033-0,031 W/(m.K).

Nie przegap:

Koniec z przemarzającymi ścianami. System ETICS na starym domu >>>

Dom w Nielepkowicach: wzorowe ocieplenie ścian - wygrana w konkursie „Czyste powietrze z Muratorem”

Ocieplenie ścian wełną mineralną - praktyczne wskazówki

Ocieplanie ścian z pustką powietrzną

Niemało starych domów ma między murem nośnym a elewacyjnym pustą przestrzeń szerokości 3, 4 lub 5 cm. Powietrze, z czego nie każdy zdaje sobie sprawę, jest izolatorem termicznym, jednak nie aż tak dobrym jak materiały ociepleniowe ze styropianem i wełną mineralną na czele. Z tego względu ściany szczelinowe bezdyskusyjnie wymagają docieplenia. Są firmy wykonawcze, które zamiast izolować je od zewnątrz, proponują wtłoczyć materiał termoizolacyjny do istniejącej pustej przestrzeni przez nieduże otwory wykonane w tym celu w warstwie elewacyjnej. Wymaga to zastosowania specjalnych produktów, jak np. strzępków wełnianych, granulatu styropianowego, niskorozprężnej piany poliuretanowej lub granulatu celulozowego. Taka metoda ma swoje zalety, ale nie brak jej też wad.

Z pewnością wypełniając pustkę, zdołamy zachować atrakcyjną elewację, np. ceglaną, przed jej zabudowaniem płytami termoizolacyjnymi. To często jedyny sposób izolacji termicznej budynków zabytkowych. Prace postępują szybko i sprawnie, a to dlatego, że pomijamy wiele etapów charakterystycznych dla metody ETICS – nie kleimy ocieplenia, nie stabilizujemy go kołkami, nie szlifujemy, nie musimy robić warstwy zbrojonej i tynkować bądź też w inny sposób wykańczać elewacji. Nie przeszkadzają też wszelkie przeszkody wokół budynku, które trzeba by było usunąć, żeby ekipa tynkarska mogła rozstawić rusztowania.

Ekspert radzi
Beata Rybkowska
Beata Rybkowska, Bank Ochrony Środowiska

Termomodernizacja: jak to udźwignąć finansowo?

Odpowiednio zaplanowana i starannie przeprowadzona modernizacja termiczna budynku przyniesie z pewnością obniżenie kosztów jego eksploatacji. Będzie też pożądanym i świadomym działaniem na rzecz ochrony środowiska. Wszak mniejsza ilość energii wykorzystywanej do ogrzewania wnętrz przekłada się na mniejszą emisję spalin, co pozwala między innymi ograniczyć problem smogu.

Wielu prywatnych inwestorów szczególnie obawia się kosztów związanych z pracami termomodernizacyjnymi. Przecież nie zawsze będą one dotyczyły wyłącznie docieplenia ścian zewnętrznych. Zakres remontu może być szerszy i objąć także ocieplenie poddasza, izolację termiczną garażu, wymianę stolarki okiennej i drzwiowej lub urządzeń grzewczych. Lista koniecznych prac może rosnąć, a wraz z nią finansowa skala przedsięwzięcia. W ofercie Banku Ochrony Środowiska jest „Przejrzysta pożyczka”, produkt finansowy w sam raz dla wszystkich, którzy chcą się włączyć w walkę o czyste powietrze. Kredyt taki pozwala sfinansować wszystkie prace związane z renowacją termiczną budynku:

  • docieplanie ścian, fundamentów, stropodachów i poddaszy;
  • wymianę starych okien na nowe, o korzystniejszym współczynniku przenikania ciepła;
  • zastąpienie kotła na paliwo stałe nowym, wydajnym kotłem gazowym lub nawet pompą ciepła;
  • zainstalowanie urządzeń pozyskujących darmową energię - np. paneli fotowoltaicznych, kolektorów słonecznych czy systemu rekuperacji.

Oprocentowanie „Przejrzystej pożyczki”, dla umów do trzech lat jest stałe i obecnie wynosi tylko 6%. Dla dłuższych pożyczek oprocentowanie jest zmienne, oparte na stawce WIBOR 6M plus 5 punktów procentowych marży, co daje łącznie 6,76% (według stawki WIBOR 6M z dnia 10.03.2020 r.). Pożyczyć można nawet 80 000 zł.

Osoby, które są beneficjentami programu priorytetowego „Czyste powietrze”, mogą liczyć na niższe oprocentowanie - jedynie 3% w stosunku rocznym. Obecnie trudno znaleźć podobną ofertę na rynku bankowym. Warto też dodać, że od roku 2019 jest możliwe odliczenie w rocznym zeznaniu podatkowym wydatków na materiały i usługi termomodernizacyjne, poprzez obniżenie podstawy opodatkowania, co stanowi wymierną ulgę dla budżetów domowych. Zakupy sfinansowane „Przejrzystą pożyczką” podlegają takiemu odliczeniu.

Zaletą omawianej pożyczki jest również bardzo łatwy i szybki dostęp do funduszy. Wniosek kredytowy można złożyć przez internet, a pieniądze dostać bez wychodzenia z domu. Uruchomienie finansowania następuje od razu po podpisaniu umowy, jeszcze przed rozpoczęciem prac, co pozostawia inwestorowi dużą swobodę w wyborze firmy wykonawczej i ustaleniu dogodnego terminu rozpoczęcia prac. Kredytobiorca ma do dyspozycji aż trzy miesiące na udokumentowanie wykonania inwestycji termomodernizacyjnej. Dodatkowo 20% kwoty pożyczki można przeznaczyć na cel zupełnie niezwiązany z termomodernizacją (wyjątkowe połączenie pożytecznego z przyjemnym).

Czyste powietrze z Muratorem

Dzięki programowi „Czyste Powietrze” termomodernizacja domu stała się łatwiejsza. Jednak nadal jest to przedsięwzięcie wymagające podjęcia wielu ważnych decyzji. Jak co roku postanowiliśmy włączyć się do akcji ograniczania emisji zanieczyszczeń do atmosfery. Zorganizowaliśmy konkurs „Czyste powietrze z Muratorem” - zobacz laureatów konkursu edycja 2021 r. Do wygrania były cenne nagrody ufundowane przez partnerów akcji: firmy Fakro, Knauf Insulation, Galmet i Wiśniowski.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE
Pozostałe podkategorie