Chcesz mieć słodkie i soczyste buraki? Sprawdź, kiedy je siać i jak je uprawiać

Burak ćwikłowy - popularne i bardzo zdrowe warzywo

Burak ćwikłowy to jedno z najbardziej wartościowych warzyw korzeniowych uprawianych w przydomowych warzywnikach. Jest nie tylko smaczny, ale także bogaty w witaminy, minerały i przeciwutleniacze. Jego uprawa nie jest szczególnie trudna, jednak aby uzyskać dorodne, zdrowe korzenie, warto znać podstawowe zasady dotyczące terminu siewu, przygotowania gleby oraz pielęgnacji roślin.

Jak wygląda burak ćwikłowy?

Burak ćwikłowy to warzywo, którego najcenniejszą częścią jest mięsisty, zgrubiały, ciemnoczerwony (za sprawą betacyjanów), jadalny korzeń spichrzowy. Ma on zazwyczaj okrągły kształt, choć istnieją też odmiany o korzeniu podłużnym lub płaskokulistym. Jego wielkość i intensywność barwy zależy od odmiany. Skórka korzenia jest gładka, a wnętrze ma intensywną, purpurowoczerwoną barwę z często widocznymi, jaśniejszymi, koncentrycznymi pierścieniami. Z górnej części korzenia wyrasta rozeta dużych, jadalnych liści (botwina) osadzonych na długich, soczystych ogonkach, które podobnie jak unerwienie liści, również przybierają czerwoną barwę. W drugim roku uprawy u buraków pojawiają się pędy kwiatostanowe. Owoce buraka są zrośnięte po kilka w tzw. kłębek. 

Co zawierają buraki?

Buraki czerwone to prawdziwa skarbnica cennych składników. Są źródłem witamin – przede wszystkim C i z grupy B (zwłaszcza kwasu foliowego) – oraz mniejszych ilości witaminy A i E. Dostarczają również kluczowych minerałów, takich jak potas, magnez, żelazo i wapń. W ich korzeniu znajdziemy też białko, cukry oraz kwasy organiczne, m.in. jabłkowy, cytrynowy i szczawiowy.

Ich charakterystycznym składnikiem są betalainy – naturalne barwniki o silnym działaniu przeciwutleniającym, które pomagają zwalczać wolne rodniki i uczestniczą w procesach detoksykacji organizmu. Buraki zawierają również błonnik pokarmowy, który reguluje trawienie i dba o prawidłową pracę jelit.

Dodatkowo, obecne w nich azotany w naturalny sposób przyczyniają się do poprawy funkcjonowania układu krążenia, mogąc obniżać ciśnienie krwi i zwiększać wydolność fizyczną. Wszystko to sprawia, że buraki są niezwykle cennym elementem zdrowej diety.

Kiedy siać buraki czerwone do gruntu?

Termin siewu buraków czerwonych ma kluczowe znaczenie dla powodzenia uprawy. Optymalny czas siewu nasiona buraka ćwikłowego przypada na okres od połowy kwietnia do końca czerwca. Wcześniejszy siew – w drugiej połowie kwietnia – pozwala uzyskać plon letni, natomiast siew późniejszy – w maju lub czerwcu – daje warzywa idealne do przechowywania na zimę.

Ważne jest, aby w momencie wysiewu temperatura gleby wynosiła co najmniej 8–10°C. Zbyt wczesny wysiew do zimnej ziemi może skutkować słabymi wschodami lub wybijaniem roślin w pędy kwiatostanowe zamiast tworzenia korzeni. Warto więc sprawdzać warunki pogodowe.

Jak siać buraki?

Najczęściej buraki wysiewa się bezpośrednio do gruntu, ponieważ buraki nie lubią przesadzania. Sieje się w rzędach oddalonych od siebie o 20–30 cm. Głębokość siewu powinna wynosić 2–3 cm. Tzw. "nasiona” buraka to w rzeczywistości kłębuszki zawierające kilka nasion, dlatego po wschodach konieczne będzie przerywanie roślin.

Po wysiewie glebę warto należy lekko ugnieść i podlać. Wschody  - w zależności od temperatury i wilgotności - pojawiają się zwykle po 7–14 dniach.

