Drewno przed zimą. Kiedy jeszcze można je zabezpieczyć, a kiedy lepiej poczekać?

Jeśli drewno jest odpowiednio suche, temperatura mieści się w zakresie wymaganym przez producenta, a przed nami jest wystarczająco długi okres bez deszczu, mgły i intensywnej rosy, jesienią nadal można je zabezpieczać. Jeśli któregoś z tych warunków nie da się spełnić, lepiej odłożyć pracę.

Czy drewno trzeba zabezpieczać przed każdą zimą?

Nie. Sam fakt, że kończy się sezon, nie oznacza, że wszystkie drewniane elementy wokół domu wymagają kolejnej warstwy impregnatu, oleju czy innego preparatu. Jesienią warto natomiast dokładnie obejrzeć ogrodzenie, pergolę, altanę, balustrady, meble i inne drewniane elementy znajdujące się na zewnątrz.

Sprawdź, czy dotychczasowa powłoka nie łuszczy się i nie odspaja, czy nie ma miejsc z odsłoniętym drewnem oraz czy w połączeniach i szczelinach długo nie utrzymuje się woda. Jeżeli zabezpieczenie jest w dobrym stanie, nie ma potrzeby odnawiać go tylko dlatego, że zbliża się zima. Nie warto też przykrywać kolejną warstwą preparatu drewna spróchniałego lub mocno osłabionego. Powłoka ochronna nie przywróci takiemu elementowi wytrzymałości.

Płot, pergola i taras wymagają innego zabezpieczenia

Nie każdy preparat „do drewna na zewnątrz” nadaje się do każdej powierzchni. Ogrodzenie czy ściana altany pracują w innych warunkach niż poziome deski tarasu. Na tarasie łatwiej zatrzymuje się woda, powierzchnia jest też ścierana podczas chodzenia. Meble ogrodowe również mogą wymagać innego sposobu wykończenia. Dlatego przed zakupem trzeba sprawdzić konkretne zastosowanie produktu. Środek odpowiedni do płotu nie musi być przeznaczony na taras.

Dotyczy to również renowacji. Jeśli drewno było wcześniej olejowane, malowane farbą kryjącą albo zabezpieczone impregnatem, nowy produkt trzeba dobrać do istniejącej powierzchni. Nie wszystkie preparaty można dowolnie ze sobą łączyć.

Drewno wygląda na suche? To jeszcze za mało

Po kilku godzinach jesiennego słońca deski mogą wyglądać na suche, choć wcześniej przez kilka dni padało. Taka ocena może jednak wprowadzać w błąd, dlatego pomocny jest wilgotnościomierz do drewna. Pomiar warto wykonać w kilku miejscach, zwłaszcza po zacienionej stronie konstrukcji i tam, gdzie drewno wysycha najwolniej. Nie ma jednak jednej uniwersalnej wartości wilgotności, która oznaczałaby, że drewno można już malować.

Dobrym przykładem są Drewnochron Impregnat Eco&Protection, dla którego producent określa maksymalną wilgotność drewna na zewnątrz na 15%, oraz Tikkurila Valtti Color New, którego instrukcja wymaga wilgotności poniżej 20%. Nie są to wartości zamienne ani ogólna norma dla wszystkich preparatów. Zawsze należy sprawdzić wymagania produktu, którego rzeczywiście zamierzamy użyć.

Czy w październiku można jeszcze malować drewno?

Tak, jeżeli warunki są odpowiednie. Data w kalendarzu ma mniejsze znaczenie niż temperatura, wilgotność i prognoza na kolejne godziny. Ciepłe jesienne dni mogą nadal nadawać się do prac, ale sama temperatura osiągana w południe nie wystarczy do podjęcia decyzji. Trzeba uwzględnić:

• temperaturę powietrza i drewna
• wilgotność podłoża
• wilgotność powietrza
• czas potrzebny do wyschnięcia kolejnych warstw
• prognozę na wieczór i noc

Jeśli produkt można nakładać od +5°C, nie oznacza to jeszcze, że każdy etap prac można wykonać w takich warunkach. Preparat gruntujący, nawierzchniowy czy olej mogą mieć różne wymagania.

Jak zabezpieczyć drewnianą wiatę na lata? Impregnacja drewna krok po kroku - zobacz zdjęcia

Uważaj na rosę. Brak deszczu to za mało

Jesienią problemem często nie jest deszcz, ale rosa i mgła. Drewno może być suche w słoneczne popołudnie, a kilka godzin później ponownie pokryć się wilgocią. Dlatego nie wystarczy sprawdzić w prognozie, że „nie będzie padać”.

