| muratordom.pl » Ogród » Pielęgnacja ogrodu » Odczyn pH ziemi: gleba zasadowa czy gleba kwaśna? Jak sprawdzić odczyn gleby?

Odczyn pH ziemi: gleba zasadowa czy gleba kwaśna? Jak sprawdzić odczyn gleby?

Odczyn pH ziemi wskazuje, czy gleba jest zasadowa czy kwaśna. Warto sprawdzić odczyn gleby i w razie konieczności zmienić jej pH, zanim posadzimy rośliny. Podpowiadamy, jak sprawdzić odczyn gleby i jak go zmienić.

Autor: Maria Muszalska

Hortensje wymagają kwaśnego podłoża

Od jakości gleby zależy, czy rośliny będą ładne, bujne i zdrowe. Wiosna to dobry okres, by polepszyć jakość gleby. Jak to zrobić? Zacznij od zmierzenia odczynu gleby. Niewykluczone, że będą jej również potrzebne nawozy mineralne. Sprawdź, jak poprawić jakość gleby w ogrodzie. Ziemia w ogrodzie często różni się od tej, jaką lubią rośliny. Przyczyniamy się do tego sami – niszczymy ją w czasie budowy, wygrabiamy z działki resztki organiczne (opadłe liście czy zaschnięte pędy). Usuwając je, nie dopuszczamy do tego, by podobnie jak w naturalnym środowisku zamieniły się w warstwę żyznego humusu. W konsekwencji z roku na rok gleba coraz bardziej jałowieje.

Odczyn gleby: ph

Odczyn gleby ma dla roślin ogromne znaczenie. Większości roślin najbardziej odpowiada odczyn gleby od lekko kwaśnego do obojętnego, co określa wartość pH 6,0-7,0 (choć niektóre lubią tylko kwaśną glebę, np. rośliny wrzosowate). W takim podłożu rozwijają się pożyteczne mikroorganizmy, a składniki mineralne są w postaci przyswajalnej dla roślin. Z kolei w glebie zbyt kwaśnej rozwijają się grzyby pleśniowe, a wiele minerałów tworzy nierozpuszczalne w wodzie związki chemiczne. Na odczyn podłoża wpływa przede wszystkim ilość wapnia – im go więcej, tym ziemia jest bardziej zasadowa. Zawartość wapnia w glebie nie jest stała. Poza tym, że jest on pobierany przez rośliny, duża jego część przemieszcza się wraz z wodą w głąb gruntu. Z czasem ilość wapnia w ziemi maleje i staje się ona kwaśna. Efektem jest gorszy wzrost roślin i pojawienie się mchu na trawniku. Dlatego raz na kilka lat warto przeprowadzić proste badanie odczynu gleby, posługując się kwasomierzem.

  • Odczyny gleby lekko kwaśny lub obojętny

Większość roślin uprawianych w ogrodach najlepiej rośnie w glebie o odczynie lekko kwaśnym lub obojętnym (pH 6,0-7,0). W takiej glebie rozwijają się pożyteczne mikroorganizmy, a składniki mineralne są łatwo dostępne dla korzeni roślin. W glebie zbyt kwaśnej giną pożyteczne bakterie i rozwijają się grzyby pleśniowe, a wiele minerałów tworzy nierozpuszczalne w wodzie związki chemiczne.

  • Odczyny gleby zasadowy

Niektóre rośliny wolą gleby zasadowe, czyli wapienne (pH 7,0-8,0), jednak rośliny takie są z reguły tolerancyjne i dobrze rosną również na glebach o pH 6,0-7,0. Bardziej wymagające są rośliny, które lubią środowisko kwaśne – posadzone w złym podłożu źle rosną i żółkną.

  • Odczyn gleby kwaśny

Gleb kwaśnych (pH 5,0-6,0) potrzebują: hortensje i magnolie, a gleb bardzo kwaśnych (pH 4,0-5,5): azalie, borówki, golterie, kalmie, pierisy, różaneczniki, wrzosy, wrzośce.

Jak pobrać próbkę gleby do sprawdzenia jej odczynu?