Przeczytaj też: Jak przygotować grządki do wysiewu nasion?

Wymagania i uprawa buraków ćwikłowych

Buraki ćwikłowe najlepiej rosną na stanowiskach słonecznych - im więcej światła, tym lepiej rozwijają się korzenie i większa jest w nich zawartość cukrów. Gleba pod buraki powinna być żyzna, próchnicza i dobrze przepuszczalna, najlepiej o pH od 6,0 do 7,0. Jesienią dobrze jest ją zasilić, dodając kompost lub dobrze rozłożony obornik. Jeśli tego nie zrobiono, wtedy wiosną należy przynajmniej przekopać ziemię i usunąć chwasty. Bezpośrednio przed siewem glebę należy spulchnić i wyrównać.

Buraki wymagają regularnego podlewania, zwłaszcza w okresach suszy. Niedobór wody może powodować zdrewnienie korzeni buraka oraz pogorszenie ich smaku. Jednak nadmiar wilgoci również nie jest wskazany, ponieważ sprzyja chorobom grzybowym.

Ważne jest także systematyczne odchwaszczanie i spulchnianie gleby. Chwasty konkurują z burakami o wodę i składniki odżywcze, dlatego należy je usuwać na bieżąco.

Buraki czerwone mają umiarkowane wymagania pokarmowe. Podczas wegetacji można zastosować nawozy mineralne, jednak należy unikać nadmiaru azotu, który powoduje nadmierny rozwój liści kosztem korzeni. Ważne jest za to dostarczanie roślinom potasu i fosforu, które wpływają na rozwój korzeni. Buraki są wrażliwe na niedobór boru i magnezu, dlatego należy zasilać je nawozami zawierającymi te mikroelementy.

Dobrym rozwiązaniem jest stosowanie nawozów naturalnych, takich jak gnojówki roślinne (np. z pokrzywy). 

Rośliny, które warto sadzić obok buraków, a których należy unikać

Dobre sąsiedztwo dla buraków to:

• warzywa kapustne (kapusta, kalafior, brokuł, jarmuż, kalarepa),
• cebula i por,
• sałata,
• fasola szparagowa (karłowa),
• koper ogrodowy,
• mięta i kocimiętka (uwaga: mięta jest inwazyjna – lepiej sadzić w doniczkach, żeby nie zadusiła buraków).

Złe sąsiedztwo dla obok buraków to:

• fasola tyczna,
• szarłat i komosa (zwłaszcza komosa biała, czyli lebioda),
• gorczyca.
• bób,
• ziemniaki,
• pomidory.

Trzeba pamiętać o płodozmianie: nie zaleca się uprawy buraków po sobie ani po innych roślinach z tej samej rodziny. Dobrze natomiast rosną po roślinach strączkowych, ogórkach czy cebuli.

Przeczytaj też: Współrzędna uprawa warzyw - jakie warzywa sadzić obok siebie

Kiedy zbiera się buraki?

Młode korzenie buraków do wczesnego spożycia można wyrywać w miarę ich dorastania do odpowiedniej wielkości. Korzenie przeznaczone na użytek jesienny lub zimowy (do przechowywania) zbiera się we wrześniu i październiku. Podczas zbioru trzeba uważać żeby nie okaleczyć korzeni, ponieważ uszkodzone tracą dużo soku i źle się przechowują. Przy zbiorze liście ukręca się.

Buraki można zbierać już latem, gdy osiągną odpowiednią wielkość, jednak główny zbiór przypada na jesień – zazwyczaj wykopuje się je od września do października. Ważne, aby wykopać je przed pierwszymi przymrozkami (mogą uszkodzić korzenie). Podczas zbioru trzeba uważać żeby nie okaleczyć korzeni, ponieważ uszkodzone tracą dużo soku i źle się przechowują. Przy zbiorze liście ukręca się lub obcina pozostawiając niewielkie fragmenty ogonków.

Buraki można przechowywać nawet kilka miesięcy, najlepiej w chłodnym, wilgotnym miejscu, np. w piwnicy, w skrzynkach z piaskiem.

Przeczytaj też: Uprawa buraka liściowego na balkonie. Jak uprawiać buraki w pojemnikach?