Blacha trapezowa na dach. Zwykła czy w postaci płyt warstwowych?

Prawdopodobnie na nieufność względem blachy trapezowej ma wpływ to, że kojarzymy ją głównie z zastosowaniami przemysłowymi. Widujemy ją przecież przeważnie na garażach, stodołach, magazynach. Setki tysięcy metrów kwadratowych takiej blachy trafia rocznie na dachy płaskie, lecz nie jako pokrycie, tylko lekkie, tanie i stabilne poszycie konstrukcyjne, stanowiące podłoże pod ocieplenie i hydroizolację. Blacha trapezowa bywa też wykorzystywana jako okładzina płyt warstwowych, również przeznaczonych do zastosowań przemysłowych.

Nic zatem dziwnego, że ze sporym zaskoczeniem przyglądamy się dachom pięknych, nowoczesnych willi, wykończonym tym samym materiałem co daszki wiat przystankowych lub hal targowych. O dziwo, blacha trapezowa nie odbiera im uroku, a co więcej, świetnie wpasowuje się w nowoczesne założenia architektoniczne. Docenili ją projektanci, a za ich namową także co bardziej odważni inwestorzy. Czy można więc mówić o nadchodzącej modzie na dachowe trapezy? Czas pokaże, ale z pewnością warto poznać ten materiał bliżej.

Blacha z oznaczeniem T

Budowa arkuszy blachy trapezowej nie jest skomplikowana. Mają one równoległe przetłoczenia o przekroju w kształcie trapezu. Te, zależnie od modelu, są szersze i wyższe lub węższe i niższe. Blacha trapezowa ma oznaczenie T, któremu towarzyszy cyfra. Odpowiada ona wysokości profilu, czyli przetłoczenia, podawanej w milimetrach. Kupić więc możemy blachę od T6 do T200. Często producenci wprowadzają dodatkowe oznaczania literowe lub określenia odnoszące się do kształtu przetłoczeń lub jakości blachy.

Arkusze powstają z blachy stalowej grubości od 0,4 do 1 mm lub aluminiowej grubości 0,6 mm, wykończonej kolorową powłoką ochronno-dekoracyjną. Dostępne są też blachy bez powłoki, zabezpieczone jedynie alucynkiem lub ocynkiem. Alucynk u poszczególnych producentów może się nieco różnić odcieniem (wynika to z różnych proporcji aluminium do cynku i niekiedy krzemu). Arkusze blachy trapezowej mogą mieć szerokość od 50 do 165 cm. Także ich długość jest bardzo zróżnicowana – może wynosić 90 cm albo, w przypadku modeli zamawianych pod konkretny dach – nawet 12 m. Pod względem ciężaru pokrycie to zaliczymy do grona lekkich, bo waży zaledwie 2-7 kg/m².

Szczelność połączeń między arkuszami zapewniają tak zwane rowki kapilarne odprowadzające wodę ku okapowi.

Warianty blachy trapezowej

Gdy zdecydujemy się na krycie dachu blachą trapezową, trzeba się zastanowić, który model będzie najkorzystniejszy. Różnią się one przede wszystkim rozmiarami przetłoczeń. Na dachach domów jednorodzinnych najlepiej zaprezentuje się blacha o trapezach wysokości 2-3 cm, czyli T20-T30. Większe robiłyby przytłaczające wrażenie. Są one zresztą polecane nie na skosy dachowe, a raczej jako konstrukcja nośna dachów płaskich, kiedy bardziej niż wygląd liczą się nośność i stabilność.

Ciekawym wariantem blachy trapezowej są arkusze mające na spodzie włókninę antykondensacyjną. Jest ona bardzo przydatna, bo gromadzi w sobie nadmiar wilgoci pojawiającej się pod pokryciem zwłaszcza latem, gdy zachodzą duże różnice temperatury między dniem a nocą. Skroplona para może wtedy doprowadzić do zawilgocenia tego, co pod dachem się znajduje.

• Przeczytaj również: Pokrycia dachowe z blachy - wszystko o rodzajach i układaniu

Włóknina ma grubość 1 mm. Wchłania do 1 g wody na 1 m² powierzchni dachu. Gdy poziom wilgotności powietrza spada, włóknina, wysychając, oddaje nadmiar pary.

Blachę z włókniną stosuje się zarówno na dachach nieocieplonych, pod którymi mieszczą się poddasza nieużytkowe lub garaże, jak i na ocieplonych. Rozwiązanie to, jak przekonują producenci, zmniejsza podatność blachy na pojawienie się korozji od jej spodniej strony. Oprócz zwykłych blach trapezowych, z wyraźnie zarysowanymi kantami przetłoczeń, oferowane są modele z krawędziami zaoblonymi. Taka modyfikacja tradycyjnej konstrukcji ma jedynie cel dekoracyjny.

Nie na wszystkie dachy

Blacha trapezowa to jeden z niewielu materiałów, którego prawie nie ogranicza stopień nachylenia połaci. Może być układana na dachach o kącie od 9 do 90°. Górna granica jest raczej umowna, bo blacha może być także materiałem fasadowym, zharmonizowanym estetycznie z połaciami.

Istotnym kryterium przy doborze pokrycia jest także kształt dachu i w tym przypadku blacha trapezowa nie zawsze się sprawdzi. Jest idealna na dachy jedno- i dwuspadowe, ewentualnie kopertowe. Nie straszne jej lekkie łuki. Gdy jednak połać ma mieć wiele koszy i grzbietów, a do tego lukarny – lepiej wybrać inny materiał pokryciowy, bo arkusze z blachy trzeba będzie często docinać i sporo materiału się wtedy zmarnuje.

