Nadzór autorski na budowie. Kiedy jest konieczny i na czym polega?

2020-02-17 12:53
nadzór autorski
Autor: Gettyimages Projektant nie może się uchylić – pod rygorem odpowiedzialności zawodowej – od sprawowania nadzoru autorskiego, ale należy mu się za to wynagrodzenie ustalone wraz z innymi warunkami nadzoru w umowie zawartej z inwestorem. Warto wiedzieć, że inwestor może zlecić sprawowanie nadzoru nad robotami innemu projektantowi – wtedy nadzór nie ma charakteru autorskiego – lub w trakcie budowy zmienić osobę sprawującą taki nadzór

Wyjaśniamy na czym polega nadzór autorski, kiedy może zostać nałożony i jaką odpowiedzialność za jego pełnienie ponosi architekt.

Rola projektanta nie ogranicza się tylko do opracowania projektu. Na żądanie inwestora musi sprawować nadzór autorski w zakresie: stwierdzania w toku wykonywania robót budowlanych zgodności realizacji z projektem oraz uzgadniania możliwości wprowadzenia rozwiązań zamiennych w stosunku do przewidzianych w projekcie, zgłoszonych przez kierownika budowy, inwestora lub inspektora nadzoru inwestorskiego. Obowiązek zapewnienia nadzoru autorskiego może zostać określony również w decyzji o pozwoleniu na budowę – ale tylko w przypadku wysokiego stopnia skomplikowania robót budowlanych lub przewidywanego wpływu na środowisko.

Uchylanie się przez projektanta od podjęcia nadzoru autorskiego lub wykonywanie niedbale obowiązków wynikających z pełnienia tego nadzoru może pociągać za sobą w stosunku do niego odpowiedzialność zawodową.

Ustanowienie nadzoru autorskiego

O konieczności zapewnienia nadzoru rozstrzyga organ administracji architektoniczno-budowlanej, który powinien uzasadnić swoje stanowisko. Szczegółowe wymagania dotyczące nadzoru na budowie ustala organ administracji architektoniczno-budowlanej w decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 36 ust. 1 upb).

Ważne! Orzeczenie właściwego organu państwowego nadzoru budowlanego, nakładające na inwestora obowiązek zapewnienia nadzoru autorskiego, może być wydane wyłącznie w decyzji o pozwoleniu na budowę.

Celem obligatoryjnego wprowadzenia nadzoru autorskiego, w przypadkach przewidzianych w art. 19 ust. 1 upb, jest zapewnienie prawidłowego przebiegu realizacji obiektu i robót budowlanych oraz zapewnienie należytego, starannego ich wykonania. Obowiązkiem inwestora jest zorganizowanie procesu budowy, z uwzględnieniem zawartych w przepisach zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, a w szczególności zapewnienie opracowania projektu budowlanego i, stosownie do potrzeb, innych projektów oraz w przypadkach uzasadnionych wysokim stopniem skomplikowania robót budowlanych lub warunkami gruntowymi, nadzoru nad wykonywaniem robót budowlanych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych (art. 18 ust. 1 pkt 1 i 5 upb).

Ważne!

Nadzór autorski co do zasady zależy od inicjatywy inwestora. Może się jednak zdarzyć, że inwestor zostaje zobowiązany przez właściwy organ do zorganizowania nadzoru autorskiego w decyzji o pozwoleniu na budowę. Dotyczy to przypadków uzasadnionych wysokim stopniem skomplikowania obiektu lub robót budowlanych bądź przewidywanym wpływem na środowisko.

Umowa o pełnienie nadzoru autorskiego

Obowiązek zawarcia z architektem umowy uwzględniającej nadzór autorski wynika z aktu administracyjnego - decyzji o pozwoleniu na budowę. Zawarcie umowy o nadzór autorski jest zatem przymusowe w przypadkach uzasadnionych wysokim stopniem skomplikowania robót budowlanych lub warunkami gruntowymi albo przewidywanym oddziaływaniem na środowisko.

Sprawdź, jak powinna wyglądać prawidłowo skonstruowana umowa o pełnienie nadzoru autorskiego:

WZÓR umowy do pobrania >>>

Na czym polega nadzór autorski

Nadzór autorski obejmuje w szczególności:

1) kontrolę zgodności realizacji inwestycji z projektem budowlanym;

2) czuwanie w toku realizacji nad zgodnością rozwiązań technicznych, materiałowych i użytkowych z dokumentacją projektową i obowiązującymi przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi;

3) uzupełnienie szczegółów dokumentacji projektowej oraz wyjaśnienie wykonawcy wątpliwości powstałych w toku realizacji;

4) uzgodnienie z inwestorem i wykonawcą możliwości wprowadzenia rozwiązań zamiennych w stosunku do materiałów i konstrukcji przewidzianych w dokumentacji projektowej, a zgłoszonych przez kierownika budowy lub inspektora nadzoru inwestorskiego;

5) udział w komisjach i naradach technicznych, uczestnictwo w rozruchu technologicznym, odbiorze inwestycji i w czynnościach mających na celu doprowadzenie do osiągnięcia projektowanych zdolności produkcyjnych lub usługowych;

6) udział w odbiorze inwestycji od wykonawcy, a ponadto w czynnościach mających na celu doprowadzenie do osiągnięcia projektowanych zdolności funkcjonalnych inwestycji w bezpośrednim związku z projektem – po otrzymaniu pisemnego powiadomienia od zamawiającego;

7) stałe lub sukcesywne pobyty projektanta (architekta) na budowie, mające na celu sprawdzenie wykonawstwa robót budowlanych z rozwiązaniami projektowymi; udzielanie stosownych porad i wskazówek wykonawcy; bieżące wyjaśnienie wątpliwości i problemów powstałych w toku robót budowlanych.

Strony mogą uzgodnić, że w ramach nadzoru autorskiego do przebywania na budowie w trakcie robót będzie zobowiązany projektant, względnie jego upoważnieni i uprawnieni inni specjalistyczni projektanci branżowi. Świadczenie czynności w ramach nadzoru autorskiego odbywa się na podstawie umowy zawieranej pomiędzy zamawiającym i projektantem (architektem).

Ważne! Projektant zobowiązany jest do pełnienia czynności nadzoru autorskiego z należytą starannością wymaganą od osoby trudniącej się zawodowo tego rodzaju działalnością (podwyższony miernik staranności), zgodnie z aktualnymi zasadami wiedzy architektonicznej, obowiązującymi przepisami, standardami rynkowymi i zasadą racjonalnej minimalizacji kosztów.

Projektant w trakcie świadczenia czynności nadzoru zobowiązany jest zwrócić uwagę zamawiającemu pisemnie, jeżeli jego wskazówki, zalecenia lub inne oświadczenia dotyczące sprawowania nadzoru autorskiego nie są zgodne z obowiązującymi przepisami, postanowieniami umowy, zasadami sztuki i wiedzy projektowania. Zasadniczo w umowach o nadzór autorski przyjmuje się zasadę, że zamawiający nie jest zobowiązany udzielać projektantowi wytycznych, ocen, przekazywania uwag i zastrzeżeń w trakcie realizacji umowy o roboty budowlane. Jeżeli takie wskazówki, wytyczne i zalecenia projektant otrzymał od zamawiającego, wówczas powinien dokonać ich weryfikacji pod kątem poprawności. Projektant zobowiązany jest do udzielenia zamawiającemu na jego żądanie wszelkich wyjaśnień – w trakcie pobytu na budowie – odnośnie do wątpliwości dotyczących przedkładanych materiałów projektowych (dokumentacji projektowej) oraz zgodności realizacji inwestycji z projektem budowlanym.

Nadzór autorski w praktyce budowlanej może być objęty zakresem przedmiotowym umowy o prace projektowe bądź stanowić odrębny od tej umowy stosunek zobowiązaniowy zawarty między zamawiającym (inwestorem) a projektantem (architektem). Jeżeli chodzi o charakter prawny umów o prace projektowe obejmujących nadzór autorski, to należy zakwalifikować je jako umowy o dzieło, aczkolwiek nie mają one jednorodnego charakteru, gdyż obejmują zobowiązanie opracowania projektu oraz uzupełnianie i korygowanie zawartych w nich rozwiązań, będące zobowiązaniem rezultatu, jak również czuwanie nad zgodnością wykonawstwa z projektem, zobowiązanie starannego działania. Stanowisko takie uzasadnione jest tym, że czynności nadzoru autorskiego sprzężone są ściśle z przedmiotem świadczenia architekta (projektanta) – opracowanie dokumentacji projektowej – i podporządkowane są osiągnięciu tego samego rezultatu jakim jest obiekt budowlany. Przedmiotem zobowiązania architekta jest dzieło o charakterze niematerialnym, upostaciowione w dokumentacji projektowej, służące osiągnięciu rezultatu w postaci wykonanego obiektu budowlanego.

SPRAWDŹ: wzory i formularze do pobrania

Z orzecznictwa…

Umowa o wykonanie dokumentacji technicznej terenów rekreacyjno-sportowych stanowi umowę o dzieło. Stąd w sytuacji, gdy projektant wykonał dokumentację techniczno-budowlaną zgodnie z treścią umowy, nie uzyskując jednak odpowiedniego zezwolenia na budowę, doszło do niewykonania jego zobowiązania w całości.

Wyrok z 20 marca 2002 r.; V CKN 945/00, Legalis

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE