Spis treści
Skupieniec lipowy (Oxycarenus lavaterae) pochodzi z południowej Europy
Śródziemnomorski pluskwiak, skupieniec lipowy (Oxycarenus lavaterae) pochodzi z południowej Europy. Od około 20 lat kolonizuje kolejne obszary. Za jego pierwotne tereny uważa się Afrykę północną oraz zachodnią Azję. W Polsce pojawił się w 2016 roku (w Rzeszowie pod korą platana), dwa lata później obserwowano już zasiedlenia w południowych rejonach. Granica jego rozprzestrzeniania z roku na rok przesuwa się na północ. Masowe gradacje skupieńca lipowego przytrafiają się po ciepłych zimach. Inwazyjny owad na szczęście jest wrażliwy na mróz. Na razie nie wiadomo jakie będzie miał znaczenie dla rodzimego ekosystemu. Owad zachowuje się u nas inaczej (zmienił nawyki żywieniowe) niż w krajach pochodzenia. Faktem jest, że przeszkadza, ponieważ nawet wlatuje do mieszkań.
Przeczytaj też: Pluskwy w domu - dlaczego są groźne, jak się pozbyć pluskiew z domu
Jak wygląda skupieniec lipowy?
Śródziemnomorski pluskwiak należy do rodziny zwińcowatych (Lygaeidae). Jest największym przedstawicielem swojego rodzaju. Jego ciało ma długość 4,5-6 mm. Samce są nieco mniejsze od samic. Owady mają długie czułki, czarne ciało z czerwonym brzuchem i biało-czerwono-czarne skrzydła. Błony półpokryw są przezroczyste. W ciągu roku mogą wystąpić dwa pokolenia pluskwiaka. Zazwyczaj samice na wiosnę składają jaja w zagłębieniach kory. Owady są wrażliwe na niskie temperatury - giną przy -10°C, przy -15°C może dojść do wymarcia nawet 99% owadów w danym rejonie (wg badań przeprowadzonych w Bułgarii). Jednocześnie stwierdzono, że już po 10 latach od zasiedlenia poziom śmiertelności owadów w czasie zimy maleje.
i
Szkodliwość pluskwiaka śródziemnomorskiego
W krajach pochodzenia pluskwiaki śródziemnomorskie często żywią się roślinami z rodziny ślazowatych (Malvaceae), żerują np. na malwach, hibiskusach, ślazówkach i prawoślazach. Wysysają soki roślinne (dotyczy to zarówno larwy jak i postaci dorosłej owada).
W Polsce spotyka się je głównie na lipach (najczęściej na lipie drobnolistnej, lipie krymskiej i lipie amerykańskiej), a żerowania na malwach i innych przedstawicielach rodziny ślazowatych na razie ich nie zaobserwowano (stan na 2019 r.). Na razie dysponujemy jedynie wiedzą z krajów pochodzenia. Tam owady nie wyrządzają ekonomicznie dużych szkód na roślinach.
W Polsce przed nadejściem zimy często spotyka się pluskwiaka śródziemnomorskiego w ogromnych grupach złożonych nawet z kilku tysięcy osobników. Pod tym względem przypominają kowala bezskrzydłego. Skupiają się na pniach drzew, gdzie zimują, tworząc skupiska o kształcie zbliżonym do litery V. Najczęściej można je spotkać na lipach, ale czasem występują także na topolach, platanach i kasztanowcach. Masowe żerowanie może wiązać się z osłabieniem lip, większą wrażliwością na niekorzystne czynniki, podatnością na choroby i inne szkodniki. Wysysanie soku z roślin może doprowadzić także do uszkodzeń liści. Uszkodzenia nie mają znaczenia gospodarczego.
Przeczytaj też: Czy biedronka azjatycka jesz groźna? Jak pozbyć się biedronek azjatyckich z domu?
i
Czy skupieniec lipowy jest groźny dla człowieka?
Pluskwiaki śródziemnomorskie mogą przeszkadzać przechodniom na zewnątrz, a ponadto wlatują do mieszkań. Ich obecność nie wiąże się z niebezpieczeństwem dla człowieka. To roślinożercy. Niepokoją swoim „agresywnym” wyglądem, a przede wszystkim masowym występowaniem w koloniach.
Zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa pluskwiaki powinno się likwidować mechanicznie (strącanie, traktowanie silnym strumieniem wody) w okresie zimowym i wczesnowiosennym. Możliwe jest także zwalczanie z użyciem insektycydów. Zabiegi powinno się jednak przeprowadzać w taki sposób, by nie zaszkodzić pożytecznym gatunkom. Coraz więcej miast wykonuje opryski, aby pozbyć się inwazyjnego owada. Nie wiadomo, czy w Polsce mają naturalnych wrogów (np. ptaki).
W Polsce coraz częściej pojawiają się problemy związane z masowymi przylotami owadów pochodzących z krajów o cieplejszym klimacie. Często są to gatunki łatwo przystosowujące się, które zakłócają funkcjonowanie ekosystemu a czasem dokonują ogromnych spustoszeń wśród zieleni. Przykładem jest chociażby jeden z najbardziej znanych owadów obcego pochodzenia – stonka ziemniaczana.
Przeczytaj też: Opuchlaki - szkodniki wygryzające dziury w liściach. Jak zwalczać opuchlaki?
