Wybór stylu domu to często pierwsza decyzja, jaką podejmujemy, planując własną siedzibę. Dom o dość zwartej bryle, spadzistym dachu, wykończony klasycznymi materiałami wydaje się rozwiązaniem najbardziej bezpiecznym. Taki budynek może przykuć uwagę swoją architektoniczną formą lub starannym wykończeniem, ale na pewno nie będzie się nadmiernie wyróżniał z otoczenia ani szokował (zdjęcie pierwsze przedstawia dom M32 - Zielona równina).
Tradycja czy architektoniczny melanż
Powszechnie uważa się, że dom w stylu tradycyjnym oznacza dworek. Tymczasem to tylko jedna z licznych form stylu tradycyjnego. Nawiązania do tradycji mogą być znacznie prostsze i o wiele mniej wymagające. Punktem wyjścia jest zazwyczaj forma domu parterowego z poddaszem użytkowym. O tym, czy nabierze on cech domu tradycyjnego, czy nowoczesnego, zadecydują detale i materiały. Kluczowy jest dach – musi być okazały, dobrze widoczny, dekorujący dom zarówno architektonicznymi detalami, jak i solidnym pokryciem. Dach dwupołaciowy zazwyczaj rozbudowany jest lukarnami lub wolimi oczkami.
Coraz częściej jednak jako wyróżnik stylu tradycyjnego uznaje się znacznie bardziej okazały i widoczny na każdej elewacji dach czterospadowy. Bryła budynku jest zazwyczaj dość zwarta – jeśli są ozdobniki, to klasyczne wykusze, ryzality, podcienia i nisze. Istotnym wyróżnikiem stylu tradycyjnego jest ukształtowanie elewacji. W wydaniu najbardziej klasycznym wyraża się ono uporządkowaniem elementów zgodnie z zasadą symetrii z gankiem lub facjatą w centralnej części. Bardziej swobodnie ukształtowane elewacje zawsze mają zaakcentowane wejście: gankiem, kolumnami, daszkiem. Dom w stylu tradycyjnym wyróżnia się również kształtem okien – zawsze są z podziałami dzielącymi je na mniejsze pola lub ozdobione drobną siatką szprosów. Lubianym elementem są okiennice – nie tylko zdobią elewacje i tworzą rustykalny klimat, ale też wzmacniają poczucie bezpieczeństwa. Zwolennicy tradycji chętnie widzą w swoich domach balkony, loggie, werandy. Wydzielające ich granice balustrady najczęściej są wykonane z drewnianych elementów.
Dom nowoczesny czy szyk naturalności
Dom w stylu tradycyjnym może być zarówno murowany i otynkowany, jak i zbudowany z drewna lub wykończony drewnianą oblicówką. Nie brakuje tu również odwołań do tradycyjnych sposobów wykończenia ścian – najlepiej jednak, aby miały one źródło w tradycji danego regionu, na przykład mur pruski na Pomorzu, ściany obłożone łupanym granitem na Mazurach, a piaskowcem w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej.
Materiałami wykończeniowymi podkreśla się solidność i trwałość domu, bo przecież „tradycyjny” oznacza na lata, dla wielu pokoleń. Dlatego budynek musi mieć wyraźnie podkreślony cokół dający wrażenie, że dom jest wrośnięty w ziemię. Podobną rolę odgrywają wzmocnione narożniki w kształcie tradycyjnych murów przyporowych lub obłożone materiałem trwalszym niż tynk – cegłą klinkierową, kamieniem. Dach również musi stwarzać wrażenie trwałego, niezniszczalnego, dobrze chroniącego dom przed niszczącymi siłami natury. Mile widziana jest dachówka i naśladująca ją blachodachówka, w nawiązaniach regionalnych – gont. Zestaw kolorystyczny domu jednorodzinnego także ma podkreślić związek z klasyką: ściany będą raczej jasne, pokrycie dachu i cokół – ciemniejsze czerwone lub brązowe, okna najczęściej w naturalnym kolorze drewna.
Dom w stylu tradycyjnym, czyli dla każdego?
Dom tradycyjny ma najczęściej układ wnętrz dość standardowy, zaprojektowany zmyślą o modelowej rodzinie. W typowej, dość zwartej bryle budynku parterowego z poddaszem podział na strefy dzienną i nocną przebiega zgodnie z granicami kondygnacji. Nowoczesność ogranicza się do otwartej lub półotwartej strefy dziennej.
Przy wyborze projektu zwolennicy tradycji rzadziej sięgają po takie rozwiązania jak dwukondygnacyjne pomieszczenia, galerie i antresole. Garaż zazwyczaj wtapia się w bryłę domu, zachowując tradycyjną hierarchię ważności obu części. Współczesny dom, choćby wiernie naśladował któryś ze stylów historycznych, otwiera się na otoczenie. Zwykle jednak wyjście na taras i do ogrodu lokalizuje się w salonie, rzadziej w sypialniach i innych pomieszczeniach. Zbyt duża liczba wyjść może zachwiać tak ważne u zwolenników tradycji poczucie bezpieczeństwa.