Trudności sprawia też krycie arkuszami mocniej zaokrąglonych fragmentów połaci – na przykład dachów lukarn typu wole oko lub wieżyczek.

Na niezbyt dużych dachach domów jednorodzinnych dobrze się prezentują i sprawdzają blachy z niskimi przetłoczeniami – o wysokości 20 mm.

Z uwagi na niewielki ciężar tego pokrycia, blacha trapezowa jest bardzo dobrym zamiennikiem starego eternitu zawierającego azbest. Ten niebezpieczny materiał musi zniknąć z naszych dachów do 2032 r. Trapezowe arkusze można ułożyć na oczyszczonym z niego dachu bez potrzeby wzmacniania więźby, bo z pewnością nadmiernie jej nie obciąży.

Arkusze i akcesoria do pokryć z blachy trapezowej

Podczas zamawiania pokrycia z blachy trapezowej, jak i każdego innego, trzeba pamiętać też o produktach dodatkowych. Same arkusze to za mało. Projekt takiego pokrycia uwzględnia też gąsiory do wykańczania kalenic i grzbietów. W przypadku blachy trapezowej mają one przeważnie przekrój trójkątny.

Brzegi połaci wykańcza się natomiast obróbkami blacharskimi przygotowywanymi na budowie. Dokupić trzeba jeszcze kominki wentylacyjne, stanowiące zakończenie pionów odpowietrzających kanalizację, rynny koszowe – do wykańczania i uszczelniania wewnętrznych naroży dachowych, wywietrzniki usprawniające wentylację pokrycia.

Na tym nie koniec. Tak jak po każdym dachu, tak i po tym krytym blachą trapezową trzeba się bezpiecznie poruszać, by co pewien czas przeprowadzić kontrolę lub naprawę. Potrzebne więc będą tak zwane ławy bądź stopnie kominiarskie. Są modele projektowane z myślą o takim pokryciu.

Zadbać należy również o ochronę rynien. Jeśli nie zamocujemy na połaciach stoperów śnieżnych, gruba czapa zlodowaciałego śniegu może zjechać po śliskiej blasze i zerwać orynnowanie.

Do rachunku trzeba też będzie dopisać przejścia antenowe. To elementy do szczelnego przeprowadzenia przewodów przez pokrycie. Potrzebne są nie tylko do anten, ale też do instalacji solarnych i fotowoltaicznych instalowanych na dachu.

Kto chce skutecznie i tanio doświetlić poddasze nieużytkowe, może zamiast okien dachowych wybrać świetliki trapezowe. To arkusze odpowiadające rozmiarami blasze, ale zrobione z transparentnego tworzywa sztucznego.

Trapezowe pokrycie z płyt warstwowych

Z płyt warstwowych buduje się większość współczesnych magazynów, małych zakładów produkcyjnych, warsztatów. Używa się ich do wzniesienia tanich, lekkich i ciepłych ścian, szybkich w montażu. Dachowy wariant takich płyt może z powodzeniem zastąpić pokrycie na domu jednorodzinnym i stworzyć przy tym dodatkową warstwę ocieplającą.

Budowa płyt warstwowych jest stosunkowo prosta. Ich rdzeń powstaje z materiału termoizolacyjnego, przeważnie jest to poliizocyjanurat PIR lub – rzadziej – wełna mineralna. Z jednej strony płyta jest obłożona powlekaną blachą płaską, z drugiej znajduje się przeważnie blacha trapezowa, grubsza i lepiej zabezpieczona przed szkodliwymi czynnikami atmosferycznymi oraz mająca atrakcyjniejszą kolorystykę. Długość płyt wynosi przeważnie od 2 do 12 m, a szerokość 1 m.

Grubość jest bardzo zróżnicowana, przeważnie mieści się w przedziale 4-30 cm. Najgrubsze warianty mogą stanowić samodzielną izolację cieplną połaci, spełniającą wymogi przepisów, czyli mającą współczynnik przenikania ciepła U nie wyższy niż 0,15 W/(m²·K). Płyty kupuje się na zamówienie. Ich liczba i rozmiary są ustalane na podstawie projektu dostarczonego producentowi. Oferowane są wraz z kompletem obróbek blacharskich niezbędnych do szczelnego i estetycznego wykończenia okapów, kalenic, boków dachu.

• Przeczytaj również: Blacha na dachu skośnym. Jakie są rodzaje i właściwości blach dachowych? Podstawowe zasady montażu

Montaż jest prosty. Płyty opiera się na łatach zamocowanych prostopadle do krokwi lub na sztywnym poszyciu przytwierdzonym do więźby. Zwykłych płyt dachowych nie da się mocować wprost do krokwi, gdyż ich rozstaw jest zbyt duży jak na szerokość płyt, wynoszącą około 1 m. Można je za to ustawiać na poprzecznych płatwiach, ale wtedy więźba musiałaby zostać zaprojektowana już z myślą o takim pokryciu.

Koszt blachy trapezowej i akcesoriów dachowych

• Arkusze – 38–72 zł/m².

• Gąsiory – 45–85 zł/m.

• Pasy nadrynnowe – 38–75 zł/m.

• Stopery śnieżne – 45–95 zł/szt.

• Stopnie kominiarskie – 28–55 zł/szt.

• Przejścia antenowe – 180–950 zł/szt.

• Wywietrzniki dachowe – 140–320 zł/szt.

• Wkręty farmerskie – 65–110 zł/250 szt.