| muratordom.pl » Prawo » Porady prawne » Dobrze napisany testament, czyli uporządkowanie wielu spraw na wypadek śmierci

Dobrze napisany testament, czyli uporządkowanie wielu spraw na wypadek śmierci

Każdy z nas zostawi kiedyś następcom  swój dorobek życia. Możemy przekazać go za życia, a jeśli tego nie zrobimy, majątek nabędą spadkobiercy. Mogą to być spadkobiercy ustawowi – jeżeli nie sporządzimy testamentu lub testamentowi – jeżeli testament sporządzimy. Dobrze napisany testament, pomimo skromnej regulacji polskiego prawa w tym zakresie (niespełniającej większości oczekiwań testatorów), pozwala na uporządkowanie wielu spraw na wypadek śmierci. Daje możliwość uniknięcia w przyszłości sporów między spadkobiercami, pozwala „wynagrodzić” za pomoc i opiekę świadczoną za życia albo też zapewnia nieprzerwane funkcjonowanie gospodarstwa rolnego czy przedsiębiorstwa.

Doświadczenie wskazuje, iż najlepszym sposobem uregulowania spraw majątkowych – z uwagi na ciągły brak w naszym systemie prawa instytucji darowizny na wypadek śmierci (donatio mortis causa) – jest dokonanie tego jeszcze za życia. Będą to czynności określone mianem inter vivos (na przykład darowizna, umowa o dożywocie). Natomiast, jeżeli chcemy, aby skutek nastąpił dopiero z chwilą naszej śmierci, to jedynym sposobem rozrządzenia naszym majątkiem na wypadek śmierci jest testament.

Testamenty – najczęstsze błędne przekonania

 

  • Na testament zawsze jest czas.
    BŁĄD! Nie warto odkładać spisania testamentu na później. Niespodziewane zdarzenia (utrata pamięci, paraliż, ubezwłasnowolnienie itp.) mogą uniemożliwić dokonanie jakiejkolwiek czynności prawnej.
  • W testamencie można przekazać poszczególnym spadkobiercom konkretne składniki majątkowe.
    BŁĄD! W polskim prawie nie istnieje tak zwany testament działowy. Tak napisany testament doprowadza do powstania współwłasności pomiędzy spadkobiercami, a to często staje się przyczyną sporów.
  • Wystarczy podpisać się pod tekstem testamentu niezależnie od tego, jak i kto go napisze.
    BŁĄD! Testament własnoręczny musi być w całości napisany ręcznie przez testatora i przez niego podpisany. 
  • Bezdzietni małżonkowie dziedziczą po sobie całość spadku, a więc zbędne jest sporządzenie testamentów wzajemnych.
    BŁĄD! W tym wypadku spadkobiercami mogą być także rodzice, dziadkowie lub rodzeństwo. 
  • Małżonkowie mogą sporządzić jeden wspólny testament.
    BŁĄD! Taki testament jest nieważny. 
  • Dla ważności testamentu szczególnego, sporządzonego w obawie przed nagłą śmiercią, konieczna jest obecność dwóch świadków.
    BŁĄD! Minimalna liczba to trzech świadków. 

 

Czym jest testament?

Testament jest jedynym sposobem rozrządzenia majątkiem na wypadek śmierci w sposób inny niż przewiduje to ustawa. Dla spadkobiercy testament jest pewną obietnicą przysporzenia majątkowego po śmierci testatora, w żadnym jednak wypadku nie jest tego gwarancją. Testator może zawsze odwołać lub zmienić cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia; może to czynić wielokrotnie, bez ograniczeń.

Testament to nie jest akt ostatniej woli, po którym czas już tylko myśleć o odejściu. O sporządzeniu testamentu może (a nawet powinna) myśleć każda osoba, która ma pełną zdolność do czynności prawnych i posiadająca jakikolwiek majątek.

 Kto może sporządzić testament?

Każdy, kto ma pełną zdolność do czynności prawnych (co do zasady każdy pełnoletni), o ile nie jest ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo. Testamentu nie można sporządzić ani odwołać przez przedstawiciela (pełnomocnik, opiekun).

 

Jak sporządzić testament?

Wyróżniamy dwa rodzaje testamentów: zwykłe i szczególne. Testamenty szczególne (które można sporządzić wyłącznie w sytuacji zagrożenia nagłą śmiercią) to: ustny, podróżny i wojskowy. Najczęściej sporządzane testamenty zwykłe to: własnoręczny i notarialny.

Testament notarialny sporządzany jest przez notariusza. Jego oryginał przechowuje notariusz w kancelarii przez 10 lat, a po tym okresie lub po likwidacji kancelarii przekazywany jest do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego. Testator i upoważnione przez niego osoby otrzymują wypisy (urzędowo poświadczone kopie), które mają moc oryginału. Po śmierci testatora wypis testamentu mogą otrzymać jego następcy prawni. Dla innych treść testamentu objęta jest tajemnicą.

 

Koszty sporządzenia testamentu

 

Sporządzenie testamentu notarialnego nie wiąże się z dużymi kosztami. W zależności od treści testamentu maksymalne wynagrodzenie notariusza wyniesie netto 50 –150 zł. Należy doliczyć do tego podatek VAT oraz koszt wypisów.

Testament własnoręczny testator musi napisać sam (w całości pismem ręcznym), podpisać oraz opatrzyć go datą. Do ważności testamentu nie jest wymagana obecność czy podpisy świadków. Aby nie było wątpliwości, iż jest to rozrządzenie na wypadek śmierci, powinien być zatytułowany jako „testament”, a podpis (dane osobowe autora) wypisane czytelnie z podaniem imienia i nazwiska, jeśli nie wynika to z treści testamentu. Warto zaznaczyć także stan świadomego i swobodnego działania.

Wadą takich testamentów jest to, że są one najczęściej kwestionowane przez pominiętych spadkobierców ustawowych, próbujących wykazać, że nie są autentyczne lub zostały sporządzone pod przymusem. Łatwiej o ich zagubienie lub zniszczenie. Często zdarza się także, że wskutek nieznajomości prawa przez testatora nie mogą one zostać wykonane zgodnie z jego wolą (opisany wyżej „testament działowy”).

Moc prawna testamentu własnoręcznego jest taka sama jak notarialnego.

Odwołać testament można bowiem w ten sposób, że:

  • testator sporządzi nowy testament, w dowolnej formie,
  • w zamiarze odwołania zniszczy testament własnoręczny lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność,
  • dokona w testamencie zmian, z których wynika wola jego odwołania.

Jeżeli testator sporządził nowy testament i nie zaznaczył w nim, że poprzedni odwołuje, wówczas odwołaniu ulegają tylko te postanowienia poprzedniego testamentu, które są niezgodne z treścią nowego testamentu.

Tuznajdziesz
Porównaj
Przeczytaj dodatkowo:
Czy możliwa jest budowa na działce rolnej? Jakie...

Budowa na działce rolnej jest możliwa. Przekształcenie gruntu rolnego w działkę budowlaną odbywa się w...

Przebudowa domu na zgłoszenie, a zakres obszaru...

W jakich okolicznościach możemy przeprowadzić przebudowę domu jednorodzinnego w oparciu o zgłoszenie? Jakie...

Co to jest elektrownia wiatrowa i gdzie można ją...

Od 16 lipca 2016 r. obowiązuje ustawa, która określa warunki i tryb lokalizacji elektrowni wiatrowych,...

Przebudowa domu bez formalności, na zgłoszenie...

Jakich formalności powinien dopełnić inwestor, który chce przebudować budynek w oparciu o zgłoszenie?...

Zakończenie budowy domu. Dodatkowe formalności...

Wszelkie formalności związane z zakończeniem budowy domu należy dopełnić u powiatowego inspektora nadzoru...

Przed budową domu sprawdź minimalne odległości,...

Zanim kupimy działkę i projekt domu warto zapoznać się z niektórymi przepisami prawa. Bardzo istotne...