W ogrodzie o powierzchni 500 m2 trzeba wykopać w różnych miejscach 10-15 dołków i z każdego pobrać próbkę ziemi. Próbki zsypać razem, wymieszać i z tego wziąć szczyptę do oznaczenia pH. Nie należy brać do badania gleby świeżo nawożonej, zanieczyszczonej (np. wapnem) ani z miejsc, w których był kompost lub składowano materiały budowlane.

Jeżeli wartości pH są za niskie (poniżej pH 6), glebę należy zwapnować. Najlepiej użyć do tego kredy ogrodniczej lub dolomitu, który ma w swoim składzie również potrzebny roślinom magnez. Wapnowanie przeprowadza się jesienią lub wczesną wiosną. Nawozów wapiennych nie wolno łączyć z innymi, ponieważ pod wpływem reakcji chemicznych, jakie wtedy zachodzą, część substancji przechodzi w związki nieprzyswajalne przez rośliny. Między wapnowaniem a zasilaniem innymi nawozami powinny minąć min. 2 tygodnie.

Autor: Agnieszka Sternicka , Marek Sternicki

Jak sprawdzić odczyn gleby?

  • Chemicznym kwasomierzem polowym. Szczyptę gleby włożyć do zagłębienia w płytce lub do probówki (zależnie od rodzaju kwasomierza) i wymieszać z dołączonymi odczynnikami chemicznymi. Po chwili porównać barwę roztworu ze skalą i odczytać pH.
  • Kwasomierzem elektronicznym. Umieścić metalowy bolec kwasomierza pionowo w ziemi i odczytać na skali pH.

Jak zmienić odczyn gleby?

  • Obniżyć pH, czyli zakwasić glebę, można, dodając kwaśnego torfu. Rośliny, które lubią kwaśne podłoże, najlepiej sadzić do dołków wypełnionych mieszaniną kwaśnego torfu, rozłożonej kory sosnowej i ziemi ogrodowej (w proporcji 1:1:1) lub kwaśnego torfu i ziemi ogrodowej (w proporcji 1:1).
  • Podwyższyć pH, czyli zwapnować glebę, można, dodając kredy mielonej lub nawozów wapniowo-magnezowych. Wapnowanie należy powtarzać co 3-4 lata, bo z czasem ilość wapnia w glebie maleje (jest pobierany przez rośliny i wypłukiwany z wodą w głąb ziemi).

Zwiększamy zawartość próchnicy w glebie

To próchnica decyduje o jakości podłoża. Jeżeli jest jej dużo, gleba ma gruzełkowatą postać. Jest żyzna, pulchna i dobrze napowietrzona, łatwo chłonie i gromadzi wodę. Próchnica powstaje na skutek działalności pożytecznych mikroorganizmów glebowych. Przekształcają one resztki organiczne w proste związki przyswajalne dla roślin. Poza tym poprawiają zdrowotność gleby, ponieważ rozkładają toksyny dostarczane np. wraz z pestycydami, eliminują bakterie i grzyby wywołujące choroby roślin. Uprawiane w takich warunkach rośliny mają dobrze rozwinięty system korzeniowy, są bujne i dobrze przystosowane do środowiska, a więc bardziej odporne na choroby, wytrzymalsze na suszę i zimowe mrozy.

Ilość próchnicy zależy od zawartości substancji organicznych w glebie. Czyszcząc ogród z obumarłych resztek roślin, sprawiamy, że jest jej mało. Regularnie zasilając ziemię nawozami organicznymi, powodujemy, że ilość próchnicy w podłożu się zwiększa. W ogrodach najlepiej stosować dobrze rozłożony stary obornik oraz dojrzały kompost, bo zawierają potrzebne roślinom substancje odżywcze. Nawozy te rozkłada się warstwą grubości 2-4 cm i lekko miesza z podłożem.

Wygodne w użyciu są gotowe preparaty przygotowane z kompostu lub obornika. Zwykle mają postać skondensowanego płynu i nie wydzielają przykrej woni – po rozcieńczeniu wodą podlewa się nimi glebę. Robi się to wczesną wiosną, zanim ruszy wegetacja. Zabieg ten można powtórzyć latem i pod koniec sezonu. Niektórymi preparatami można również opryskiwać rośliny.

