Spis treści
Drewno to piękny materiał, ale w stanie surowym jedynie gatunki egzotyczne o szczególnie wysokich walorach jakościowych są wystarczająco trwałe. Deski i belki trzeba więc zabezpieczać, by nie szkodziły im woda, pleśnie, owady lub glony. Stosuje się do tego środki chemiczne – impregnaty, lakiery, farby kryjące, lakierobejce/lazury. Te ostatnie tworzą na drewnie wodochronną powłokę i jednocześnie nadają mu ciekawszy kolor czy ładniejszy odcień.
i
Lakierobejca czy lazura
Próbując rozstrzygnąć ten dylemat, można napotkać informację, że wybór lazury jest zalecany szczególnie wtedy, gdy zależy nam na zachowaniu naturalnego wyglądu drewna. A jeżeli zabezpieczana powierzchnia jest narażona na bardziej intensywne użytkowanie, zaleca się wybór lakierobejcy. Ale na dobrą sprawę oba określenia odnoszą się do barwiącego, transparentnego preparatu, tworzącego na drewnianej powierzchni powłokę o różnym stopniu połysku.
Zwolennicy rozdzielania obu wyrobów doszukują się między nimi różnic, lecz te sprowadzają się do niuansów, które użytkownik może z powodzeniem pominąć. Przykładowo niektórzy producenci i handlowcy twierdzą, że lazury tworzą cieńszą warstwę niż lakierobejce, choć nie ma to znaczenia, skoro i tak przeważnie trzeba je nałożyć przynajmniej dwukrotnie.
Inni wyróżnikiem lazur czynią stopień połysku, zazwyczaj satynowy (półmat), ale nie jest tak, że lakierobejce tworzą tylko połyskliwe powłoki. Tymczasem większość z nich jest dostępna w wersji półmatowej, a niektóre nawet w matowej.
Ponieważ podobieństw jest jednak nieporównywalnie więcej niż domniemanych różnic, uważamy, że lazury i lakierobejce można traktować jako dwie nazwy odnoszące się do tego samego produktu.
i
Rodzaje lakierobejc: jaką wybrać
Zdecydowana większość lakierobejc to wyroby akrylowe lub akrylowo-alkidowe, wodorozcieńczalne. Łatwo po nich doczyścić narzędzia malarskie, i to bez użycia rozpuszczalników. Nie wydzielają też szkodliwych lub nieprzyjemnych aromatów. Jedne nadają się tylko do wnętrz, inne można stosować zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz domu.
Z przeznaczeniem do zastosowań zewnętrznych proponowane są bardzo wytrzymałe lakierobejce alkidowe lub poliuretanowe, rozpuszczalnikowe. Gdy potrzebujemy lakierobejcy tworzącej powłokę szczególnie trwałą i odporną na ścieranie, wybierzmy rozpuszczalnikową lakierobejcę alkidowo-uretanową.
Lakierobejce są dostępne w pewnym zestawie kolorów, przeważnie odwzorowujących szlachetne gatunki drewna, takie jak teak, merbau, iroko, czarny dąb, orzech amerykański. Mogą być też białe, zielone, a nawet błękitne. Gama barw bywa różna, w zależności od marki lakierobejcy. W sklepach możemy zapoznać się z ich wzornikami, by sprawdzić, który odcień podoba się nam najbardziej. Lakierobejce mogą być oprócz tego błyszczące lub półmatowe (sporadycznie matowe), co dodatkowo rozszerza możliwości wyboru.
Szczególnie warte polecenia są lakierobejce żelowe, czyli o konsystencji tiksotropowej. Ich atutem jest to, że dzięki dużej gęstości nie kapią podczas malowania i mniej brudzą.
Oferowane są także lakierobejce o większej odporności i trwałości. To produkty premium, a wykonana z nich powłoka będzie przez wiele lat wyglądała jak nowa. Część z nich ma w składzie dodatek teflonu, zapewniającego większą twardość powłoki. Niestraszne im ekstremalne warunki pogodowe. Powłoka wytrzymuje temperaturę w zakresie od –40 do 60ºC. Produkty takie mają też skuteczniejsze zabezpieczenie przed niszczącym promieniowaniem UV.
