Robaki w mące - jakie robaki można znaleźć w mące, czy są szkodliwe, jak się ich pozbyć?

2022-03-29 7:30
Robaki w mące
Autor: GettyImages Robaki w mące są małe, dlatego trudno je zauważyć

Robaki w mące spotkamy w zakładach przemysłu spożywczego, piekarniach, młynach, magazynach, sklepach, ale także w naszych domach. Występują tam, gdzie nie jest przestrzegana odpowiednia higiena i nie są zachowane właściwe zasady bezpieczeństwa żywności.

Mąka to produkt powstały w wyniku mechanicznego rozdrobnienia ziaren zbóż, który odbywa się w młynie zbożowym. Proces powstawania mąki składa się z kilku etapów – sortowania i oczyszczania ziaren, mielenia ich i przesiewania. Mąka zapakowana do wielogabarytowych worków lub mniejszych toreb papierowych trafia do magazynów a następnie wywożona jest do hurtowni, sklepów oraz supermarketów. Na rynku kupimy m.in. mąkę pszenną, orkiszową, gryczaną, żytnią czy jaglaną. Na każdym etapie powstawania, przechowywania czy transportu, a także w etapie końcowym kiedy mąka dotrze już do naszej kuchni i włożymy ją do szafki, mogą się w niej pojawić szkodniki.

Spis treści

  1. Dlaczego robaki w mące są szkodliwe?
  2. Robaki w mące - mklik mączny (Ephestia kuehniella)
  3. Robaki w mące omacnica spichrzanka (Plodia interpunctella)
  4. Robaki w mące - zadarlica spiżarnianka (Pyralis farinalis)
  5. Robaki w mące - mącznik młynarek (Tenebrio molitor)
  6. Robaki w mące - skórnik słoniniec (Dermestes lardarius)
  7. Robaki w mące - żywiak chlebowiec (Stegobium paniceum)
  8. Robaki w mące - trojszyk ulec (Tribolium confusum)
  9. Robaki w mące - wołek zbożowy (Sitophilus granarius)
  10. Robaki w mące - rozkruszek mączny (Acarus siro)
  11. Jak przechowywać mąkę, by nie zalęgły się w niej robaki?

Dlaczego robaki w mące są szkodliwe?

Szkodniki produktów spożywczych cechuje duża żarłoczność i szybkie rozmnażanie się. Liczba ich gatunków jest bardzo duża. Szkodniki atakują przede wszystkim ziarna zbóż oraz suche produkty zbożowe takie jak: mąka, kasza, otręby, suchary, płatki kukurydziane, musli, bułka tarta, oraz suszone owoce, różne rodzaje orzechów, suszone grzyby, nasiona roślin strączkowych, przyprawy, kakao, słodycze, a także pasze zwierzęce.

Robaki w mące są małe, dlatego trudno je zauważyć. Z reguły wykazują aktywność nocą. Powodują znaczne szkody w produktach spożywczych poprzez gromadne żerowanie, zanieczyszczenie oprzędem, wylinkami i odchodami, a w konsekwencji ich psucie i konieczną utylizację.

Oprzęd, służący do schronienia larw, zbudowany jest z cienkich i lepkich nitek wytwarzanych przez gruczoły gębowe, zlepia mąkę w duże grudki. Jaja składane przez samice bezpośrednio do jedzenia są pokryte także lepką substancją, która powoduje przyklejanie się do nich cząstek pożywienia. Dodatkowo przez to szkodniki stają się niewidoczne w opakowaniu. Pod wpływem wilgoci produkt spożywczy zmienia zapach, wygląd i smak. Staje się gorzki lub kwaśny, nabiera nieprzyjemnego zapachu stęchlizny. Mąka jełczeje i jest podatna na rozwój pleśni, nie nadaje się do spożycia. Zanieczyszczone produkty wydzielinami i kałem, z porzuconymi tam martwymi owadami po zjedzeniu stają się przyczyną groźnych zatruć pokarmowych i alergii.