Niekiedy jako nawóz naturalny wykorzystywany jest torf wysoki. Dostarcza materii organicznej, jednak ponieważ jest kwaśny i ubogi w składniki pokarmowe, przed użyciem musi być zwapnowany i wymieszany z nawozem mineralnym (do 100 l torfu dodaje się 1 kg kredy i 0,4 kg nawozu wieloskładnikowego – podobny skład ma substrat torfowy, który kupuje się w workach). Torf wysoki stosuje się co kilka lat w dawce 10-20 l/mkw. Ponieważ jego pozyskiwanie wiąże się z niszczeniem torfowisk, lepiej zastąpić go bardziej dostępnymi surowcami.

Poprawiamy jakość ziemi w ogrodzie: biopreparaty

Biopreparaty to naturalne preparaty aktywizujące życie gleby i poprawiające kondycję roślin. Na żyzność ziemi duży wpływ mają probiotyki glebowe. Zawierają wyselekcjonowane szczepy mikroorganizmów regulujących procesy życiowe w podłożu. Najlepiej stosować je razem z nawożeniem organicznym. Dodaje się je do gleby, ale można je też wykorzystać w kompoście, ponieważ przyspieszają rozkład resztek i powstawanie próchnicy. Pozytywnie wpływają też na rośliny, pobudzając w nich procesy zwiększające odporność na niesprzyjające warunki wzrostu, choroby i szkodniki. Mają postać skondensowanego płynu, który rozcieńcza się wodą. Po otwarciu opakowania tracą ważność po mniej więcej miesiącu.

Poprawiamy jakość ziemi w ogrodzie: szczepionki mikoryzowe

Warto stosować szczepionki mikoryzowe. Zawierają strzępki grzybni lub zarodniki grzybów współżyjących z roślinami. Przerastają ich korzenie, znacznie zwiększając zasięg pobierania wody z rozpuszczonymi w niej solami mineralnymi. Rośliny żyjące w symbiozie z grzybami są bujniejsze i zdrowsze, lepiej też znoszą gorsze warunki uprawy.

Grzyby mikoryzowe, powszechne w naturalnym środowisku, w ogrodzie często nie występują, ponieważ zostały zniszczone przez złą uprawę gleby, np. zbyt częste użycie lub zbyt duże dawki nawozów sztucznych. W sprzedaży są preparaty dla różnych roślin: iglaków, gatunków wrzosowatych, drzew liściastych i owocowych, róż, roślin rabatowych, warzyw, a nawet trawników. Środki te powinny zostać zużyte w ciągu 48 godzin od otwarcia opakowania.

Jakość gleby: zasilamy nawozami mineralnymi

Nawozy mineralne (zwane sztucznymi) dostarczają do gleby związki pokarmowe wykorzystywane przez rośliny. Ponieważ nie zwiększają ilości próchnicy w podłożu, należy je traktować jako uzupełnienie nawożenia organicznego. Najlepsze są nawozy wieloskładnikowe, w skład których wchodzą także mikroelementy. Zasila się nimi ziemię wczesną wiosną, zanim ruszy wegetacja, i powtórnie raz lub dwa razy latem. Nie można ich stosować na zapas, bo związki mineralne wchodzące w ich skład są rozpuszczalne w wodzie, łatwo więc uciekają wraz z nią w głąb gruntu.

Tylko tzw. nawozy wolno działające powoli przenikają do gleby i są na bieżąco pobierane przez rośliny. Dlatego wystarczy je dodać do gleby raz na sezon – wiosną. Stosując nawozy mineralne, należy ściśle przestrzegać zaleceń producenta i pamiętać, że najniższe proponowane dawki przeznaczone są na lekkie piaszczyste gleby, a najwyższe – na ciężkie gliniaste. Nie wolno ich przekraczać, bo nadmiar nawozu jest bardziej szkodliwy niż jego brak i w skrajnych przypadkach może prowadzić do śmierci rośliny.