Spotkamy także lakierobejce mające właściwości samoczyszczące. Do wykonanej z nich powłoki w mniejszym stopniu przywiera brud, a silne deszcze są w stanie go zmyć. Zwalnia to nas z konieczności częstych zabiegów pielęgnacyjnych, szczególnie kłopotliwych, gdy chodzi o wysokie elewacje drewniane.
Większość lakierobejc nie ma dodatku środków biobójczych, ale nie wszystkie. Niektóre wzbogacane są o dodatek biocydów, by powłoka nie była narażona na działanie pleśni i glonów. Produktom takim blisko jest do impregnatów dekoracyjnych. Spotkać się możemy nawet z określeniem impregnat lazurujący. Na półkach sklepowych znajdziemy też lakierobejce bezbarwne, lecz konia z rzędem temu, kto znajdzie logiczne wyjaśnienie, czym różnią się one od zwykłych lakierów. Przeznaczone są przeważnie do celów renowacyjnych, aby odświeżyć wygląd poprzedniej, kolorowej powłoki. Lakierobejce szybkoschnące będą suche w dotyku już po 20 min od pomalowania, podczas gdy w przypadku zwykłych schnięcie do takiego stanu potrwa około godziny.
Specyficznym produktem są lazury woskowe, do stosowania we wnętrzach lub na zewnątrz. Zawierają naturalne żywice akrylowe i pokost lniany lub wosk pszczeli. Tworzą matowe lub półmatowe powłoki hydrofobowe. Niektóre z nich nadają się wyłącznie do wnętrz.
Czytaj też:
Oleje, woski i lakiery – zasady stosowania i odporność eksploatacyjna
i
Lakierobejce a inne preparaty do drewna
Produktów do dekorowania oraz ochrony drewna jest bardzo dużo. Wśród nich są takie, które tworzą na jego powierzchni powłokę. Do tego grona, wraz z lakierami i farbami kryjącymi, zaliczają się właśnie lakierobejce i lazury. W odróżnieniu od lakierów, z którymi są blisko spokrewnione, ich powłoka jest barwna.
Pomalowane drewno zyskuje więc zupełnie inny kolor bądź zmienia się tylko jego odcień – na wyrazistszy i ciemniejszy.
W przeciwieństwie do farb kryjących lazury są transparentne, więc nie maskują charakterystycznego rysunku utworzonego przez słoje i sęki.
Różnica między lakierobejcami a impregnatami dekoracyjnymi polega z kolei na tym, że te drugie zawsze zawierają w składzie substancje aktywne, zabezpieczające zwłaszcza przed glonami i pleśniami. Zazwyczaj też nie tworzą powłok, tylko całkowicie wnikają w strukturę drewna, w czym są podobne do bejc – też barwiących, lecz niemających działania ochronnego. Lazurom najczęściej brak dodatków w postaci biocydów, choć są wyjątki. Zawierają przeważnie tylko blokery promieniowania UV. Niemniej ich powłoka, zwłaszcza gdy jest błyszcząca, utrudnia mikroorganizmom porastanie drewna. Ułatwia też usuwanie ich skupisk. Dodatkowo wszystkie lazury uodparniają drewno na sinienie i zmianę koloru pod wpływem słońca.
Kto nie chce, by na drewnie pojawiła się powłoka, może je wykończyć impregnatem, bejcą, olejowoskiem lub olejem, które całkowicie wnikają w jego strukturę.
i
Czym nakładać lakierobejcę
Najprościej użyć do tego pędzli płaskich. Do większych płaszczyzn polecane są szerokie, do krawędzi i detali – wąskie. Można też posłużyć się wąskimi i niezbyt szerokimi wałkami o włosiu krótkim lub średniej długości – 3-9 mm. Polecane są też wałki gąbkowe, pod warunkiem że płaszczyzny przeznaczone do malowania są bardzo gładkie.
Konstrukcje ażurowe – na przykład pergole ogrodowe lub elementy głęboko fakturowane, choćby panele lamelowe, szybciej i wygodniej pomalować lakierobejcą przy użyciu pistoletu natryskowego. Nie stosujmy go jednak w wietrzne dni i upewnijmy się, czy lazura nie jest zbyt gęsta jak na jego możliwości, bo jeśli tak, to może zatkać jego dyszę. Na szczęście w zestawach z pistoletami dołączane są lepkościomierze.
Zobacz też:
Ogrodzenie z lameli - ile to kosztuje?
i
Kolor bez powłoki
Do drewna często stosuje się też bejce. To wodorozcieńczalne lub rozpuszczalnikowe preparaty służące wyłącznie do jego barwienia (niektóre bejce optycznie postarzają drewno lub sprawiają, że imituje marmur). Są bardzo rzadkie, dzięki czemu podczas nanoszenia głęboko wnikają w pory drewna. Nie tworzą powierzchniowej powłoki ochronnej, więc po bejcowaniu trzeba drewno polakierować, aby powstała bariera dla wody i żeby nie chłonęło brudu. Bejcowane drewno nie nadaje się jednak do olejowania.
Kolor bejcy zawsze jest zależny od materiału, który będzie nią pomalowany. Barwa przedstawiona na opakowaniu zazwyczaj jest inna niż ta uzyskana na drewnie. Regułą jest, że drewno nieoszlifowane po zabejcowaniu będzie ciemniejsze niż oszlifowane.
Warto też pamiętać o tym, że im więcej razy pomalujemy bejcą drewno, tym ciemniejszy będzie jego odcień. Ciemniej będzie również wyglądać zabejcowane miejsce poprzecznego przecięcia słojów. Warto wiedzieć, że nie wszystkie gatunki drewna jednakowo łatwo się bejcuje. Trudności mogą sprawić: świerk, modrzew, jesion, lipa.
Samo bejcowanie jest najprostszym zabiegiem dekoracyjnym, jakiemu poddaje się drewno. Bejce nanosi się pędzlem, wałkiem lub pistoletem natryskowym, na oczyszczoną powierzchnię surowego drewna, przeszlifowaną wzdłuż włókien. Wcześniejsze gruntowanie nie jest konieczne. Temperatura powietrza w trakcie bejcowania nie powinna być niższa niż 8oC. Bejcę trzeba nakładać równomiernie wzdłuż słojów, aby natężenie koloru było w każdym miejscu jednakowe. Nadmiar płynu należy zebrać suchym pędzlem.
i
i
i
Lakierobejce do wyboru, połysku i koloru
i
Dodatkowa ochrona
Lakierobejca ma wiele zalet, ale też jedną wadę, która ujawnia się, gdy malujemy nią elementy zewnętrzne, zwłaszcza nieosłonięte przed deszczem. Zamyka mianowicie pory drewna i jej powłoka utrudnia odparowanie z niego wilgoci. Gdy więc na deskach lub belkach pojawią się pierwsze ślady pękania lub łuszczenia powłoki bądź gdy drewno styka się z metalem, betonem lub ziemią, wtedy szybciej zaczyna butwieć. Na zewnątrz trzeba więc stosować lakierobejce najwyższej jakości, tworzące powłoki elastyczne. Liczy się też staranność przygotowania i malowania drewna, zgodnie z konkretnymi zaleceniami producenta.
Z tego samego względu, gdy mamy zamiar pomalować meble ogrodowe, altanę, parkan lub elewację z desek, przed użyciem lakierobejcy warto zaimpregnować drewno bezbarwnym środkiem ochronnym, najlepiej wodorozcieńczalnym, który nie tworzy powierzchniowej powłoki, tylko głęboko wnika w drzewne tkanki. Dopiero wtedy, gdy preparat ten wyschnie, można rozprowadzać lakierobejcę.
Odnawiamy drewniane sztachety - krok po kroku - 9 etapów
i
i
i
i
i
i
i
i
i
i
