Czarnuszki - rośliny ozdobne, lecznicze i przyprawowe (olej z czarnuszki)

2021-04-29 20:56
Czarnuszki
Autor: GettyImages Czarnuszki to piękne i wartościowe rośliny, które można polecić nawet osobom początkującym

Czarnuszki (Nigella) to rośliny jednoroczne o delikatnym wyglądzie i uniwersalnym zastosowaniu. Maje duże walory dekoracyjne, a dodatkowo niektóre gatunki uprawia się jako rośliny lecznicze. Co warto wiedzieć o czarnuszkach? Jak uprawiać czarnuszki w ogrodzie?

Czarnuszki (Nigella) to rośliny należące do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Występują naturalnie w rejonie Morza Śródziemnego oraz w Azji. W Polsce w miejscach naturalnych występuje tylko jeden gatunek, tj. czarnuszka polna (Nigella arvensis). Kilka innych natomiast jest uprawiana w ogrodach jako rośliny ozdobne i lecznicze.

Urządzanie ogrodu: jakie rośliny powinny znaleźć się w ogrodzie

Spis treści

  1. Czarnuszka – przegląd popularnych i wartościowych gatunków
  2. Wymagania i uprawa czarnuszek
  3. Zastosowanie czarnuszek w ogrodzie
  4. Czarnuszka siewna w kuchni i domowej apteczce

Czarnuszka – przegląd popularnych i wartościowych gatunków

  • czarnuszka siewna

Najpopularniejsza w Polsce jest czarnuszka siewna (Nigella sativa). Roślina dorasta do ok. 40 cm wysokości. Ma atrakcyjne, pierzaste liście. Kwiaty o średnicy do 3 cm są białe lub bladoniebieskie. Wyrastają pojedynczo na szczytach pędów. Kwitnie od maja do września. Owoce to duże mieszki z przetworami powietrznymi. Nasiona są czarne. Roślina jest chętnie wykorzystywana w celach leczniczych i kulinarnych (o tym poniżej).

  • czarnuszka polna

Inny wartościowy leczniczo gatunek to wspomniana czarnuszka polna (Nigella arvensis). Jest jednak rzadka i tym samym nie korzysta się z jej dobrodziejstw w tak szerokim zakresie. Widnieje w „Czerwonej liście roślin i grzybów Polski” jako zagrożona (EN). Gatunek jest podobny do czarnuszki siewnej, ma jednak mniej gęste, bardziej ażurowe liście. Zakwita później (kwitnie od lipca do września).

  • czarnuszka damasceńska

W typowo dekoracyjnych celach uprawia się czarnuszkę damasceńską (Nigella damascena). Jest gęstsza od pozostałych gatunków i nieco wyższa (50-70 cm wysokości). Kwiaty są duże (do 6cm średnicy), wielopłatkowe. Mają barwę białą, różową lub niebieską. Kwitnie bardzo długo, nawet od maja do sierpnia (czasem do września). Po kwitnieniu wykształca torebki z czarnymi nasionami. Owocostany mają również wartość dekoracyjną.

  • czarnuszka hiszpańska

Inny, piękny gatunek to czarnuszka hiszpańska (Nigella hispanica). Osiąga 40-60 cm wysokości. Wytwarza duże, intensywnie niebieskie kwiaty z czarnym środkiem.

Wymagania i uprawa czarnuszek

Czarnuszki to rośliny łatwe w uprawie. Wymagają stanowiska słonecznego, wtedy najobficiej kwitną i owocują.

  • podłoże dla czarnuszek

Tolerują różne typy podłoży. Trzeba unikać tylko gleb kamienistych oraz podmokłych. Czarnuszka polna i siewna dobrze radzą sobie nawet w miejscach piaszczystych. Optymalne jest podłoże żyzne, przepuszczalne, zasobne w wapń.

  • wysiew nasion

Nasiona wysiewa się w różnych terminach, ale najczęściej praktykuje się siew wczesnowiosenny (pod koniec marca i w kwietniu). Nasiona wysiewa się punktowo, co 15 cm, w rzędach oddalonych co 30-40 cm. Głębokość siewu wynosi 1,5 cm. Zwykle kiełkują w ciągu dwóch tygodni od wysiewu.

  • podlewanie czarnuszek

W początkowym okresie wzrostu bardzo ważne jest regularne podlewanie. Siewki i młode sadzonki są podatne na przesuszenie. Później czarnuszka dobrze radzi sobie z suszą.

  • nawożenie czarnuszek

Do dokarmiania najlepsze są nawozy organiczne mieszane z podłożem.

  • ściółkowanie podłoża

Można również stosować ściółkę, dla ograniczenia zachwaszczenia.

Czarnuszki
Autor: GettyImages Czarnuszki to rośliny łatwe w uprawie. Wymagają stanowiska słonecznego, wtedy najobficiej kwitną i owocują

Czarnuszki są dosyć odporne na choroby i szkodniki - o ile nie mają zbyt mokro i nie są nadmiernie nawożone azotem.

Zastosowanie czarnuszek w ogrodzie

Czarnuszki świetnie pasują na pierwszy plan rabat. Są dobrymi „wypełniaczami” poprawiającymi zwiewność i naturalność kompozycji roślinnych. Mogą tworzyć naturalistyczne niby-łąki. Ze względu na niewielkie wymagania nadają się do dekoracji ogrodów skalnych.

Dobrze komponują się m.in. z makami, chabrami, orlikami oraz trawami ozdobnymi. Wykorzystuje się je również jako dekorację w wazonie oraz materiał do tworzenia suchych kompozycji florystycznych.

Przeczytaj też:

Najpopularniejsze kwitnące rośliny jednoroczne na rabaty >>

Czarnuszki
Autor: GettyImages Czarnuszki to rośliny jednoroczne o delikatnym wyglądzie i uniwersalnym zastosowaniu

Czarnuszka siewna w kuchni i domowej apteczce

Najcenniejsze w kuchni i ziołolecznictwie są nasiona czarnuszki siewnej. Mają ostry-korzenny smak, nieco zbliżony do pieprzu. Można dodawać je do wielu potraw: mięs, sosów, marynat, sałatek i twarogów. Często znajduje zastosowanie w wypiekach – bułkach i chlebach. Pasuje do potraw z grilla. Czasem nasiona lekko praży się na patelni dla wzmocnienia smaku.

Czarnuszka jako naturalny lek łagodzi kaszel, ułatwia odkrztuszanie i pomaga zmniejszyć objawy astmy. Poprawia odporność organizmu, działa antywirusowo, przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie. Chroni wątrobę, nerki i żołądek. Obniża poziom glukozy i wzmaga wydzielanie insuliny, dlatego jest wykorzystywana jako wsparcie w leczeniu cukrzycy. Najczęściej korzysta się z niej w postaci tłoczonego oleju.

Przeczytaj też:

Rośliny lecznicze i zioła rosnące dziko w ogrodach >>

Czarnuszki
Autor: GettyImages Czarnuszki są łatwe w uprawie. Nadają ogrodowi pewnej dzikości, naturalności i zwiewności

Czy potrafisz rozpoznać jaka to bylina?

Pytanie 1 z 7
Jaka to bylina?
Aster nowoangielski
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Nasi Partnerzy polecają
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE