Fundamenty mają za zadanie przenoszenie ciężaru budynku na grunt. Gdy jego nośność jest mała lub grunt jest wręcz nienośny, niejednorodny lub odkształcalny, charakteryzuje się wysokim poziomem wód gruntowych bądź znajduje się na terenie o dużym nachyleniu, posadowienie domu w tradycyjny sposób może się okazać technicznie niemożliwe lub utrudnione i bardzo kosztowne. W takiej sytuacji dobrym rozwiązaniem jest wykonanie fundamentów na palach. Dzięki zastosowaniu takiej metody można wybudować dom na gruntach każdego rodzaju – nawet na torfach i namułach czy przy wysokiej wodzie gruntowej – unikając jednocześnie kosztownych zabiegów odwadniania.
Czym są mikropale?
Fundament na palach to rodzaj fundamentu głębokiego. Pale sięgają bowiem w głąb gruntu i przenoszą ciężar budynku na jego bardziej wytrzymałe warstwy. W zabudowie jednorodzinnej obciążenia te nie są duże, dlatego do posadowienia domów stosuje się mikropale. Charakteryzują się one niewielkim przekrojem (do 30 cm), ale wysoką w stosunku do średnicy nośnością. Parametry mikropali (ich średnica, głębokość osadzenia oraz rozstaw) powinny być dostosowane do warunków wodnych i gruntowych oraz do obciążeń budynku. Długość mikropali zależy przede wszystkim od tego, na jakiej głębokości znajduje się warstwa nośna gruntu. Mikropale mogą być formowane (betonowane) w gruncie – ten rodzaj sprawdza się przede wszystkim na obszarach o wysokim poziomie wód gruntowych – lub mieć postać gotowych, prefabrykowanych elementów żelbetowych bądź stalowych, które wbija się, wwierca lub wciska w grunt. Ponieważ działka pani Doroty i pana Andrzeja znajduje się nad jeziorem, gdzie grunty są podmokłe, wybrali oni metodę betonowania mikropali w gruncie.
Warto wiedzieć
Niezbędna dokumentacja
Jeśli dom ma być posadowiony na mikropalach, do projektu domu składanego do urzędu w celu uzyskania pozwolenia na budowę neleży dołączyć odpowiednią dokumentację techniczną. Musi ona między innymi zawierać: plan urządzeń i instalacji podziemnych w miejscu budowy, dostępne dane o istniejących przeszkodach w gruncie, badania podłoża (z informacjami o parametrach geotechnicznych warstw gruntu, poziomie wód gruntowych, danymi o przepuszczalności warstw, składzie chemicznym wód i agresywności środowiska), a także projekt wykonawczy fundamentu palowego.
Od teorii do praktyki
O zastosowaniu mikropali powinien zdecydować projektant po uprzednim zapoznaniu się z wynikami badań geotechnicznych gruntu. Badania te są jednym z warunków uzyskania pozwolenia na budowę. Polegają one na wykonaniu dowiertów, pobraniu próbek i przebadaniu gruntu w kilku punktach działki. Mikropale powinny znajdować się pod wszystkimi narożnikami domu, a także pod połączeniami ścian nośnych oraz w określonych odstępach wzdłuż tych ścian. Zazwyczaj nie są wymagane w miejscach, w których będą stały ściany działowe, chyba że projektant zdecyduje inaczej. Podwalinę na mikropalach wykonuje się także dla schodów wejściowych oraz tarasu. W miejscach narażonych na większe obciążenia – na przykład pod stopami fundamentowymi lub kominami – robi się z kolei kilka krótszych, lecz gęściej rozmieszczonych pali. Po geodezyjnym wytyczeniu budynku i osi fundamentu przystępuje się do palikowania miejsca wierceń, zgodnie z wytycznymi zawartymi w projekcie.
Budowa mikropali
Prace fundamentowe z zastosowaniem mikropali betonowanych w gruncie polegają na wywierceniu odpowiedniej wielkości otworów, umieszczeniu w nich zawiesiny, np. iłowej, która wzmocni ściany otworu i nie dopuści do ich rozmycia, a następnie na uzupełnieniu otworu zaczynem cementowym wtłaczanym
pod ciśnieniem. Do wykonania odwiertów przystępuje się wówczas, gdy przygotowana jest wystarczająca ilość zaczynu cementowego, który będzie wtłoczony do otworu. Zaczyn robi się na miejscu budowy z cementu portlandzkiego. Wiercenie odbywa się bez wstrząsów, a tak zwany urobek wydobywa się wiertłem na zewnątrz. Na niektórych gruntach trudnych, np. namułach, konieczne jest wzmocnienie konstrukcji mikropali. Służy do tego zbrojenie, które umieszcza się w otworze mikropala. Może być ono wykonane z prętów zbrojeniowych lub kształtowników stalowych, np. o profilu dwuteowym. Następnie otwór mikropala uzupełnia się zaczynem.
Na koniec wszystkie pale łączy się, opierając na nich tak zwany oczep – wieniec żelbetowy, na którym stawiane są dalej ściany i słupy.
Ile to kosztuje?
Przybliżony koszt wykonania mikropali można wycenić w przeliczeniu na powierzchnię budynku oraz na podstawie znajomości badań gruntu. Jest on uzależniony od liczby pali i ich wymiarów, łącznej długości ścian nośnych oraz liczby kominów czy narożników. Decydując się na taki fundament, należy się liczyć z wydatkiem rzędu kilku-kilkunastu tysięcy złotych (w zależności od rodzaju gruntu i powierzchni domu), ale jest on i tak bardziej ekonomiczny niż inne dostępne metody stosowane na gruntach trudnych, jak fundamenty na studniach czy wymiana gruntu.
