Kotły gazowe konwencjonalne, niekondensacyjne, spalając paliwo, nie wykorzystują całej zawartej w nim energii. Część, zwana ciepłem utajonym, jest tracona wraz z parą wodną ulatującą do komina ze spalinami. Aby wykorzystać tę część ciepła do ogrzewania, trzeba doprowadzić do skroplenia (kondensacji) pary wodnej. W tym celu należy schłodzić spaliny do odpowiednio niskiej temperatury.
Kotły konwencjonalne są tak konstruowane, aby podczas pracy temperatura spalin była utrzymywana na poziomie, przy którym nie dochodzi do kondensacji. W ten sposób traci się wprawdzie część energii, ale za to elementy kotła i komin nie są narażone na działanie agresywnych kwaśnych skroplin.
Wyprodukowanie wystarczająco trwałych kotłów odpornych na skropliny – a więc mogących „bezkarnie” kondensować – stało się możliwe dopiero po opanowaniu przez producentów technologii spawania elementów ze stali szlachetnej. Niestety, zarówno materiały, jak i technologie odporne na niszczące działanie kondensatu są kosztowne. Dlatego między innymi kotły kondensacyjne są droższe od tradycyjnych.
Jak doprowadzić do kondensacji?
Aby skroplić parę wodną zawartą w spalinach, trzeba je schłodzić do temperatury niższej od tak zwanego punktu rosy, czyli około 56oC dla gazu ziemnego, 52oC dla gazu płynnego i 47oC dla oleju opałowego. Dlatego kotły kondensacyjne mają wymienniki ciepła, które umożliwiają większe schłodzenie spalin niż w kotłach konwencjonalnych i sprawniej przekazują ciepło z kondensującej pary do wody kotłowej. W niektórych modelach kotłów kondensacyjnych są dwa wymienniki – w pierwszym spaliny są wstępnie schładzane, w drugim ich temperatura obniża się do poziomu poniżej punktu rosy i dochodzi do kondensacji. Bardziej skomplikowana konstrukcja to kolejny powód wyższej ceny kotłów kondensacyjnych.
Kotły kondensacyjne to przede wszystkim urządzenia gazowe. Stosowanie kotłów kondensacyjnych zasilanych olejem opałowym jest mniej opłacalne ze względu na niższą zawartość wilgoci w spalinach, niższą temperaturę punktu rosy – a więc konieczność utrzymywania niższej temperatury wody w instalacji – i wreszcie obecność w oleju siarki powodującej powstawanie bardziej agresywnego kondensatu, co wymusza użycie droższych materiałów do budowy kotła. Tym niemniej kotły olejowe z wbudowanym urządzeniem do kondensacji pary wodnej ze spalin, odsiarczania i neutralizacji skroplin są produkowane i można je kupić w rozsądnej cenie.
