Spis treści
Zanieczyszczenie środowiska, stosowanie pestycydów, niszczenie śródpolnych zadrzewień i nieużytków oraz wielkoobszarowe rolnictwo powodują, że giną owady. Jest to ogólnoświatowa tendencja, na którą nie mamy wpływu. Możemy jednak zadbać o to, żeby nasz ogród stał się enklawą zasiedloną przez pożyteczne owady. Czy warto? Tak, nie tylko ze względu na przesłanki proekologiczne, lecz także z powodu bardzo wymiernych korzyści.
i
Przyjazny dla owadów pożytecznych jest ogród bez chemii
Dla pożytecznych owadów najgroźniejsze są opryski środkami ochrony roślin. W przydomowym ogrodzie lepiej z nich zrezygnować. Jeżeli jednak zadecydujemy, by je wykonać, bo populacja szkodników jest bardzo duża, należy przestrzegać kilku zasad:
- po pierwsze – nie wolno ich stosować w czasie masowego kwitnienia,
- po drugie – rośliny powinno się opryskiwać po zmroku, gdy pszczoły i inne owady żywiące się pyłkiem lub nektarem zakończyły obloty kwiatów.
Trzeba tak postępować, nawet jeżeli na opakowaniu jest podane, że preparat nie jest szkodliwy dla pszczół. Oprysków nie wykonuje się przed spodziewanym deszczem – zmyty preparat nie zadziała, a zanieczyści wody gruntowe. Zamiast środków syntetycznych lepiej stosować naturalne, które można kupić lub zrobić samodzielnie.
i
Jak zwabić owady pożyteczne do ogrodu?
W ogrodzie należy dążyć do bioróżnorodności; im więcej gatunków roślin, tym łatwiej owady pożyteczne znajdą coś dla siebie.
- Zamiast często przycinać darń, warto pozostawić fragmenty ogrodu z łąką koszoną tylko jeden-trzy razy w sezonie. Da ona schronienie owadom i innym drobnym zwierzętom.
- Nie powinno zabraknąć roślin miododajnych. Najwcześniej, bo już w kwietniu, pojawiają się krokusy. Są chętnie odwiedzane przez pszczoły i trzmiele. Cennymi miododajnymi roślinami są te, które obficie i długo kwitną, na przykład facelia, kosmos, groszek, macierzanka, mięta, hyzop, floks, lawenda, lebiodka, werbena, szałwia, wiesiołek i wrzosy.
- Specjalnie dla motyli warto posadzić budleję Dawida, cynie i rozchodniki okazałe oraz pozostawić kilka kęp pokrzyw, których liście są przysmakiem gąsienic rusałki pawika i rusałki admirała.
- Latem wabikiem jest woda – wystarczy ustawić wśród roślin poidełko.
- Jesienią lepiej nie wygrabiać wszystkich suchych liści i łodyg, bo znajdą w nich zimowe kryjówki biedronki, trzmiele i motyle.
Domki dla owadów zaproszą owady do ogrodu
Od kilku lat są bardzo modne i – co ważniejsze – pożyteczne. Można je kupić lub bardzo łatwo zrobić samemu. Należy dla nich przeznaczyć zaciszne, słoneczne i osłonięte od wiatru miejsce.
Domek dla owadów w ogrodzie to wiązki suchych roślin o pustych pędach, kłody drewna z nawierconymi otworami różnej średnicy i długości, skrzynki wypełnione suchymi liśćmi lub sianem, związane ciasno kawałki kory. Pszczoły murarki zasiedlą trzciny pocięte na 15-20-centymetrowe odcinki i powiązane w niewielkie pęczki lub małe skrzynki bez jednej ścianki wypełnione masą z gliny zmieszanej z rozdrobnioną słomą, w której zrobiono otwory średnicy 6-8 mm. Pszczoły porobnice zadomowią się w kłodach spróchniałego drewna, w którym nawiercono otwory, a trzmiele wybiorą niewielkie skrzynki z małym otworem wejściowym wypełnione sianem (w naturze owady te chętnie zamieszkują w podobnych gniazdach gryzoni).
