Zdolność kredytowa to próba oceny, czy kredytobiorca będzie w stanie zwrócić zaciągnięty kredyt wraz z należnymi odsetkami w terminie. Nigdy nie pożyczylibyśmy pieniędzy osobie, o której wiemy, że jest niewypłacalna. Tak samo postępują banki. Każdy z nich ma własną metodę określania zdolności kredytowej klienta. Jej szczegóły stanowią tajemnicę bankową. Jednak można wskazać pewne ogólne zasady.
Przede wszystkim pod uwagę brane są średnie miesięczne dochody starającego się wsparcie finansowe z banku. Ich brak, bądź zbyt niski poziom zwykle zamyka drogę do kredytu. Ale odpowiednie dochody to nie wszystko. Banki badają także wolne środki potencjalnego kredytobiorcy, czyli miesięczny dochód po odliczeniu kosztów stałych, takich jak wydatki na utrzymanie, opłaty za mieszkanie, rachunki za telefon, ewentualnie wydatki związane z posiadaniem samochodu. Starający się o kredyt sam deklaruje jaką część domowego budżetu na nie przeznacza. Lecz jeśli bank uzna, że kwota ta jest zbyt niska skoryguje ją w górę. Od dochodu odejmowane są oczywiście także wszelkie obciążenia wynikające z innych spłacanych bądź poręczonych przez klienta kredytów, a także przyznane mu limity kart kredytowych. Próba ukrycia tych pozycji nie jest zachowaniem roztropnym. Bank z całą pewnością zwróci się do Biura Informacji Kredytowej o pełną historię kredytową potencjalnego pożyczkobiorcy, z której dowie się o jego zobowiązaniach wobec innych instytucji finansowych.
To co pozostanie po przeprowadzeniu działań odejmowania, to maksymalna kwota jaką zaciągający kredyt będzie mógł przeznaczyć na regulowanie należności wobec banku co miesiąc. Zatem suma miesięcznych odsetek od kredytu i miesięcznej raty kapitałowej muszą być od niej niższe. W praktyce banki mogą stosować bardziej ostrożne podejście, przyjmując, że rata kredytu może stanowić tylko jakiś procent wolnych środków klienta. Szczególnie, gdy chodzi o pożyczkę w walutach obcych, gdzie dodatkowo istnieje ryzyko wzrostu wielkości zobowiązania w złotych w wyniku obniżenia się jego kursu.
Jednak badanie sytuacji finansowej potencjalnego kredytobiorcy to nie wszystko. Oceniając jego zdolność kredytową banki biorą pod uwagę także takie elementy jak wiek, płeć, stan cywilny, wykształcenie, profil zawodowy, miejsce zamieszkania, posiadane rachunki bankowe, a nawet długość okresu zatrudnienia u ostatniego pracodawcy oraz zameldowania pod aktualnym adresem. Na ich podstawie oceniają, czy klient posiada cechy odpowiadające charakterystyce rzetelnego dłużnika. Ich profil określany jest na podstawie statystyk bankowych. Cennych wskazówek co do solidności danej osoby dostarcza oczywiście jej historia kredytowa. Na łagodniejsze potraktowanie, czyli mniej formalności, a być może i niższe koszty pożyczki, mogą zwykle liczyć stali klienci banku, którzy wcześniej bez kłopotów regulowali wszelkie swoje należności.
Przed podjęciem starań o bankowy kredyt zawsze warto zrobić własne, rzetelne, wyliczenie zdolności kredytowej, uwzględniające rzeczywiste wydatki oraz możliwe zmiany w poziomie zarobków. Pozwoli to na udzielenie sobie szczerej odpowiedzi na pytanie czy jego spłata nie przekracza naszych możliwości finansowych. Jeśli przeliczymy się ze swoimi siłami, będzie to nas kosztowało nie tylko wiele nerwów, czasu i pieniędzy, ale także pozbawi możliwości korzystania z kredytów bankowych na długie lata.