Jeśli po zachodzie słońca temperatura szybko spada, a wilgotność rośnie, na powierzchni może pojawić się rosa jeszcze zanim preparat odpowiednio wyschnie. Nie należy nakładać środka na mokre drewno ani uznawać, że przetarcie deski szmatką rozwiązuje problem zawilgocenia. Z tego powodu jesienią bezpieczniej rozpoczynać pracę odpowiednio wcześnie, zostawiając zapas czasu na schnięcie przed wieczornym ochłodzeniem.

Ile schnie impregnat jesienią?

Nie ma jednej odpowiedzi. Czas schnięcia podawany przez producenta odnosi się do określonych warunków temperatury i wilgotności. Jeśli jest chłodniej i wilgotniej, schnięcie może trwać dłużej.  Warto również sprawdzić, czego dotyczy podany czas. Suchość w dotyku nie musi oznaczać, że powierzchnia jest już gotowa na kolejną warstwę. Informacja „schnięcie cztery godziny” nie oznacza automatycznie, że po czterech godzinach w chłodny październikowy dzień można kontynuować pracę. 

Jak przygotować stare drewno?

Nowy preparat nie naprawi źle przygotowanej powierzchni. Trzeba usunąć brud oraz luźne i łuszczące się fragmenty starej powłoki. W zależności od jej stanu i rodzaju może być potrzebne także szlifowanie i dokładne odpylenie. Nie oznacza to jednak, że każde drewno trzeba zawsze zeszlifować do surowej powierzchni.

Sposób przygotowania powinien odpowiadać rodzajowi starego zabezpieczenia oraz wymaganiom nowego produktu. Jeśli nie wiadomo, czym drewno było wcześniej pokryte, warto najpierw wykonać próbę na niewielkim, mało widocznym fragmencie.

Czy surowe drewno trzeba wcześniej gruntować?

To zależy. Niektóre produkty wymagają wcześniejszego zastosowania preparatu gruntującego, a dopiero później warstwy nawierzchniowej. Gruntu nie należy traktować jako ostatecznego zabezpieczenia, jeśli producent przewiduje wykonanie kolejnych warstw.

Jesienią trzeba wziąć pod uwagę czas potrzebny na wszystkie etapy. Jeśli cały proces wymaga gruntowania, wyschnięcia preparatu i nałożenia kilku kolejnych warstw, potrzeba odpowiednio długiego okna pogodowego. Nie warto zaczynać pracy w ostatnim ciepłym popołudniu, jeśli następnego dnia warunki nie pozwolą jej dokończyć.

Olejujesz taras lub meble? Uważaj na czyściwo

Przy zabezpieczaniu tarasu lub mebli olejem trzeba pamiętać o jeszcze jednej kwestii. Szmatki i inne materiały nasiąknięte niektórymi olejami mogą podczas wysychania nagrzewać się i w określonych warunkach ulec samozapłonowi. Nie należy więc zostawiać zwiniętego czyściwa w garażu, warsztacie ani wyrzucać go od razu do kosza. Trzeba postępować zgodnie z instrukcją konkretnego produktu dotyczącą bezpiecznego przechowywania i usuwania takich materiałów.

Kiedy lepiej odłożyć zabezpieczanie drewna?

Nie zaczynaj prac, gdy:

• drewno jest zbyt wilgotne
• temperatura znajduje się poza zakresem wymaganym przez producenta
• wieczorem ma nastąpić znaczne ochłodzenie
• prognozowane są deszcz, mgła lub intensywna rosa
• nie będzie czasu na zachowanie przerw między kolejnymi warstwami
• stara powłoka wymaga większej renowacji, której nie można dokończyć w stabilnych warunkach

Nie ma sensu zabezpieczać drewna tylko po to, by „zdążyć przed zimą”.

Nie możesz malować? Przygotuj drewno do zimy inaczej

Jeżeli pogoda nie pozwala na malowanie, warto przede wszystkim ograniczyć długotrwałe zawilgocenie drewna. Usuń mokre liście i zanieczyszczenia, sprawdź miejsca, w których zatrzymuje się woda, i oczyść szczeliny oraz połączenia konstrukcji. Warto zwrócić uwagę także na dolne części elementów znajdujących się najbliżej ziemi.

Meble przeznaczone do przechowywania pod zadaszeniem można przenieść do suchego i przewiewnego miejsca. Wilgotnego drewna nie należy natomiast szczelnie owijać nieprzepuszczalną folią, ponieważ może to utrudniać jego wysychanie.

Najważniejsza zasada jest prosta: drewna nie trzeba zabezpieczać przed zimą za wszelką cenę. Jeśli jest zbyt wilgotne albo pogoda nie zapewnia czasu potrzebnego na prawidłowe wyschnięcie powłoki, lepiej poczekać. O terminie pracy powinny decydować stan drewna, prognoza pogody i instrukcja używanego produktu, a nie data w kalendarzu.