Ważne! Jakość gleby

Urządzanie ogrodu warto zacząć od posiania roślin na zielony nawóz. Dlaczego? Ponieważ po rozłożeniu dostarczają one próchnicy bogatej w odżywcze związki i poprawiają strukturę gleby. Rośliny te tworzą rozgałęzione, sięgające głęboko korzenie, które przerastają i spulchniają podłoże. Najlepsze są rośliny motylkowe, ponieważ żyjące z nimi w symbiozie bakterie asymilują azot z atmosfery i przetwarzają go w przystępną dla roślin formę.

Rośliny na zielony nawóz można posiać wczesną wiosną albo w pełni sezonu, a nawet we wrześniu. Ścina się je, gdy są tuż przed kwitnieniem (zwykle po jednym-dwóch miesiącach uprawy), a następnie lekko przekopuje. Powinno do nich docierać powietrze, bo wtedy łatwiej się rozkładają i szybciej powstaje próchnica. Po kilku tygodniach można sadzić rośliny ogrodowe.

WARTO WIEDZIEĆ

Kompost może powstać w każdym ogrodzie. Nadają się na niego nie tylko resztki z działki, ale też z gospodarstwa domowego. Zamiast zapychać kontener na śmieci, można z nich mieć dobry nawóz. Dodany do gleby sprawi, że piaszczysta stanie się bardziej zwięzła i wilgotna, a gliniasta – luźniejsza i przewiewna. Najszybciej powstaje on w specjalnych kompostownikach z tworzywa o podwójnych ściankach. Dzięki stałej wysokiej temperaturze, jaka panuje w ich wnętrzu, proces rozkładu resztek zachodzi bardzo szybko.

By powstał nawóz, wystarczy kilkanaście tygodni. Wyjmuje się go przez drzwiczki u podstawy pojemnika. Wyglądem i zapachem przypomina żyzną leśną ziemię. Właściciele dużych ogrodów „produkujących” znaczną ilość resztek organicznych powinni znaleźć miejsce na tradycyjny kompostownik, a nawet dwa. Kiedy do jednego będą dorzucane świeże odpadki, w drugim będzie się powoli tworzył nawóz – proces ten trwa rok. Kompostownik nie powinien być szerszy niż 1,5 m i wyższy niż 1,2 m. Jeżeli pryzma jest większa, do jej wnętrza nie dociera powietrze. W takich warunkach zamiast pożytecznych mikroorganizmów przetwarzających resztki w próchnicę rozwiną się beztlenowce, które spowodują gnicie materiału.

Ogród w lutym: bielenie drzew owocowych, przygotowania do nowego sezonu

Ogród w lutym to czas bielenia drzew owocowych. Szczególnym zagrożeniem dla roślin...

zobacz więcej
zamknij
Przeczytaj dodatkowo:
Cięcie drzew owocowych – terminy i zasady

Cięcie drzew owocowych ma wpływ na ich kondycję i owocowanie. Reguluje też wzrost rośliny. Sprawdź, jakie są...

Cięcie krzewów ogrodowych o ozdobnych kwiatach i...

Cięcie krzewów to jeden z podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych. Nie wszystkie krzewy ogrodowe...

Pielęgnacja trawnika od wiosny do jesieni. Poznaj...

Dobra pielęgnacja trawnika - nawożenie, koszenie, aeracja, mulczowanie jest niezbędne, by trawnik w ogrodzie...

Jak prawidłowo ostrzyć łańcuch tnący w pilarce...

Wydajność cięcia pilarki łańcuchowej zależy nie tylko od mocy silnika, ale także od stanu zestawu tnącego....

Kosiarki do przydomowego ogrodu. PRZEGLĄD

Jaka kosiarka do małego ogrodu, a jaka do koszenia dużej powierzchni? Kosiarka z koszem na trawę czy z opcją...

Cięcie i pielęgnacja żywopłotu – zasady, terminy,...

Cięcie żywopłotu to zabieg, dzięki któremu rośliny zyskują odpowiednią formę i zagęszczenie. Sprawdź,...