Widzisz węża w ogrodzie? Pod żadnym pozorem nie rób tej jednej rzeczy. To może być gatunek pod ochroną

2026-06-12 15:23

Czy wąż w ogrodzie jest niebezpieczny? Węże nie cieszą się powszechną sympatią. Najczęściej wywołują strach i trudną do powstrzymania ochotę szybkiego się ich pozbycia z posesji. Co zrobić, gdy w ogródku pojawi się wąż?

Z nieusprawiedliwionych powodów panuje przekonanie, że węże to zwierzęta agresywne, jadowite, atakujące człowieka i robiące mu krzywdę. Dlaczego nie lubimy węży? Może dlatego że niewiele o nich wiemy, rzadko widujemy je w naturze i trudno sobie wyobrazić, że moglibyśmy węża przytulić, jak choćby psa, królika czy świnkę morską albo patrzeć na niego z podziwem, jaki wywołuje widok stada saren, danieli albo łosi. 

Jakie węże mogą pojawić się w ogrodzie?

W Polsce żyje 5 gatunków węży i wszystkie są pod ochroną – nie wolno im robić krzywdy. Byłoby to zupełnie nieusprawiedliwione okrucieństwo, zwłaszcza w kontekście tego, że jedynie jeden z nich jest jadowity, ale ugryzie wtedy, kiedy go do tego „zmusimy”.

Gniewosz plamisty

Ma ledwie 60-90 cm i naprawdę rzadko można go spotkać. Ukrywa się w zaroślach, trawach, między kamieniami. Lubi miejsca suche i nasłonecznione.

Wąż Eskulapa

Aby go spotkać, trzeba mieć niebywałe szczęście (szacuje się, że w Polsce żyje 100 osobników) i mieszkać w Bieszczadach, bo głównie na tym terenie występuje. Jest ciepłolubny, więc najchętniej przebywa na silnie nasłonecznionych stokach, pagórkach i wśród skał w lasach liściastych.

Wąż Eskulapa
Autor: phototrip/ Getty Images Wąż Eskulapa

Zaskroniec rybołów

Zalicza się go do węży występujących w Polsce, ale konia z rzędem temu, kto go widział! Może po prostu raz na jakiś czas u nas bywa! Większość czasu spędza w wodzie – tam poluje i chroni się przed drapieżnikami. 

Zaskroniec zwyczajny

To najpopularniejszy nasz wąż, którego spotkać można bardzo często na obszarach podmokłych, blisko rzek i jezior (dobrze pływają i nurkują), a czasem we własnym ogródku – oczywiście pod warunkiem, że posesja spełnia warunki lokalowe zaskrońców.

Przeczytaj też: Zaskrońce i padalce w ogrodzie - czy trzeba się ich bać?

Żmija zygzakowata
Autor: 8660jan/ Getty Images Żmija zygzakowata

Żmija zygzakowata

To jest ten wyjątek, który sprawia, że wszystkich mierzymy jedną miarą. Tak, żmija zygzakowata jest jadowita. Tak, jej ukoszenie może być groźne (wtedy, gdy kąsając, wpuszcza jad). Żmija z reguły żyje na obrzeżach lasów i podmokłych łąkach, w przeciwieństwie do innych węży woli chłodniejsze miejsca niż one.

Wbrew pozorom żmija nie rzuca się na człowieka, bo tak lubi albo tak ma! Żmija, mając wybór, zostawi cię w spokoju, więc ty też jej nie ruszaj, nie strasz, nie próbuj złapać, uderzyć albo przestraszyć. Wtedy może ukąsić, bo będzie się bronić!

Wąż w moim ogrodzie: co robić?

1. Nie panikuj! Przypełzł, to odpełznie. Węże nie przepadają za ludzkim towarzystwem. Jeśli już musisz pozbyć się węża, możesz go przepłoszyć, na przykład tupiąc nogą. Węże z daleka wyczuwają drgania podłoża, a to jest dla nich informacją o zbliżającym się niebezpieczeństwie, więc uciekają.

2. Jeśli wąż pojawia się często albo – jednak – próbuje w twoim skalniaku albo w szuwarach na brzegu oczka wodnego zamieszkać na dłużej, zawiadom: leśniczego, straż miejską albo pożarną, organizację zajmującą się przyrodą, urzędnika. Złapią węża i przeniosą w miejsce bardziej dla niego odpowiednie. Samemu nie wolno węży łapać nie mówiąc już o robieniu im krzywdy lub zabijaniu. Węże są pod ochroną, a poza tym – gdyby to jednak była żmija – narażasz się na niebezpieczeństwo.

Sprawdź też:

Nie chcę węża: jak mu o tym powiedzieć?

Jeśli w naszym ogrodzie pojawia się wąż, to znak, że panują tam odpowiednie warunki siedliskowe. W takiej sytuacji ich wynoszenie i przepłaszanie może nie przynieść oczekiwanego efektu. Co robić, by nie przypełzały?

1. Pielęgnuj ogród: koś trawę (węże nie lubią otwartej przestrzeni), podcinaj gałęzie krzewów i drzew (odsłonisz glebę pod nimi i łatwiej będzie dostrzec gada).

2. Zlikwiduj skalniak i oczko wodne. Niestety, jeśli mieszkasz na terenie, na którym występują węże i nie chcesz, by cię odwiedzały, nie stwarzaj im do tego okazji.

3. Dbaj o czystość na posesji: pozbądź się stert drewna, blachy, wszelkich rzeczy leżących na sterach, w których węże mogłyby się schować.

4. Jeśli węże mieszkają w okolicznej przyrodzie, niezapowiedziane spotkania mogą być częste. Kiedy wychodzisz na zewnątrz, ubieraj się i zachowuj odpowiednio: patrz pod nogi, noś długie spodnie, zakładaj pełne buty, nie wchodź w krzaki i wysoką trawę, nie podnoś z ziemi długich cienkich przedmiotów, chodź tupiąc, zanim zaczniesz zbierać owoce z krzewów, upewnij się, że wszystkie ich gałęzie, to gałęzie a nie żywe stworzenia.

5. Uświadom dzieci i zapoznaj je z zasadami zachowania się w przypadku zobaczenia węża. Uprzedź je, by nie niepokoiły gada.

6. Sprawdź, gdzie najszybciej uzyskasz pomoc w razie pokąsania przez żmiję. Informację o tym powieś w domu w widocznym miejscu, na przykład na lodówce!

Polecamy też: Jak stworzyć przyjazne środowisko dla jeża w ogrodzie?

Murator Ogroduje: Jak kosić trawnik latem, żeby nie wysechł? I Porada
Murowane starcie
Taras – bez dachu czy zadaszony? MUROWANE STARCIE