Czarnuszki - rośliny ozdobne, lecznicze i przyprawowe (olej z czarnuszki)

2021-04-29 20:56 Michał Mazik
Czarnuszki
Autor: GettyImages Czarnuszki to piękne i wartościowe rośliny, które można polecić nawet osobom początkującym

Czarnuszki (Nigella) to rośliny jednoroczne o delikatnym wyglądzie i uniwersalnym zastosowaniu. Maje duże walory dekoracyjne, a dodatkowo niektóre gatunki uprawia się jako rośliny lecznicze. Co warto wiedzieć o czarnuszkach? Jak uprawiać czarnuszki w ogrodzie?

Czarnuszki (Nigella) to rośliny należące do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Występują naturalnie w rejonie Morza Śródziemnego oraz w Azji. W Polsce w miejscach naturalnych występuje tylko jeden gatunek, tj. czarnuszka polna (Nigella arvensis). Kilka innych natomiast jest uprawiana w ogrodach jako rośliny ozdobne i lecznicze.

Urządzanie ogrodu: jakie rośliny powinny znaleźć się w ogrodzie

Spis treści

  1. Czarnuszka – przegląd popularnych i wartościowych gatunków
  2. Wymagania i uprawa czarnuszek
  3. Zastosowanie czarnuszek w ogrodzie
  4. Czarnuszka siewna w kuchni i domowej apteczce

Czarnuszka – przegląd popularnych i wartościowych gatunków

  • czarnuszka siewna

Najpopularniejsza w Polsce jest czarnuszka siewna (Nigella sativa). Roślina dorasta do ok. 40 cm wysokości. Ma atrakcyjne, pierzaste liście. Kwiaty o średnicy do 3 cm są białe lub bladoniebieskie. Wyrastają pojedynczo na szczytach pędów. Kwitnie od maja do września. Owoce to duże mieszki z przetworami powietrznymi. Nasiona są czarne. Roślina jest chętnie wykorzystywana w celach leczniczych i kulinarnych (o tym poniżej).

  • czarnuszka polna

Inny wartościowy leczniczo gatunek to wspomniana czarnuszka polna (Nigella arvensis). Jest jednak rzadka i tym samym nie korzysta się z jej dobrodziejstw w tak szerokim zakresie. Widnieje w „Czerwonej liście roślin i grzybów Polski” jako zagrożona (EN). Gatunek jest podobny do czarnuszki siewnej, ma jednak mniej gęste, bardziej ażurowe liście. Zakwita później (kwitnie od lipca do września).

  • czarnuszka damasceńska

W typowo dekoracyjnych celach uprawia się czarnuszkę damasceńską (Nigella damascena). Jest gęstsza od pozostałych gatunków i nieco wyższa (50-70 cm wysokości). Kwiaty są duże (do 6cm średnicy), wielopłatkowe. Mają barwę białą, różową lub niebieską. Kwitnie bardzo długo, nawet od maja do sierpnia (czasem do września). Po kwitnieniu wykształca torebki z czarnymi nasionami. Owocostany mają również wartość dekoracyjną.

  • czarnuszka hiszpańska

Inny, piękny gatunek to czarnuszka hiszpańska (Nigella hispanica). Osiąga 40-60 cm wysokości. Wytwarza duże, intensywnie niebieskie kwiaty z czarnym środkiem.

Wymagania i uprawa czarnuszek

Czarnuszki to rośliny łatwe w uprawie. Wymagają stanowiska słonecznego, wtedy najobficiej kwitną i owocują.

  • podłoże dla czarnuszek

Tolerują różne typy podłoży. Trzeba unikać tylko gleb kamienistych oraz podmokłych. Czarnuszka polna i siewna dobrze radzą sobie nawet w miejscach piaszczystych. Optymalne jest podłoże żyzne, przepuszczalne, zasobne w wapń.

  • wysiew nasion

Nasiona wysiewa się w różnych terminach, ale najczęściej praktykuje się siew wczesnowiosenny (pod koniec marca i w kwietniu). Nasiona wysiewa się punktowo, co 15 cm, w rzędach oddalonych co 30-40 cm. Głębokość siewu wynosi 1,5 cm. Zwykle kiełkują w ciągu dwóch tygodni od wysiewu.

  • podlewanie czarnuszek

W początkowym okresie wzrostu bardzo ważne jest regularne podlewanie. Siewki i młode sadzonki są podatne na przesuszenie. Później czarnuszka dobrze radzi sobie z suszą.

  • nawożenie czarnuszek

Do dokarmiania najlepsze są nawozy organiczne mieszane z podłożem.

  • ściółkowanie podłoża

Można również stosować ściółkę, dla ograniczenia zachwaszczenia.

Czarnuszki
Autor: GettyImages Czarnuszki to rośliny łatwe w uprawie. Wymagają stanowiska słonecznego, wtedy najobficiej kwitną i owocują

Czarnuszki są dosyć odporne na choroby i szkodniki - o ile nie mają zbyt mokro i nie są nadmiernie nawożone azotem.

Zastosowanie czarnuszek w ogrodzie

Czarnuszki świetnie pasują na pierwszy plan rabat. Są dobrymi „wypełniaczami” poprawiającymi zwiewność i naturalność kompozycji roślinnych. Mogą tworzyć naturalistyczne niby-łąki. Ze względu na niewielkie wymagania nadają się do dekoracji ogrodów skalnych.

Dobrze komponują się m.in. z makami, chabrami, orlikami oraz trawami ozdobnymi. Wykorzystuje się je również jako dekorację w wazonie oraz materiał do tworzenia suchych kompozycji florystycznych.

Przeczytaj też:

Najpopularniejsze kwitnące rośliny jednoroczne na rabaty >>

Czarnuszki
Autor: GettyImages Czarnuszki to rośliny jednoroczne o delikatnym wyglądzie i uniwersalnym zastosowaniu

Czarnuszka siewna w kuchni i domowej apteczce

Najcenniejsze w kuchni i ziołolecznictwie są nasiona czarnuszki siewnej. Mają ostry-korzenny smak, nieco zbliżony do pieprzu. Można dodawać je do wielu potraw: mięs, sosów, marynat, sałatek i twarogów. Często znajduje zastosowanie w wypiekach – bułkach i chlebach. Pasuje do potraw z grilla. Czasem nasiona lekko praży się na patelni dla wzmocnienia smaku.

Czarnuszka jako naturalny lek łagodzi kaszel, ułatwia odkrztuszanie i pomaga zmniejszyć objawy astmy. Poprawia odporność organizmu, działa antywirusowo, przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie. Chroni wątrobę, nerki i żołądek. Obniża poziom glukozy i wzmaga wydzielanie insuliny, dlatego jest wykorzystywana jako wsparcie w leczeniu cukrzycy. Najczęściej korzysta się z niej w postaci tłoczonego oleju.

Przeczytaj też:

Rośliny lecznicze i zioła rosnące dziko w ogrodach >>

Czarnuszki
Autor: GettyImages Czarnuszki są łatwe w uprawie. Nadają ogrodowi pewnej dzikości, naturalności i zwiewności
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE