Iksja (Ixia) - bylina bulwiasta - sadzenie, pielęgnacja, zastosowanie

2021-03-26 14:40
Iksja
Autor: GettyImages Iksja może być uprawiana zarówno w ogrodzie, jak i w doniczkach na balkonach i tarasach

Iksja to atrakcyjna roślina bulwiasta o ozdobnych, różnokolorowych kwiatach. Dość rzadko jest uprawiana w ogrodach, a szkoda, bo to atrakcyjna roślina. Pamiętajmy tylko, że nie znosi mrozu.

Iksje (łac. Ixia) nazywane też lepniczkami to pięknie kwitnące rośliny bulwiaste, zaliczane do rodziny kosaćcowatych. W naturze spotyka się je głównie w Afryce, ale ze względu na atrakcyjne kwiaty są też uprawiane w wielu innych krajach świata. Znanych jest kilkadziesiąt gatunków iksii, jednak w uprawie spotykany jest przede wszystkim jeden z nich, mieszańcowa iksja ogrodowa. Roślina może dorastać do 50-60 cm wysokości, tworząc podziemną bulwę, z której w sezonie wegetacyjnym wyrastają zielone, wąskie, mieczowate liście oraz wniesione, nagie, sztywne, nierozgałęzione pędy kwiatowe. Po uszkodzeniu lub złamaniu liści bądź pędów, z rany wydobywa się lepki sok, od którego roślina przyjęła nazwę zwyczajową „lepnica”. Sok może mocno brudzić, a nawet podrażniać skórę, dlatego wszystkie prace pielęgnacyjne wokół rośliny należy wykonywać w rękawiczkach. 

W zależności od sposobu uprawy, wiosną (IV-V) lub wczesnym latem (VI-VII) iksja rozwija duże, promieniste, sześciopłatkowe, barwne kwiaty, zebrane po kilkanaście na szczytach pędów w kłosowy kwiatostan, przypominający pokrojem kwiatostan mieczyka (kwiaty iksii są jednak dużo mniejsze i delikatniejsze, a ich płatki zdecydowanie węższe i smuklejsze niż płatki kwiatów mieczyka).

Kwiaty iksji w zależności od odmiany mogą być białe, kremowe, żółte, pomarańczowe, różowe, fioletowe, bordowe lub czerwone. Często też mają wewnątrz korony ciemne, brunatnobordowe, rzadziej fioletowoniebieskie, duże oczko.

Istnieje wiele odmian iksii ogrodowej (np. 'Giant', 'Spotlight', 'Yellow Emperor', 'Venus', 'Mabel', 'Blue Bird', 'Rose Emperor'), ale zwykle ich bulwy sprzedawane są w postaci wieloodmianowych mieszanek, rzadziej osobno.

Wymagania, uprawa i pielęgnacja iksji

Iksje w ogrodzie prezentują się wspaniale, ale są też dość wymagające.

  • Stanowisko i podłoże dla iksji. Rośliny oczekują słonecznego, ciepłego, osłoniętego od wiatru stanowiska oraz bardzo żyznej, próchniczej, świeżej, przepuszczalnej i stale lekko wilgotnej gleby, najlepiej o obojętnym odczynie pH.
  • Nawożenie iksji. W sezonie wegetacyjnym (od wiosny do połowy lipca), rośliny potrzebują też systematycznego zasilania nawozami wieloskładnikowymi oraz kompostem, gdyż obficie kwitną i mają krótki okres wegetacji, w czasie którego muszą zgromadzić w bulwie dostatecznie dużo składników odżywczych, niezbędnych do prawidłowego rozwoju i przetrwania zimy w dobrej formie.
  • Podpieranie iksji. Zdarza się też, że wysokie pędy kwiatowe iksii potrzebują podparcia np. palikami, aby pod ciężarem kwiatów się nie połamały, nie pokładały na ziemi lub nie zdeformowały.
  • Sadzenie bulw iksji. W ogrodzie bulwy sadzi się zwykle pod koniec kwietnia lub w maju, najlepiej po minięciu wiosennych przymrozków, gdyż roślina jest ciepłolubna i nie znosi mrozu. Bulwy należy umieścić w podłożu na głębokości równej ich trzykrotnej wysokości. Jeśli zdecydujemy się na taki sposób uprawy, rośliny zakwitną wczesnym latem (VI-VII).
  • Wykopywanie bulw iksji i ich przechowywanie. Wczesną jesienią (IX), jeszcze przed jesiennymi przymrozkami, trzeba będzie wykopać ich bulwy z ziemi, oczyścić z resztek liści i pędów, ułożyć w ażurowych skrzynkach, przysypać torfem, a następnie umieścić w chłodnym (5-8 st.C), ciemnym, przewiewnym pomieszczeniu, gdzie będą mogły bezpiecznie przetrwać zimę. Rośliny nie mogą przez cały rok pozostać w gruncie, gdyż podobnie jak dalie czy mieczyki, nie przetrwają mrozów i przemarzną.
  • Rozmnażanie iksji. Podczas wykopywania bulw, możemy też pobrać z nich bulwki potomne i wykorzystać je do rozmnażania. Wprawdzie w kolejnym roku zakwitną tylko te największe (mające ok. 4 cm w obwodzie), ale pozostałe także możemy posadzić do gruntu, aby w czasie wegetacji podrosły i mogły wydać kwiaty w kolejnym sezonie

Przeczytaj też: Wysokie rośliny cebulowe: korona cesarska, lilie, acidantera, czosnek ozdobny >>>

Iksja
Autor: www.thinkstockphotos.com

Uprawa iksji pod osłonami

Jeśli jednak nie chcemy czekać na kwiaty iksii aż do lata i pragniemy cieszyć się nimi wcześniej, możemy przyspieszyć kwitnienie roślin uprawiając je pod osłonami. W tym celu późną jesienią (koniec listopada), bulwy sadzimy do doniczek lub bezpośrednio w podłożu w lekko ogrzewanej szklarni, utrzymując w pomieszczeniu temperaturę 5-6 st.C. W tym czasie rośliny podlewamy bardzo skąpo (tylko tyle, aby cebule całkiem nie wyschły) i nie nawozimy. W połowie lutego zwiększamy temperaturę w szklarni do ok. 10-12°C i wznawiamy podlewanie roślin. Tak uprawiane iksje mogą zakwitnąć już w kwietniu lub maju.

Jeśli iksje były uprawiane w donicach, można wykorzystać je do dekoracji tarasu lub balkonu, wystawiając po zahartowaniu (w maju) na zewnątrz. Kiedy zostały natomiast posadzone w szklarni na zagonach, wiosną można ściąć ich kwiaty do wazonu.

Ogród w pojemnikach: jakie rośliny sadzić w donicach na balkonie i tarasie >>>

warto wiedzieć

Czasami poleca się też przyspieszoną uprawę iksii w ogrodzie i sadzenie jej bulw jesienią (IX-X) bezpośrednio do gruntu, a następnie okrywanie stanowiska grubą warstwą ściółki. W naszym klimacie jest to jednak metoda bardzo ryzykowana i może się udać jedynie w najcieplejszych rejonach kraju, na stanowiskach, gdzie zimą temperatura oscyluje w okolicy 0°C.

Iksja
Autor: GettyImages Iksje uprawiane są także na kwiat cięty

Iksja - zastosowanie

Iksja może być uprawiana zarówno w ogrodzie jak i w doniczkach na balkonach i tarasach. Na ogrodowych rabatach najładniej prezentuje się w wieloodmianowych grupach, ale może być też zestawiana z innymi roślinami ozdobnymi np. daliami, petuniami czy krokosmiami. Jej piękne, barwne kwiaty nadają się też do cięcia.

Galeria zdjęć: Rośliny bulwiaste niezimujące w gruncie

Rośliny cebulowe, bulwiaste, kłączowe sadzone wiosną

Czy potrafisz rozpoznać jaka to roślina cebulowa?

Pytanie 1 z 4
Jaka to roślina cebulowa?
Czosnek olbrzymi
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Nasi Partnerzy polecają
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE