Często na liściach gruszy zauważamy rdzawe plamy. To rdza gruszy - groźna choroba pojawiająca się jedynie na gruszach rosnących blisko jałowca sabińskiego. Obie te rośliny - grusz i jałowiec sabiński - są żywicielami grzyba Gymnosporangium sabinae.
Rdza gruszy występuje praktycznie tylko w ogrodach działkowych. W sadach towarowych rdza gruszy jest praktycznie niespotykana, gdyż nie rosną tam jałowce sabińskie.
Przeczytaj też: Grusze - wymagania, pielęgnacja, uprawa gruszy w przydomowym sadzie
Rdza gruszy: objawy
Pierwsze objawy rdzy gruszy pojawiają się najczęściej na przełomie maja i czerwca. Na górnej stronie liści gruszy można zaobserwować niewielkie, ale bardzo charakterystyczne, jaskrawopomarańczowe plamy. Z czasem plamy te powiększają się, a ich środek ciemnieje, tworząc czarne punkciki. Na spodniej stronie liścia latem, w miejscu plam, tworzą się stożkowate, żółtawe wyrośla, przypominające małe rogi. To skupiska zarodników grzyba, które jesienią zostaną uwolnione i z wiatrem przeniosą się na drugiego żywiciela.
Objawy mogą pojawiać się również (choć dużo rzadziej) na owocach, ogonkach liściowych i pędach. Porażone liście przedwcześnie opadają, co osłabia drzewo, hamuje wzrost i negatywnie wpływa na owocowanie w bieżącym i kolejnym sezonie.
Cykl życiowy rdzy gruszy
Rdza gruszy to patogen dwudomowy, co oznacza, że do pełnego cyklu rozwojowego potrzebuje dwóch różnych gospodarzy: gruszy i jałowca sabińskiego oraz jego licznych odmian ozdobnych, choć choroba może też występować na jałowcu pospolitym czy chińskim.
- Wiosna - na pędach zainfekowanego jałowca pojawiają się pomarańczowe, galaretowate narośla. Produkują one zarodniki, które wiatr przenosi na odległość nawet kilkuset metrów, infekując młode liście gruszy.
- Lato/jesień - na liściach gruszy rozwijają się wspomniane pomarańczowe plamy i stożkowate ecja. Uwalniają one inny typ zarodników, które z wiatrem wracają na jałowce, infekując je i zimując na ich pędach.
Cykl się zamyka. Bez obecności jednego z żywicieli, grzyb nie jest w stanie przetrwać.
i
Jak zapobiegać rdzy gruszy?
Zrozumienie cyklu życiowego choroby pozwala na skuteczne jej zapobieganie.
- Izolacja przestrzenna - najskuteczniejszą metodą jest unikanie sadzenia w pobliżu grusz (w promieniu co najmniej 200-300 m) podatnych odmian jałowców, zwłaszcza jałowca sabińskiego. Jeśli już rosną w ogrodzie, należy je regularnie przeglądać i usuwać pędy z objawami choroby lub – w ostateczności – całkowicie je wykarczować.
- Wybór odpornych odmian gruszy - planując sadzenie grusz, warto wybrać odmiany uznawane za mniej podatne na rdzę, np. 'Paryżanka', 'Bera Hardy' czy 'Lukasówka'. Popularne odmiany, takie jak 'Faworytka' (Klapsa) czy 'Konferencja', są niestety bardziej wrażliwe.
- Higiena w ogrodzie - jesienią należy dokładnie wygrabić i usunąć (najlepiej spalić lub głęboko zakopać) wszystkie opadłe liście gruszy. To ogranicza ilość zarodników, które mogłyby przetrwać zimę.
Przeczytaj też: Cięcie gruszy krok po kroku – kiedy i jak przycinać drzewo, by obficie owocowało
i
Zwalczanie rdzy gruszy – plan działania krok po kroku
Gdy choroba już zaatakowała, konieczne jest działanie kompleksowe.
- Działania mechaniczne - gdy tylko zauważysz pierwsze plamy, natychmiast usuwaj porażone liście. Jeśli infekcja jest silna, usuń całe pędy. Ograniczy to dalsze rozprzestrzenianie się choroby.
- Opryski chemiczne – kiedy i czym pryskać? Opryski są najskuteczniejsze, gdy wykonuje się je zapobiegawczo i w kluczowych momentach rozwoju drzewa.
WAŻNE: Przed użyciem jakiegokolwiek środka zawsze sprawdzaj aktualny Program Ochrony Roślin Sadowniczych na dany rok! Rejestracje preparatów często się zmieniają. Skuteczne substancje czynne w walce z rdzą to m.in. difenokonazol czy kaptan.
Opryski wykonujemy w następujących terminach:
- przed kwitnieniem: w fazie pękania pąków i ukazywania się zielonych końcówek liści,
- w fazie białego pąka: tuż przed otwarciem się kwiatów,
- po kwitnieniu: gdy opadną płatki kwiatowe.
Warto również profilaktycznie opryskać rosnące w pobliżu jałowce wczesną wiosną.
- Metody ekologiczne i naturalne - dla zwolenników ekologicznej uprawy, wsparciem w walce z chorobami grzybowymi mogą być naturalne preparaty. Mają one głównie działanie wzmacniające i zapobiegawcze.
Oprysk ze skrzypu polnego - zawarta w skrzypie krzemionka wzmacnia ściany komórkowe roślin, utrudniając wnikanie patogenów. Przygotuj wywar lub gnojówkę i stosuj regularnie co 10-14 dni od wczesnej wiosny.
Wyciągi z czosnku i cebuli - mają właściwości grzybobójcze i mogą być stosowane pomocniczo.
Zobacz galerię zdjęć: Grusze w ogrodzie
13