Pośród wielu różnych szkodników mąki w naszych kuchniach możemy spotkać te niżej opisane.

Robaki w mące - mklik mączny (Ephestia kuehniella)

Gatunek motyla z rodziny omacnicowatych, pospolity szkodnik magazynów zbożowych i spożywczych. Jego ciało mierzy około 15 mm długości. Ma dwie pary skrzydełek: jasnoszare w nieregularne paski przypominające zygzaki i drugie jasnożółte, postrzępione. Gąsienica mklika mącznego jest kremowa lub szarożółta z brązową głową, pokryta delikatnymi włoskami, około 20 mm długości. Żeruje w produktach suchych, dorosłe osobniki nie pobierają już pokarmu. Po zakończeniu żerowania gąsienica buduje kokon i w nim się przepoczwarza. Mkliki są odporne na niską temperaturę choć do rozrodu potrzebują od 13 do 30°C. Ich larwy potrafią bez trudu dostawać się do wnętrza opakowań.

Robaki w mące omacnica spichrzanka (Plodia interpunctella)

Motyl nocny z rodziny omacnicowatych. Szkodnik potocznie zwany molem spożywczym lub kuchennym. Przednie skrzydła omacnicy są ciemnoczerwone z poprzecznym, ciemnym paskiem. U nasady skrzydła są żółte. Tylne skrzydła mają szaroniebieski kolor. Jaja omacnicy są białe, okrągłe. Głowa gąsienic jest brązowa a ciało białe i w miarę rozwoju zmienia barwę w zależności od spożywanego pokarmu. Dorosłe osobniki żyją około 14 dni.

Robaki w mące - zadarlica spiżarnianka (Pyralis farinalis)

Gatunek motyla nocnego z rodziny omacnicowatych. Podczas odpoczynku zadarlica unosi odwłok do tyłu stąd pochodzi nazwa tego owada. Osobniki dorosłe mają około 12 mm długości i około 25 mm rozpiętości skrzydeł. Charakterystyczne ubarwienie skrzydeł przednich - w części nasadowej oraz zewnętrznej są ciemnofioletowe, a po środku żółtawoszare. Części o różnych barwach oddzielone są od siebie poprzecznymi, białawymi liniami. Tylne skrzydła zdarlicy spiżarnianki są zielonkawoszare. W ich środkowej części znajdują się dwie białe, pofalowane przepaski na szarym tle. Zadarlica pojawia się tam gdzie produkty spożywcze przechowywane są w nieodpowiednich warunkach. Szkodnik atakuje jedynie zawilgocone produkty – mąkę, otręby, a także słomę, siano i ziarno. Gąsienice zadarlicy spiżarnianki po wylęgnięciu się z jaj są różowe. Następnie zmieniają barwę na brudno białą (z wyjątkiem brązowej głowy i ostatniego segmentu odwłoka).

Robaki w mące - mącznik młynarek (Tenebrio molitor)

Kosmopolityczny chrząszcz z rodziny czarnuchowatych o brunatnym, prawie czarnym ubarwieniu. Owad dorosły osiąga od 12 do 20 mm, porusza się dość szybko, potrafi fruwać. Larwy maja długość do 3 cm, są dość chude, walcowate i błyszczące (nie są wygięte w rogalik). Tuż po wykluciu koloru białego, później zmieniają go na jasnopomarańczowy. Larwy mają bardzo silny aparat gębowy i potrafią przegryźć twarde opakowania.

Robaki w mące - skórnik słoniniec (Dermestes lardarius)

Gatunek chrząszcza z rodziny skórnikowatych. Owad ma eliptyczne ciało koloru prawie czarnego ze słabo odgraniczoną głową. Na jego pokrywach widoczny jest ciemno brązowy pas brzegach utworzony ze szczecinek o zygzakowatych. Na pasie znajduje się kilka ciemniejszych kropek. Na głowie charakterystyczne czułki z buławkami. Potrafi fruwać. Larwa mocno owłosiona, brązowa, posiada chitynowe haczyki na końcu odwłoka. Jest szybka i bardzo żarłoczna, dorasta do 15 mm długości. Potrafi przystosować się do życia w warunkach bez dostępu wody, uszkadza twarde, nawet aluminiowe opakowania. Skórnik jest chrząszczem niemal wszystkożernym. Wybiera pokarm pochodzenia zwierzęcego: mięso, kiełbasę, słoninę, skóry, wędzone ryby. Atakuje też produkty sypkie i suche jak: mąka, kasze, kakao, przyprawy, karma dla zwierząt a nawet ubrania.

Robaki w mące - żywiak chlebowiec (Stegobium paniceum)

Niewielki chrząszcz z rodziny kołatkowatych, 2-5 mm długości w kolorze brązowym, lekko brunatnym, na pokrywach skrzydeł występują charakterystyczne kropki ułożone w podłużne rzędy. Chrząszcz potrafi dobrze fruwać i w ten sposób, przez otwarte okno, może się dostać do naszej kuchni. Larwa jest mała i ruchliwa, lekko kremowa z żółtymi włoskami, posiada silne żuwaczki, mierzy do 5 mm i jest charakterystycznie wygięta w literę C. Żeruje w produktach suchych ale także w suszonych ziołach, lekach w aptece, atakuje zbiory biblioteczne. W produktach żywnościowych i książkach buduje nieregularne tunele, w których żeruje, zanieczyszczając je odchodami w postaci żółtawego pyłu.

Robaki w mące - trojszyk ulec (Tribolium confusum)

Chrząszcz długości 3-4 mm, ciało wydłużone, lekko spłaszczone o brązowordzawym zabarwieniu, na grzbiecie znajdują się podłużne pręgi. Trojszyk ma skrzydła, ale nie używa ich do fruwania. W Polsce występuje tylko w pomieszczeniach zamkniętych bo do rozwoju potrzebuje odpowiednio wysokich temperatur.  Larwy trojszyka mierzą około 1,2 mm długości. Są kolory białego, potem ciemnieją i stają się brudnożółte. Szkodnik ten atakuje nadpsute przetwory mączne a także eksponaty muzealne. U ludzi trojszyk powoduje alergie i działa drażniąco na skórę. Długotrwały kontakt z jego wydzielinami może spowodować choroby nowotworowe.

Robaki w mące - wołek zbożowy (Sitophilus granarius)

Niewielki chrząszcz z rodziny ryjkowcowatych. Żeruje przede wszystkim na ziarnach zbóż i produktach zbożowych. Jest brunatny, bezskrzydły, pokryty połyskującym, chitynowym pancerzykiem, wytrzymałym na zgniatanie. Charakterystyczna głowa wołka jest niewielka i ma postać wydłużonego ryjka z aparatem gębowym. Ciało chrząszcza jest wysmukłe, walcowate i pokryte rzadkimi, żółtymi włoskami czuciowymi. Nogi są krótkie i mocne (potrafi szybko biegać). Szkodnik zawiera w swoim ciele alergeny, które mogą spowodować objawy astmy i alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych. Przypadkowe spożycie produktów zanieczyszczonych przez owady może powodować zaburzenia jelitowe i stany zapalne przewodu pokarmowego.

Robaki w mące - rozkruszek mączny (Acarus siro)

Gatunek roztocza z rodziny rozkruszkowatych. Dorosłe osobniki osiągają długość od 0,5 do 0,7 mm. Ich rozwój jest ciągły, w jednym roku występuje aż kilkanaście pokoleń. U ludzi rozkruszek wywołuje świąd i alergiczne podrażnienie skóry. Działa drażniąco na drogi oddechowe, może powodować alergiczne zapalenie spojówek, katar i kaszel. Spożyty z produktami spożywczymi powoduje zaburzenia żołądkowo-jelitowe.

Jak przechowywać mąkę, by nie zalęgły się w niej robaki?

Najskuteczniejszą i najtańszą metodą walki z robakami w mące jest profilaktyka. Tylko odpowiednie środki zapobiegawcze uchronią nas przed inwazją szkodników.

  • Przy zakupie zwróćmy uwagę na datę produkcji mąki. Nie kupujmy na zapas jeśli zużywamy jej mało. Mąka łatwo chłonie wilgoć a także obce zapachy. Zwróćmy uwagę na jej barwę i zapach. Świeża mąka ma neutralny zapach, lekko słodkawy smak i jest sypka.
  • Mąki nie należy przechowywać w opakowaniach papierowych, kartonowych czy z cienkiej folii. Po zakupie od razu przesypmy ją z oryginalnego opakowania.
  • Mąkę przechowujemy w suchym, czystym, przewiewnym i chłodnym miejscu w umytych i wytartych do sucha oraz szczelnie zamykanych pojemnikach. Dobrze sprawdzą się szklane lub ceramiczne słoje, puszki ze stali nierdzewnej, hermetycznie zamykane pojemniki plastikowe. Przechowujemy je w pomieszczeniu gdzie zachowana jest prawidłowa cyrkulacja powietrza. Optymalna temperatura do przechowywania mąki to 8-10°C.
  • Na półkach gdzie przechowujemy mąkę prewencyjnie połóżmy w lnianym woreczku suszoną lawendę, rozłóżmy kilka goździków lub pokruszonych liści laurowych – tych zapachów nie lubią szkodniki. Do tego celu nada się także skórka z obranych cytrusów lub kawałek cynamonu.
  • Produkty sypkie kontrolujmy okresowo. Profilaktyczne sprzątanie szafek kuchennych powinniśmy przeprowadzać co kilka miesięcy, ponieważ szkodniki mąki nie lubią hałasu, ruchu i światła. Usuńmy z półek rozsypaną mąkę, resztki kasz czy płatków owsianych. Do umycia szafek użyjmy ciepłej wody z dodatkiem detergentu. Po umyciu zawsze dokładnie wytrzyjmy wszystko do sucha. Zdezynfekujmy szafki roztworem octu i wody (jedna łyżka na ½ szklanki wody).
  • Regularnie opróżniajmy kosz na śmieci i dbajmy, aby rozsypane resztki żywności nie zalegały na blacie kuchennym.

Typowymi symptomami mogącymi świadczyć o obecności robaków w mące są żywe lub martwe owady i ich odchody lub ich larwy. Gdy je zauważymy, istnieje duże prawdopodobieństwo, że owady przedostały się już do wszystkich innych, nawet nie otwieranych papierowych lub foliowych opakowań produktów spożywczych. W takiej sytuacji przejrzyjmy bardzo dokładnie wszystkie opakowania, wyrzućmy te napoczęte lub uszkodzone. Usunięcie wszelkiej zainfekowanej żywności pozwoli na pozbycie się szkodników.

Posprzątajmy gruntownie całą kuchnię, odkurzmy dodatkowo tyły szafek, kąty a także podłogę i ściany. Zastosujmy dostępne na rynku preparaty owadobójcze przeznaczone do użytku domowego, pamiętając przy tym o przestrzeganiu zaleceń producenta i niezbędnych środkach ostrożności. Rozstawmy w kuchni lep na mole kuchenne i pułapki wabiące na chrząszcze spożywcze. Zamontowane w oknach moskitiery uchronią przed inwazją szkodników fruwających.

Przeczytaj też:

Mrówki Faraona w domu - co złego robią, jak się ich pozbyć z domu >>>

Pluskwy w domu - dlaczego są groźne, jak się pozbyć pluskiew z domu >>>

Karaluchy i prusaki: sposoby na zwalczanie karaczanów >>>

Sprzęty kuchenne pomagają w zdrowym odżywianiu
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE