Rośliny oleiste uprawiane w ogrodzie i na działce

2021-03-29 15:42
słonecznik
Autor: www.thinkstockphotos.com Słonecznik należy do popularnych roślin oleistych. Kiedy kolor głowy słonecznika zmieni się z żółtego na brązowy, można rozpocząć zbiory

Rośliny oleiste uprawiane są nie tylko na polach. Także na działkach i w ogrodach możliwa jest uprawa roślin bogatych w cenne oleje roślinne. Ponadto wśród roślin oleistych jest wiele lubianych i często uprawianych od lat roślin ozdobnych.

Co to są rośliny oleiste?

Najczęściej określenie rośliny oleiste stosowane jest do sporej grupy tzw. gatunków przemysłowych, które uprawia się głównie ze względu na wysoką zawartość cennych tłuszczów. Pozyskiwane z nich (po odpowiedniej przeróbce) tłuszcze roślinne mają zwykle płynną postać olejów roślinnych lub inne formy o stałej konsystencji. Dzięki temu, otrzymujemy znane powszechnie oleje roślinne, zwierające zdrowe kwasy tłuszczowe i mające szerokie zastosowanie – od domowych kuchni po różne gałęzie przemysłu. Najczęściej rośliny oleiste spotkamy na wielkoobszarowych polach uprawnych, a najbardziej znany jest np. słonecznik zwyczajny (Halianthus annus), rzepak (Brassica napus), a także len zwyczajny (Linum usitatissimum).

O ziołach leczniczych

Rośliny oleiste i ozdobne

Nie zawsze zdajemy sobie sprawę z tego, że popularne i rosnące w wielu ogrodach rośliny ozdobne należą także do gatunków oleistych.

Zarówno w ogrodach, jak i na polach uprawnych uprawiany jest słonecznik zwyczajny (Helianthus annus) należący do roślin oleistych. Jego nasiona spożywane są chętnie na surowo, a także przetwarzane na większą skalę w cenny olej słonecznikowy. Słonecznik należy do rodziny astrowatych, wśród których znajdziemy wiele gatunków roślin ozdobnych, łąkowych czy użytkowych – są to np. astry, chabry, języczka, złocień, stokrotka, rudbekia, szarotka i wiele innych.

W ogrodach słonecznik uprawiany jest szczególnie ze względu na dekoracyjne, charakterystyczne, żółte, duże kwiaty i jadalne nasiona. Jest gatunkiem jednorocznym, uprawianym z nasion wysiewanych wczesną wiosną wprost do gruntu. Nie ma dużych wymagań, ale wymaga stanowiska w pełnym słońcu i obfitego nawożenia. Sztywne, wzniesione łodygi słonecznika mogą osiągać do 2-3 m wysokości, dlatego w czasie kwitnienia i owocowania rośliny potrzebują podpórek. W sprzedaży można jednak także spotkać wiele odmian słoneczników ozdobnych nie osiągających dużych rozmiarów, o wysokości od 0,5 do 1 m.

Popularną rośliną oleistą ozdobną w naszych ogrodach jest również rącznik pospolity (Ricinus communis), który łatwo rozpoznać po charakterystycznych, dłoniasto klapowanych liściach, przypominających kształtem liście kasztanowca. Pędy, jak i liście (w zależności od odmiany) mogą mieć zmienny kolor od zielonego do ciemnopurpurowego, co jest głównym walorem ozdobnym tej rośliny. Dekoracyjne są także kwiaty - zebrane w grono i osadzone grupami – ciemnoróżowe lub czerwone (żeńskie) i białe (męskie). Jest to roślina jednoroczna o trujących właściwościach, uprawiana z nasion. Potrzebuje ciepłego, słonecznego stanowiska i jest bardzo wrażliwa na przymrozki (marzną przy temperaturze  -1 °C). Nasiona rącznika są silnie trujące - zawierają alkaloid (rycynę), trującą dla człowieka w dawce powyżej 0,2 g, co odpowiada trzem nasionom rośliny.

Nasiona rącznika są surowcem do produkcji oleju rycynowego, który ma zastosowanie głównie w medycynie – działa silnie przeczyszczająco (drażni błonę śluzową jelita cienkiego, pobudzając jego perystaltykę). Ponadto, jest składnikiem maści i preparatów do leczenia różnych stanów zapalnych skóry oraz oparzeń. Warto wiedzieć, że olej rycynowy jest także składnikiem repelentów ogrodowych – preparatów zapachowych  do odstraszania szkodników (np. kretów, czy turkucia podjadka). 

Przeczytaj też:

Do gatunków oleistych (z ich nasion pozyskiwany jest olej), a jednocześnie ozdobnych lub użytkowych należą również m.in. mak lekarski (Papaver somniferum) lub winorośl właściwa (Vitis vinifera).

Rącznik pospolity
Autor: GettyImages Z nasion rącznika pospolitego tłoczy się olej rycynowy

Oliwka – oleisty krzew

Coraz bardziej popularna w naszym kraju (głównie w uprawie pojemnikowej) jest oliwka europejska (Olea europaea). Ten zimozielony krzew (rzadziej małe drzewo), występujący naturalnie w Afryce, Azji Zachodniej i na południu Europy w sprzyjających warunkach dorasta do 12 m wysokości. Charakterystyczne i dekoracyjne są lancetowate, podłużne i krótkoogonkowe liście oliwki – ciemnozielone, a od spodu srebrzysto-popielate i omszone (podobnie jak pędy).

Przeczytaj też:

Oliwka w donicy. Jak uprawiać drzewko oliwne w domu

Oliwka ma małe wymagania glebowe, dobrze znosi susze, jednak nie toleruje niskich temperatur i w naszym klimacie rzadko udaje się jej uprawa w warunkach ogrodowych. Z owoców oliwki pozyskiwany jest cenny olej, nazywany powszechnie oliwą.

QUIZ: Winogrona - wino, rodzynki czy olej?

Pytanie 1 z 9
Skąd pierwotnie pochodzi winorośl?
Winogrona
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Nasi Partnerzy polecają

Materiał Partnerski

Materiał sponsorowany

Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE