Spis treści
- Czym właściwie jest altana ogrodowa?
- Z jakich materiałów buduje się altany?
- Jak duża powinna być altana?
- Wyposażenie altany ogrodowej
- Tradycyjna altana – kiedy będzie najlepsza?
- Nowoczesna altana – prosta forma i więcej funkcji
- Altana kupiona czy wykonana na zamówienie?
- Na co zwrócić uwagę przed wyborem altany?
Jaką altanę wybrać, żeby była wygodna, trwała i pasowała do ogrodu? O wyborze decydują oczywiście potrzeby oraz cena. Kiedyś takie ogrodowe pawilony wykonywali lokalni rzemieślnicy – cieśle, kowale. Dziś rynek oferuje bardzo wiele gotowych rozwiązań altan ogrodowych, które wybiera się z katalogu. Można zdecydować się jednak na indywidualne zamówienie wraz z projektem. Jest w czym wybierać.
Czym właściwie jest altana ogrodowa?
Altana ogrodowa to zadaszona, lekka budowla przeznaczona przede wszystkim do wypoczynku w ogrodzie. Może chronić przed słońcem, deszczem i wiatrem, a jednocześnie pozwalać na bliski kontakt z zielenią. W najprostszej wersji składa się ze słupów i dachu. Bardziej rozbudowane altany mają niskie ścianki, ażurowe panele, balustrady, przeszklenia, ruchome osłony albo częściowo zabudowane ściany.
W przeciwieństwie do domu ogrodowego czy budynku gospodarczego altana nie powinna być całkowicie zamkniętym obiektem z pełnymi ścianami, drzwiami i oknami. Jej istotą jest otwartość – ma być miejscem odpoczynku, biesiadowania i obserwowania ogrodu.
Tradycyjna altana kojarzy się z drewnianą konstrukcją, spadzistym dachem, sześciokątnym lub ośmiokątnym rzutem i ławkami ustawionymi przy ścianach. Nowoczesna może mieć formę prostego pawilonu z płaskim dachem, betonowymi ścianami, stalową konstrukcją, przeszkleniami albo ruchomymi panelami, które pozwalają regulować dopływ światła i osłaniać się od wiatru.
Z jakich materiałów buduje się altany?
Najpopularniejsze są altany drewniane. Wykonuje się je zwykle z drewna sosnowego, świerkowego lub jodłowego, rzadziej z modrzewia albo drewna egzotycznego. Drewno pasuje do większości ogrodów, łatwo je malować, impregnować i odnawiać. Dobrze komponuje się zarówno z domem tradycyjnym, jak i nowoczesnym, pod warunkiem że forma altany jest dopasowana do architektury budynku.
Drewniana altana może być naturalna, rustykalna, ażurowa, z dekoracyjnymi balustradami i kratownicami dla pnączy, ale często ma bardzo prostą, geometryczną formę bez zbędnych ozdób.
Coraz częściej spotyka się altany metalowe. Ich konstrukcję wykonuje się ze stali lub aluminium, często malowanego proszkowo. Takie altany są lżejsze wizualnie, dobrze pasują do nowoczesnych ogrodów i tarasów. Zadaszenie może być z poliwęglanu, blachy, tkaniny technicznej albo paneli, często mają zasłony lub moskitiery. Metalowe pawilony bywają sprzedawane w zestawach do samodzielnego montażu.
Altany murowane, z cegły, kamienia lub betonu, są bardziej masywne. Sprawdzają się tam, gdzie altana ma pełnić funkcję letniej kuchni albo miejsca biesiadnego z grillem, kominkiem czy blatem roboczym. Taka konstrukcja wymaga jednak większej przestrzeni i staranniejszego zaplanowania, bo mocno wpływa na wygląd ogrodu.
Na dach tradycyjnej altany stosuje się najczęściej gont bitumiczny, gont drewniany, blachę, dachówkę, trzcinę, wióry drewniane, w nowoczesnych są to szkło, płyty poliwęglanowe albo wodoodporne tkaniny. Pojawiają się też zielone dachy obsadzone niskimi roślinami, darnią, rozchodnikami, które zwiększają powierzchnię biologicznie czynną i pomagają wkomponować altanę w ogród - takie rozwiązanie jest jednak bardzo kosztowne i wymaga odpowiednio mocnej konstrukcji.
Jak duża powinna być altana?
Wielkość altany trzeba dobrać do sposobu użytkowania, a nie tylko do powierzchni działki. Najmniejsze altany, o powierzchni około 5 m², wystarczą dla dwóch-czterech osób. Zmieści się w nich niewielki stolik i ławki lub krzesła. To dobre rozwiązanie do małego ogrodu, na działkę rekreacyjną albo jako zaciszny kącik do czytania.
