Nikt nie wierzył, że to możliwe: Z kostki 124 m² powstała komfortowa willa 238 m²!

Jak wyglądała kostka PRL przed remontem? Największe wady starego domu

Stary dom miał trzy podstawowe wady: dużo elementów żelbetowych ograniczających ingerencję w konstrukcję, wąską klatkę schodową i wysoko wyniesiony parter, co kłóci się z trendem zacierania granicy między domem a ogrodem. Nowy budynek miał być nowoczesny, z dużymi przeszkleniami, rozłożystymi tarasami i płaskim dachem.

Prace remontowe zostały podzielone na dwa etapy:

• Pierwszy – generalny remont starej części domu, tak aby mogła ona funkcjonować zupełnie niezależnie, oraz budowa nowej.
• Drugi – wykończenie nowej części, połączenie dwóch brył oraz wykończenie elewacji, które zatrze granicę między nowym a starym.

Dostawiona część domu jest niezależna konstrukcyjnie. Przy ścianach nośnych starego domu wznoszą się ściany nośne dobudowanej części ze szczelinami dylatacyjnymi (3 cm) wypełnionymi styropianem.

Rozbudowa domu kostki: jak z 124 m² powstało 238 m² nowoczesnej willi

Na znaczną rozbudowę domu pozwalało jego usytuowanie na działce i jej wielkość (750 m²). Z niedużej kostki (124,7 m²) podzielonej na niewielkie pomieszczenia powstała wygodna i przestronna willa (238,7 m²) z otwartym na ogród salonem z dużym tarasem. Elewacja ogrodowa z tarasem ma wystawę południowo-zachodnią. W dobudowanej części znajdują się główne wejście z podcieniem na samochód, duży salon z kuchnią, toaleta, pokój gościnny z niewielką łazienką.

Część piętra nowego domu zajmuje widna, przeszklona pracownia z wyjściem na taras będący jednocześnie zadaszeniem pozostałego fragmentu dobudowanego domu. Na parterze istniejącego domu powstanie sypialnia z pokojem do pracy i łazienką, a na piętrze – 2 pokoje z łazienką.

Parter był wyniesiony ponad poziom terenu o 90 cm. Działka natomiast okazała się zagłębiona w stosunku do ulicy o mniej więcej 30 cm, co jest niekorzystne, biorąc pod uwagę coraz częstsze ostatnio obfite deszcze. Trzeba było więc podnieść teren działki i zrównać go z poziomem ulicy. Dzięki temu znacznie zmniejszyła się różnica poziomów parteru i terenu. Ponadto nowe wielkie okna widoczne na elewacji frontowej są osadzone bezpośrednio na podłodze, przez co dodatkowo zaciera się wrażenie wysokiego parteru.

Dobudowana część natomiast została wyniesiona o 17 cm w stosunku do poziomu terenu, czyli o wysokość jednego stopnia schodów. W wyniku tych zabiegów różnica poziomów między nową częścią a starym domem wynosi jedynie trzy stopnie.

Metamorfoza kostki PRL: zdjęcia przed i po robią wrażenie

Wyburzanie ścian w kostce PRL: jak otwarto przestrzeń i powiększono wnętrza

Żeby uzyskać większe przestrzenie w starym budynku, wszystkie ściany działowe zostały wyburzone (posadzki drewniane zerwane, okna, drzwi i wszystkie instalacje zdemontowane). Teraz ściany działowe wymurowano według nowej koncepcji. Ściana nośna dzieląca wnętrze domu niemal na pół była dużym ograniczeniem. Na parterze wybito w niej otwór zabezpieczony podciągiem górnym, łączący dawną kuchnię z pokojem, co dało całkiem dużą otwartą przestrzeń.

Dodatkowo powiększono wnętrza przez włączenie wnęk loggii – otwory okienne zostały maksymalnie poszerzone, a wysokie okna zamontowane na krawędzi wnęk. W ten sposób powstały ciekawe nisze, a sypialnie na parterze i piętrze mają po 27,6 m² powierzchni. Pomieszczenie gospodarcze na piętrze po połączeniu z przestrzenią po wyburzonych schodach zamieniono w obszerną łazienkę.

Generalny remont starego domu: nowe instalacje, podłogi i ocieplenie

Ponieważ ściany i sufity nie były proste ani gładkie, obłożono je płytami gipsowo-kartonowymi na stelażu aluminiowym i pomalowano. Instalacje elektryczna, hydrauliczna i centralnego ogrzewania zostały zaprojektowane i wykonane na nowo. Nowe były też posadzki, dlatego w pomieszczeniach, gdzie na podłodze był zaplanowany kamień, wykonano ogrzewanie podłogowe. Elewację obłożono styropianem o grubości 15 cm i przygotowano do położenia tynku zewnętrznego w późniejszym etapie prac. Fundamenty również ocieplono i zaizolowano przeciw wilgoci.

Wysoki parter i duże przeszklenia: jak połączono dom z ogrodem

Wysokość pomieszczeń nowej części domu pełniącej funkcję dzienną wynosi sporo – 2,9 m, gdyż strop nad nimi, jest zrównany ze stropem piętra starego domu i tworzy duży taras z wyjściem z górnej kondygnacji. Jednak przy dość dużym pomieszczeniu (54 m²) ta wysokość nie jest przytłaczająca, wręcz przeciwnie, daje poczucie przestronności i lekkości. Wewnętrzne otwory drzwiowe są także wyższe niż standardowe – mają 2,5 m i są proporcjonalne do wysokości pomieszczenia.

Nowe schody w domu kostce: zmiana układu, która odmieniła funkcjonalność

Konieczne było przeniesienie klatki schodowej zupełnie gdzie indziej. Ponieważ istniejące schody były bardzo niewygodne – miały wysokie stopnie i wąski bieg, zostały wyburzone, a uzyskaną powierzchnię włączono do łazienek na dole i górze. Schody na piętro są zaprojektowane w nowej części, a wejście na górę do starej części budynku usytuowano w miejscu istniejącego otworu okiennego w ścianie zewnętrznej. Tymczasowo zamontowano tu drzwi budowlane, aby zamknąć starą część. Nowe schody mają być lekkie, na konstrukcji stalowej z drewnianymi stopnicami. Na razie na piętro można dostać się schodami budowlanymi.

Prace na zewnątrz: podniesienie działki, ogród i nowe przyłącza

Prace remontowe trwały także na zewnątrz – dom podłączono do kanalizacji miejskiej, przeniesiono licznik gazu na ogrodzenie, podniesiono poziom terenu. Wymieniono także ogrodzenie, wykonano drugą bramę wjazdową. W miejscach, gdzie prace budowlane już się zakończyły, ułożono kostkę, posiano trawniki oraz posadzono drzewa i krzewy.

Tekst: architekt Elżbieta Kusak

Orientacyjne koszty przebudowy domu kostki i opłacalność inwestycji

Decyzja o przebudowie domu z okresu PRL-u wiąże się z dokładną analizą finansową. Koszt kompleksowej modernizacji jest bardzo zróżnicowany i zależy od stanu technicznego budynku, zakresu planowanych prac oraz standardu wykończenia. Orientacyjnie, pełna metamorfoza, obejmująca termomodernizację, wymianę instalacji i nowe aranżacje wnętrz domu o powierzchni 120 m² może pochłonąć od 250 do ponad 450 tysięcy złotych i więcej. 

Mimo znacznych nakładów inwestycja w modernizację "kostki" jest często bardziej opłacalna niż budowa nowego domu od zera. Kluczowym atutem tych nieruchomości jest ich lokalizacja – często na dobrze skomunikowanych, willowych osiedlach z pełną infrastrukturą i uzbrojoną działką. Takie położenie jest dziś trudno dostępne na rynku pierwotnym. Ponadto adaptacja istniejącego budynku wpisuje się w ideę zero waste, co stanowi dodatkową, niefinansową wartość dla świadomych inwestorów.

Formalności i pozwolenia: zgłoszenie czy pozwolenie na budowę?

Zakres planowanych prac determinuje rodzaj formalności, jakich należy dopełnić w urzędzie. W przypadku mniej inwazyjnych działań, takich jak ocieplenie ścian zewnętrznych budynku o wysokości do 25 metrów, zazwyczaj wystarczające jest zgłoszenie robót budowlanych. Jest to procedura uproszczona, która pozwala na szybsze rozpoczęcie prac.

Pozwolenie na budowę jest jednak nieuniknione, gdy planujemy istotną ingerencję w konstrukcję lub bryłę budynku. Do takich prac zalicza się między innymi wyburzenie ściany nośnej, powiększanie otworów okiennych lub drzwiowych, dobudowę nowej części (np. garażu czy tarasu) oraz zmianę geometrii dachu. Ze względu na złożoność przepisów, przed rozpoczęciem jakichkolwiek działań zaleca się konsultację w lokalnym wydziale architektury, aby precyzyjnie określić wymaganą ścieżkę formalną.

Kompleksowa termomodernizacja dla zwiększenia efektywności energetycznej

Jednym z najważniejszych etapów modernizacji domu z lat 70. jest kompleksowa termomodernizacja. Budynki te, budowane według dawnych norm, charakteryzują się niską efektywnością energetyczną, co przekłada się na wysokie koszty ogrzewania. Kluczowe jest stworzenie szczelnej bariery izolacyjnej, która obejmuje ocieplenie ścian zewnętrznych, najczęściej styropianem lub wełną mineralną, a także staranną izolację dachu oraz fundamentów.

Równie istotna jest wymiana stolarki okiennej i drzwiowej na nowoczesne, energooszczędne modele o niskim współczynniku przenikania ciepła. Dopełnieniem procesu jest modernizacja systemu grzewczego. Wymiana starego kotła na ekologiczne źródło ciepła, takie jak pompa ciepła czy kocioł gazowy kondensacyjny, w połączeniu z nową izolacją, pozwala przekształcić dawną "kostkę" w budynek komfortowy i tani w utrzymaniu, spełniający współczesne standardy energetyczne.