Wentylacja nawiewno-wywiewna z rekuperacją: projekt, działanie, zalety, koszt montażu

2019-06-27 11:59
wentylacja z rekuperacją
Autor: Małgorzata Góra Aby mieć w domu zdrowe i świeże powietrze, ale zimą nie wydawać kroci na jego ogrzanie, trzeba zainwestować w system wentylacji nawiewno-wywiewnej z rekuperacją

Co jest najważniejsze w wentylacji nawiewno-wywiewnej z rekuperacją? Czy każdy rozsądnie zaprojektowany dom powinien ją mieć?

Wentylacja grawitacyjna, nawet wtedy, gdy działa prawidłowo, a właściwie zwłaszcza wtedy, znacznie wychładza wnętrza zimą, przez co każe nam zapomnieć o jakiejkolwiek energooszczędności. Dlatego pozbawiona tych wad wentylacja z rekuperacją stała się nieodzownym elementem zdrowego i ciepłego domu. Dzięki niej udaje się znacznie ograniczyć straty energetyczne, a więc i koszty eksploatacyjne.


Wentylacja nawiewno-wywiewna z rekuperacją: czy warto ją mieć


Można śmiało powiedzieć, że wentylacja nawiewno-wywiewna z rekuperacją staje się standardem w nowoczesnych energooszczędnych budynkach.
 Ma to sens, zwłaszcza w świetle obowiązujących przepisów, które muszą spełniać nowo budowane albo przebudowywane budynki jednorodzinne (Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie t.j. Dz U 2015 r. poz. 1422 z późn. zm). Stanowią one, że budynek, dla którego pozwolenie na budowę zostało złożone po 1 stycznia 2017 r., w momencie oddawania do użytkowania musi mieć wskaźnik EP nie wyższy niż 95 kWh/(m2.rok). Wymagania odnośnie do wartości tego wskaźnika zostaną jeszcze zaostrzone. Od 1 stycznia 2021 r. nie będzie on mógł przekraczać 70 kWh/(m2.rok). W 2014 r. wskaźnik ten wynosił 120 kWh/(m2.rok), a jeszcze wcześniej nie był w ogóle ograniczany i kontrolowany.


Koszty montażu
 wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z rekuperacją

  • W nowo budowanym domu

Wentylację mechaniczną nawiewno-wywiewną z rekuperacją zawsze robi się zamiast grawitacyjnej, nigdy oprócz niej. Łączenie w jednym domu obu systemów: grawitacyjnego i mechanicznego z rekuperacją, jest niezgodne z przepisami i nie ma sensu. Wentylacja z rekuperacją jest z oczywistych względów droższa od grawitacyjnej. Do działania tej ostatniej wystarczą kominy wentylacyjne, nawiewniki w oknach i – opcjonalnie – nasady kominowe wspomagające wentylację wiosną i latem. Do funkcjonowania mechanicznej z odzyskiem ciepła konieczne są – sieć kanałów i dość kosztowny rekuperator. Oceniając koszty wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła, trzeba pomniejszyć je o wydatki, których dzięki niej można uniknąć, czyli o koszty budowy kominów wentylacyjnych oraz montażu nawiewników w oknach i nasady (nasad) na kominie.
 Kiedy decyzja o rekuperacji zapadnie przed przystąpieniem do budowy domu, sporo będzie można zaoszczędzić na wymianie niektórych okien przewidzianych w projekcie jako otwierane na okna bez skrzydeł. Są znacznie tańsze od standardowych i wpuszczają do domu więcej światła. 
Koszt zainstalowania efektywnie działającego systemu wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z rekuperacją dla średniej wielkości domu oraz dobrej klasy rekuperatora (innego nie opłaca się montować) zaczyna się od mniej więcej 22 tys. zł. System do dużego domu z odpowiednim do obsłużenia takiej instalacji urządzeniem może kosztować 27 tys. zł. Jeżeli dodamy do tego koszt budowy gruntowego wymiennika ciepła oraz wyposażenia układu w system oczyszczający powietrze ze smogu i alergenów, cena będzie wyższa i może wynieść nawet 35 tys. zł.


  • W domu zamieszkanym

W domu zamieszkanym zamontowanie instalacji o podobnym standardzie kosztuje więcej. Prace montażowe prowadzi się trudniej i trwają zwykle dłużej, ponieważ trzeba dostosować instalacje do ograniczeń wynikających z istniejącej infrastruktury budynku. Koszty zaczynają się od mniej więcej 30 tys. zł. Jeśli jednak uda się skorzystać z dopłaty w ramach programu rządowego „Czyste powietrze”, skierowanego do właścicieli domów remontowanych, ostateczny koszt inwestycji może być niższy nawet o mniej więcej 1/3 tej kwoty.


Koszty eksploatacji systemu nie są bardzo obciążające. Raz w roku trzeba zapłacić około 400 zł za konieczny przegląd, raz na 3-6  miesięcy od 64 do 210 zł za wymianę filtrów (komplet 2 szt. w zależności od klasy filtracji). Mniej więcej 0,6 zł dziennie kosztuje zużycie energii elektrycznej do napędu wentylatorów.


wentylacja z rekuperacją
Autor: Tomasz Zakrzewski, projekt: Sylwia Łysek i Bartłomiej Pochopień W domu z rekuperacją część okien przewidzianych w projekcie jako otwierane można zastąpić oknami bez skrzydeł

Czy projekt wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z rekuperacją jest konieczny?


Dla każdego domu powinien zostać wykonany indywidualny projekt wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z rekuperacją, poparty wyliczeniami zgodnymi z normami, według których będzie można wyregulować system.


Wykonanie projektu umożliwia poprawne dobranie mocy rekuperatora, ustalenie liczby i lokalizacji punktów nawiewnych i wywiewnych, zoptymalizowanie trasy kanałów wentylacyjnych oraz mnóstwo innych szczegółów, które składają się na finalną efektywność systemu rekuperacji.

Właściwie zaprojektowana i poprawnie wykonana instalacja wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z dobrym rekuperatorem nie ma prawa hałasować. Owszem, obracające się łopatki wentylatorów w rekuperatorze generują dźwięk, ale nie może on być słyszalny w części użytkowej domu.



wentylacja z rekuperacją
Autor: Rekuperatory.pl W dobrze zaprojektowanym i wykonanym systemie wentylacji z rekuperacją odgłosy pracy wentylatora nie mogą być słyszalne w części użytkowej domu. Rekuperator trzeba ulokować możliwie daleko od pomieszczeń mieszkalnych, zwłaszcza sypialni
wentylacja z rekuperacją
Autor: Rekuperatory.pl Centrala wentylacyjna jest fabrycznie wyposażona w filtry, ale takie o wstępnej klasie filtracji. Gdy chcemy dokładniejszej, trzeba dokupić filtry o wyższej klasie

Dobry rekuperator i odpowiednia instalacja


Żeby być zadowolonym z wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z rekuperacją warto zainwestować w urządzenie wysokiej klasy, z największym możliwym wymiennikiem ciepła, pozwalającym na uzyskanie najwyższych oszczędności na ogrzewaniu. Ale to tylko część sukcesu. Nie mniej ważne są prawidłowe zaprojektowanie i wykonanie, a także zaizolowanie instalacji wentylacyjnej.


Do wyboru mamy dwa rodzaje instalacji:

  • klasyczną – ze stalowych kanałów wentylacyjnych o stosunkowo dużej średnicy
  • nowoczesną – z mających znacznie mniejszą średnicę, ale bardziej licznych przewodów z tworzywa.

Która jest lepsza? Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi.
 Najlepiej znaleźć dobrą firmę instalacyjną i jej powierzyć wybór systemu oraz jego zamontowanie.


Po zakończeniu montażu system powinien zostać wyregulowany, jednak często ze względu na brak dostatecznej wiedzy oraz odpowiedniego sprzętu (na przykład anemometru z tubą, który pozwala z dużą dokładnością sprawdzić ilość przepływającego powietrza) nie jest to przestrzegane.


wentylacja z rekuperacją
Autor: Rekuperatory.pl Gdy w projekcie domu uwzględni się trasę instalacji i wykona jej projekt, nie ma problemu z ukryciem rur, również klasycznej instalacji z izolowanymi kanałami stalowymi
wentylacja z rekuperacją
Autor: Piotr Mastalerz Instalacje z tworzywa wygodniej się układa niż stalowe i łatwiej je ukryć. Jeśli wybiera się system z tworzywa, warto sprawdzić, czy jest przebadany pod kątem bakteriobójczości

Programowanie pracy rekuperatora


Raz uruchomiony rekuperator działa nieprzerwanie 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Rekuperacją w praktyce nie steruje się wcale. Są oczywiście systemy umożliwiające sterowanie czujnikami CO2 i wilgotnością, jednak to dodatkowy wydatek, więc użytkownicy zwykle poprzestają na podstawowych funkcjach centrali umożliwiających ustawienie trybów pracy w cyklu dobowym.


Podczas uruchamiania rekuperatora instalator włącza automatyczny program pracy, tak jak na sterowniku kotła czy pompy ciepła. W programie tym ustawia się harmonogram pracy rekuperatora w dni powszednie oraz weekendy. Po jego uruchomieniu sterowanie intensywnością wentylacji odbywa się według ustawionych parametrów i trybów.


Jednym z nich jest tryb nieobecności, w którym system pracuje z najmniejszą wydajnością, w zasadzie tylko po to, by zachować ruch powietrza w kanałach.
 Po powrocie domowników z dłuższej nieobecności intensywność wietrzenia należy zwiększyć, najczęściej do poziomu 1 lub 2. Nigdy jednak nie wyłącza się rekuperatora.


Są sytuacje, kiedy zapotrzebowanie na wymianę powietrza wzrasta. Ma to miejsce wtedy, gdy zwiększa się liczba osób przebywających w domu (podczas wizyty gości) albo kiedy należy intensywnie przewietrzyć dom, na przykład w związku z przygotowaniem potraw o intensywnym zapachu. W takich przypadkach czasowo zmienia się intensywność pracy rekuperatora.

Poza tymi wyjątkami rekuperacja pracuje w trybie automatycznym, według parametrów ustawionych w momencie uruchomienia systemu. Na początku i końcu sezonu grzewczego rekuperator wymaga zazwyczaj korekty profilu temperatury. Dlatego kiedy w domu włącza się system grzewczy (wrzesień-październik) oraz gdy się go wyłącza (maj-czerwiec), na sterowniku rekuperatora należy wybrać profil temperatury – odpowiednio - ciepły lub zimny. Celem tej zmiany jest uzyskanie maksymalnych oszczędności zimą i optymalnego komfortu temperaturowego latem.


wentylacja z rekuperacją
Autor: Rekuperatory.pl System rekuperacji działa zazwyczaj według parametrów i trybów zgodnych z harmonogramem pracy rekuperatora ustawionym na jego sterowniku, tak jak na sterowniku kotła czy pompy ciepła

Kominek i okap w domu z rekuperacją


W pomieszczeniach, w których działają, strumienie powietrza nawiewanego i wywiewanego pozostają w równowadze i tej równowagi nic nie powinno naruszać. 
Dlatego jeśli w domu z rekuperacją jest kominek, to powinien mieć zamkniętą komorę spalania.

Przeczytaj też:

Należy także zadbać o doprowadzenie do niej powietrza do spalania. Najczęściej dostarcza się je bezpośrednio do paleniska kanałem (ocieplonym i z przepustnicą) ułożonym pod podłogą pomieszczenia. Dzięki temu kominek nie musi zaciągać powietrza z pomieszczenia, w którym się znajduje.


W domach z wentylacją mechaniczną nawiewno-wywiewną z zasady nie buduje się kanałów wywiewnych, jednak niektórzy projektanci zalecają zrobienie takiego kanału w pokoju z kominkiem jako zabezpieczenie na wypadek, gdyby z kominka zaczął się wydostawać dym lub tlenek węgla.


Okap kuchenny nie pracuje stale. Włącza się go zwykle na krótko podczas intensywnego gotowania i taki stan nie zaburza pracy systemu rekuperacji. Ważne, by nie łączyć kanału, którym powietrze znad okapu jest wydmuchiwane na zewnątrz domu, z przewodami wentylacyjnymi.

wentylacja z rekuperacją
Autor: Piotr Mastalerz, projekt domu: Justyna Mitmańska-Prymas, Wnętrz: Krystian Kowalski
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Nasi Partnerzy polecają
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE