Kosaćce (irysy) – uprawa, sadzenie, pielęgnacja kosaćców w ogrodzie

2019-05-08 16:13 Katarzyna Józefowicz

Kosaćce, czyli irysy, to rośliny chętnie uprawiane w ogrodach ze względu na ich dekoracyjne kwiaty. Poradnik dla tych, którzy chcą mieć kosaćce w ogrodzie: uprawa, sadzenie, pielęgnacja i zastosowanie najpopularniejszych gatunków irysów.

Irysy nazywane też kosaćcami to duży, liczący sobie ponad 200 gatunków rodzaj roślin, różniących się między sobą zarówno wyglądem, jak i wymaganiami uprawowymi. W ogrodach spotyka się głównie dwa typy tych roślin: irysy kłączowe i irysy cebulowe. Niektóre z nich są bardzo wytrzymałe i doskonale radzą sobie w naszym klimacie, inne to delikatne i wrażliwe rarytasy, wymagające troskliwej opieki.

Kosaćce
Autor: GettyImages Kosaciec bródkowy

Kosaćce bródkowe - uprawa i pielęgnacja, rozmnażanie

Kosaćce bródkowe to byliny kłączowe o bardzo dużych, barwnych kwiatach, rozwijających się wiosną (w maju i czerwcu) na szczytach wzniesionych, wysokich, sztywnych łodyg. Ze względu na swoją urodę, kosaćce bródkowe doczekały się mnóstwa atrakcyjnych odmian o wyszukanych, często dwubarwnych kwiatach.

Irysy bródkowe są odporne na niskie temperatury, przez cały rok mogą pozostawać w gruncie i nie wymagają zimowego okrycia. Jeśli mają obficie kwitnąć, muszą mieć jednak zapewnione słoneczne stanowisko oraz żyzną, przepuszczalną i lekko wilgotną glebę. Po kwitnieniu ich pędy kwiatowe powinny zostać ścięte.

Co kilka lat (3-4 lata) kosaćce bródkowe wymagają odmładzania, w przeciwnym razie zaczynają coraz słabiej kwitnąć i karleć. Ich rozmnażanie i sadzenie to jednak zadanie dość szczególne. Źle przeprowadzony zabieg skutkuje brakiem kwiatów lub nawet całkowitą utratą roślin, dlatego należy wiedzieć, jak prawidłowo go wykonać. Do rozmnażania i odmładzania roślin wykorzystujemy kłącza, które w drugiej połowie sierpnia delikatnie wykopujemy i dzielimy na mniejsze kawałki, przecinając ostrym nożem w miejscu przewężenia. Przeznaczone do sadzenia odcinki kłaczy powinny mieć co najmniej 5 cm długości i posiadać 2-3 pąki oraz rozetę liści. Muszą być też jędrne, grube i zdrowe, bo tylko wtedy będą obficie kwitły. Wysuszone, stare lub chore kawałki kłączy należy usunąć, gdyż z nich kwiatów już nie będzie. Przed sadzeniem kłączy należy ściąć ich liście na wysokości 10-15 cm, a zbyt długie korzenie skrócić. Następnie trzeba wykopać dołek i usypać na jego środku niewielki kopczyk ziemi, na którym układamy kłącze w taki sposób, aby rozeta liściowa była skierowana do góry, a korzenie rozłożone równomiernie na kopczyku. Tak przygotowaną sadzonkę przykrywamy cienką warstwą ziemi i podlewamy. Cały proces może wydawać się skomplikowany, ale trzeba pamiętać, że kłącza posadzone zbyt głęboko lub narażone na zamakanie mogą nie wydać kwiatów lub całkowicie obumrzeć. Młode kłącza sadzimy w grupach po kilka sztuk (co około 30 cm) w żyznej, wzbogaconej kompostem glebie. Kosaćce bródkowe wspaniale wyglądają w grupach i nadają się na kwiat cięty.

>>Przeczytaj też: Letnie odmładzanie bylin po kwitnieniu (dzielenie i przesadzanie)

Kosaćce (irysy) do ogrodu
Autor: GettyImages Kosaciec syberyjski

Kosaćce syberyjskie i kosaćce żółte - uprawa i pielęgnacja

Mniej popularnymi, choć także bardzo dekoracyjnymi irysami kłączowymi są:

  • kwitnące w czerwcu i lipcu kosaćce syberyjskie (Iris sibirica) - mają kwiaty niebieskie lub filetowe),
  • kwitnące w maju i czerwcu kosaćce żółte (Iris pseudacorus) - o kwiatach w żółtym kolorze).

Oba gatunki kosaćców bardzo dobrze znoszą nasz klimat i nie wymagają zimowego okrycia. Bywają spotykane nie tylko w ogrodach, ale też na stanowiskach naturalnych, np. nad brzegami zbiorników wodnych i na łąkach. W jednym miejscu mogą rosnąć przez wiele lat, tworząc ładne, gęste, rozłożyste kępy.
Jeśli mają obficie kwitnąć, wymagają słonecznego stanowiska i wilgotnego, próchniczego, żyznego, lekko kwaśnego podłoża. Doskonale czują się nad wodą, dlatego najlepiej sadzić je w pobliżu stawów lub oczek wodnych. W przeciwieństwie do kośćców bródkowych, preferują wilgotne, a nawet podmokłe gleby i źle znoszą suszę. Nie wymagają też przycinania ani regularnego odmładzania. Oba gatunki poosiadają także liczne odmiany ozdobne.

Do kłączowych irysów zalicza się też uroczy, osiągający zaledwie 20-30 cm wysokości kosaciec niski (Iris pumila). Gatunek posiada duże, zwykle fioletowe kwiaty i zakwita w kwietniu. W przeciwieństwie do poprzednich irysów, preferuje gleby przepuszczalne i raczej suche. Może rosnąć zarówno w słońcu jak i w niewielkim półcieniu. Doskonale sprawdza się jako roślina na skalniaki.

Kosaćce
Autor: GettyImages Kosaciec żyłkowany

Warunki uprawy kosaćców cebulowych

Zupełnie inną grupę irysów stanowią kosaćce cebulowe. Wśród nich jest wiele pięknych, ale też delikatnych roślin o dość wysokich wymaganiach uprawowych.

Do popularnych należą także kosaćce żyłkowane (Iris reticulata), osiągające 15-20 cm wysokości i kwitnące wczesną wiosną (w marcu-kwietniu). Rośliny wymagają słonecznego stanowiska i żyznej, próchniczej, przepuszczalnej, niezbyt wilgotnej gleby. Dobrze znoszą niskie temperatury i nie oczekują zimowego okrycia, ale ich cebule mogą pozostać w gruncie jedynie kilka lat, bo po potem zwykle giną. Aby przedłużyć ich żywot, należy co 2-3 lata wykopać cebule po kwitnieniu i przechować w przewiewnym miejscu (17-20 st. C). Do gruntu sadzi się je ponownie jesienią (we wrześniu), umieszczając na głębokości 5-10 cm.

Kosaćce
Autor: GettyImages Kosaciec Danforda

Podobnym, ale nieco wcześniej kwitnącym (w marcu), o żółtych kwiatach irysem cebulowym jest kosaciec Danforda (Iris danfordiae). Roślina ma zbliżone wymagania do irysa żyłkowanego, ale jest od niego mniej odporna na niskie temperatury i wymaga zimowego okrycia.

Bardzo pięknymi, ale niezbyt mrozoodpornymi gatunkami irysów cebulowych są też kosaćce holenderskie (Iris x hollandica) - kwitną koniec VI-VII, wys. 60-80 cm i kosaćce bucharskie (Iris bucharica) - kwitną k. IV-V, wys. 40-50 cm.

Wykopywanie cebul kosaćców

Cebule większości irysów po kwitnieniu i zasuszeniu liści należy wykopać, przechować w ciepłym i przewiewnym miejscu, a następnie znów posadzić do gruntu jesienią, przestrzegając odpowiednich terminów (irysy kwitnące latem oraz irys Danforda, sadzi się w październiku, natomiast irysy kwitnące wczesną wiosną - we wrześniu). Po posadzeniu, irysy solidnie zabezpieczamy przed zimą grubą warstwą kory, torfu lub suchych liści. Mimo troskliwej opieki, wiele irysów cebulowych po kilku latach uprawy marnieje, dlatego co jakiś czas trzeba kupić nowe cebulki.

Zobacz wideo: Rośliny cebulowe, bulwiaste i kłączowe sadzone wiosną

Rośliny cebulowe, bulwiaste, kłączowe sadzone wiosną

Rozwijamy nasz serwis dzięki wyświetlaniu reklam.

Blokując reklamy, nie pozwalasz nam tworzyć wartościowych treści.

Wyłącz AdBlock i odśwież stronę.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
KOMENTARZE