We wrześniu warto wystawić domki, w których będą zimowały złotooki. Powinny one mieć ścianki z poziomo przybitych deseczek (tak jak w żaluzji) i wnętrze wypełnione suchymi liśćmi. Najlepiej pomalować je na czerwono lub brązowo, bo te kolory wabią złotooki. Późną jesienią domki przenosi się do chłodnego pomieszczenia, a wiosną wystawia do ogrodu.
Przeczytaj też: Murarka ogrodowa - dzika pszczoła. Hodowla murarki w ogrodzie, jak zrobić domek dla murarek
Jeżeli wyginą pszczoły, ludzie umrą z głodu
To zdanie przypisywane Albertowi Einsteinowi nie jest pozbawione racji. Pszczoły odpowiadają za plony bardzo wielu upraw (dzięki nim powstaje 30% światowej żywności). Niestety, od kilku lat ich liczba stale się zmniejsza. Monokulturowe rolnictwo, niszczenie naturalnej roślinności i stosowanie środków chemicznych sprawiają, że w niektórych rejonach świata populacja pszczół skurczyła się tak bardzo, że grozi to katastrofą ekologiczną. Już teraz w Chinach część upraw sadowniczych jest zapylana ręcznie.Niektóre pestycydy, choć nie działają na owady bezpośrednio, wpływają na układ nerwowy robotnic, które tracą orientację, nie potrafią wrócić do ula i giną. Zmniejszają też ilość płodnych królowych (również u trzmieli). Masowe wymieranie rojów powoduje też choroba – warroza.
i
Drapieżni sprzymierzeńcy w walce ze szkodnikami
Ogród wolny od chemii nie musi oznaczać bezbronności wobec szkodników. Wręcz przeciwnie – staje się on idealnym środowiskiem dla naturalnych wrogów mszyc, przędziorków czy ślimaków. Kluczową rolę odgrywają tu owady drapieżne, które w naturalny sposób regulują populację niechcianych gości. Biedronki i ich larwy to prawdziwi pogromcy mszyc i czerwców – jedna larwa potrafi zjeść w trakcie swojego rozwoju nawet 600 mszyc. Równie żarłoczne są larwy złotooków, które gustują nie tylko w mszycach, ale także w jajach innych owadów, miodówkach czy roztoczach.
Warto również docenić chrząszcze z rodziny biegaczowatych, które nocą polują na ślimaki i larwy owadów, w dzień ukrywając się pod kamieniami czy w ściółce. Jeśli w ogrodzie znajduje się oczko wodne, z pewnością pojawią się w nim ważki, których larwy skutecznie ograniczają liczbę komarów. Pozostawiając w spokoju pajęcze sieci, zyskujemy kolejnych sojuszników, którzy pomagają utrzymać biologiczną równowagę bez użycia szkodliwych oprysków.
Postaw na kontrolowany nieporządek
Owady nie przepadają za sterylną, idealnie wypielęgnowaną przestrzenią. Dlatego jednym z najprostszych sposobów na uczynienie ogrodu bardziej przyjaznym jest wprowadzenie zasady "kontrolowanego nieporządku". Dotyczy to przede wszystkim trawnika – zamiast kosić go nisko i często, lepiej robić to rzadziej i na wyższym ustawieniu noży kosiarki. Doskonałą praktyką jest pozostawianie przy każdym koszeniu fragmentu nieskoszonej trawy. Taki zabieg zapewnia owadom stałe schronienie i bazę pokarmową, zwłaszcza jeśli w darni rosną mniszki lekarskie czy koniczyna.
Koncepcja ta obejmuje także rezygnację z nadgorliwego sprzątania jesienią. Zamiast usuwać wszystkie opadłe liście i ścinać suche pędy bylin, pozostawmy część z nich aż do wiosny. Stanowią one idealne zimowe schronienie dla biedronek, trzmieli i wielu innych pożytecznych organizmów. W ustronnym kącie ogrodu można również usypać niewielką pryzmę z gałązek, kamieni i starych pniaków, tworząc w ten sposób cenną oazę bioróżnorodności.
i