Jeżeli altana ma służyć do rodzinnych obiadów, spotkań z gośćmi i letniego biesiadowania, powinna mieć co najmniej około 10 m². Taka powierzchnia pozwoli ustawić większy stół, wygodne krzesła i zostawić miejsce na swobodne przejście. Jeśli pod dachem ma się znaleźć także grill, blat roboczy, schowek, lodówka ogrodowa albo aneks kuchenny, warto zaplanować jeszcze większy pawilon.
W praktyce warto przyjąć, że altana tylko do siedzenia może być mała, ale altana do jedzenia, gotowania i przyjmowania gości musi mieć zapas miejsca. Zbyt ciasna będzie niewygodna, nawet jeśli na planie zmieszczą się wszystkie meble.
Ważna jest również lokalizacja. Altana powinna stać w miejscu kameralnym, ale z atrakcyjnym widokiem na ogród. Dobrze, jeśli prowadzi do niej wygodna ścieżka z domu lub tarasu. Dzięki temu nie powstaną wydeptane przejścia w trawniku, a korzystanie z altany będzie wygodne także po deszczu.
Ważnym aspektem wyboru metrażu jest wyeliminowanie formalności związanych z postawieniem altany. Tego typu elementy ogrodowej infrastruktury można wybudować bez zgłoszenia do urzędu tylko w przypadku, jeśli ich powierzchnia nie przekroczy 35 m2. Na na każde 500 m2 nieruchomości może zostać wystawiona tylko jeden tego typu obiekt budowlany.
Wyposażenie altany ogrodowej
Podstawowe wyposażenie altany to stół oraz miejsca do siedzenia – krzesła, fotele, ławy albo narożnik ogrodowy. W mniejszych altanach praktyczne są ławy ustawione wzdłuż ścian, bo zajmują mniej miejsca niż pojedyncze krzesła. W większych można urządzić pełnoprawną letnią jadalnię.
Jeśli altana ma być miejscem biesiadnym, warto przewidzieć grill, palenisko, blat roboczy, półki, zamykany schowek na naczynia i akcesoria, a w bardziej rozbudowanej wersji także kominek i doprowadzenie wody. Wtedy altana staje się letnią kuchnią i pozwala przygotowywać posiłki bez ciągłego wracania do domu.
Bardzo ważne jest oświetlenie. W altanie można zamontować lampy wiszące, kinkiety, listwy LED, lampiony albo lampy solarne. Jeśli nie chcemy prowadzić instalacji elektrycznej przez ogród, dobrym rozwiązaniem są lampy akumulatorowe lub solarne. Oświetlenie powinno być nastrojowe, ale wystarczające do jedzenia, czytania i bezpiecznego poruszania się po zmroku.
Przydadzą się też osłony boczne. Mogą to być zasłony, rolety, ażurowe panele, przesuwne ekrany, płyty poliwęglanowe, lamele albo ściany obsadzone pnączami. Chronią przed wiatrem, słońcem i ciekawskimi spojrzeniami. Warto pomyśleć o moskitierach.
Tradycyjna altana – kiedy będzie najlepsza?
Tradycyjna altana ogrodowa dobrze pasuje do ogrodów swobodnych, naturalistycznych, rustykalnych i wiejskich. Najczęściej jest drewniana, ma spadzisty dach, dekoracyjne balustrady, ażurowe kratki i miejsce na pnącza. Może być sześciokątna, ośmiokątna, kwadratowa albo prostokątna.
Taka altana tworzy w ogrodzie romantyczny, zaciszny zakątek. Dobrze wygląda wśród rabat, przy oczku wodnym, na końcu ścieżki albo w miejscu otoczonym krzewami. Może być obsadzona winobluszczem, powojnikami, glicynią, wiciokrzewem lub winoroślą. Po kilku latach rośliny tworzą naturalną osłonę i sprawiają, że altana wygląda, jakby od zawsze była częścią ogrodu.
Tradycyjna altana jest dobrym wyborem dla osób, które lubią przytulność, drewno, naturalne materiały i klasyczne formy. Sprawdzi się także wtedy, gdy ogród ma służyć przede wszystkim spokojnemu odpoczynkowi, a nie reprezentacyjnym przyjęciom.
Nowoczesna altana – prosta forma i więcej funkcji
Nowoczesne altany ogrodowe coraz mniej przypominają klasyczne altanki. Często mają formę minimalistycznych pawilonów o prostokątnym rzucie, płaskim dachu i oszczędnym detalu. Ich konstrukcja może łączyć drewno, beton, stal, aluminium, szkło, blachę corten, poliwęglan i kompozyty.
Cechą szczególną nowoczesnych altan jest prostota. Zamiast ozdobnych balustrad pojawiają się lamele, pionowe listwy, przesuwne ekrany, gładkie ściany, duże przeszklenia i lekkie dachy. Taka altana dobrze pasuje do domów o współczesnej architekturze, zwłaszcza z dużymi przeszkleniami, płaskim dachem, drewnianą elewacją lub minimalistycznym ogrodem.
Nowoczesna altana może być też bardziej zaawansowana funkcjonalnie. Spotyka się konstrukcje z ruchomymi ścianami, obracanymi panelami, zasłonami, zadaszeniem z lameli, zielonym dachem, oświetleniem LED, miejscem na kuchnię ogrodową czy zintegrowanym schowkiem. Może pełnić funkcję letniego salonu, jadalni, kuchni plenerowej, miejsca pracy albo ogrodowego pokoju wypoczynkowego.
Ciekawym rozwiązaniem są altany przeszklone lub częściowo zabudowane przezroczystym poliwęglanem. Chronią przed wiatrem i deszczem, ale nie odcinają użytkowników od światła. Dzięki temu można korzystać z nich także wiosną i jesienią, a nie tylko w najcieplejsze dni lata.
Altana kupiona czy wykonana na zamówienie?
Gotowe altany ogrodowe mają jedną dużą zaletę – są dostępne szybko. Można je kupić jako zestaw do samodzielnego montażu, z przygotowanymi elementami konstrukcyjnymi, łącznikami i instrukcją. W ofertach dominują altany drewniane, ale dostępne są również metalowe i aluminiowe pawilony. Różnią się kształtem, wielkością, rodzajem dachu i stopniem zabudowania. Typowe gotowe altany mają od około 5 do 25 m² i mogą być kwadratowe, prostokątne, sześciokątne albo ośmiokątne.
Gotowa altana będzie dobrym wyborem, gdy ogród jest typowy, zależy nam na czasie, a konstrukcja nie musi być idealnie dopasowana do domu i układu działki. To rozwiązanie zwykle tańsze niż projekt indywidualny, choć trzeba pamiętać o kosztach przygotowania podłoża, montażu, impregnacji, transportu i ewentualnego wyposażenia.
Altana na zamówienie ma sens wtedy, gdy działka jest nietypowa, ogród ma konkretny styl, a altana ma być ważnym elementem kompozycji. Wykonanie indywidualne pozwala dobrać wymiary, materiały, kolorystykę, układ ścian, rodzaj zadaszenia i wyposażenie. Można od razu zaplanować miejsce na grill, blat, schowek, przesłony, oświetlenie, instalację elektryczną czy zielony dach.
Altana na zamówienie będzie lepsza także wtedy, gdy ma pasować do nowoczesnego domu. Gotowe modele często mają tradycyjny wygląd, który nie zawsze dobrze komponuje się z architekturą współczesnych budynków. Indywidualny projekt pozwala powtórzyć materiały z elewacji, ogrodzenia, tarasu lub innych elementów małej architektury.
Na co zwrócić uwagę przed wyborem altany?
Innej konstrukcji potrzebujemy do spokojnego odpoczynku z książką, innej do rodzinnych obiadów, a jeszcze innej do gotowania i przyjmowania gości. Od tego zależą powierzchnia, wyposażenie, rodzaj ścian i zadaszenia.
Warto też dopasować altanę do stylu domu. Przy budynku tradycyjnym dobrze sprawdzi się drewniana altana ze spadzistym dachem. Przy domu nowoczesnym lepiej wygląda prosty pawilon z płaskim dachem, lamelami, przeszkleniami albo konstrukcją z metalu i drewna.
Trzeba pamiętać o słońcu, wietrze i prywatności. Altana ustawiona w pełnym słońcu powinna mieć skuteczne zacienienie. W miejscu przewiewnym przydadzą się osłony boczne. W małym ogrodzie warto schować ją wśród roślin lub zastosować ażurowe panele, które z czasem porosną pnączami.
Nie można zapominać o sąsiadach. Jeśli w altanie planujemy grill, kuchnię ogrodową albo częste spotkania, lepiej ustawić ją w środku ogrodu niż bliżej granicy działki. Dym, zapachy i hałas mogą stać się źródłem konfliktów.
