Rośliny fitosanitarne – czym są i jak je wykorzystywać w ogrodzie

2019-12-13 9:35 Michał Mazik
aksamitki
Autor: www.thinkstockphotos.com

Rośliny fitosanitarne są wykorzystywane nie tylko w uprawach profesjonalnych, ale także w ogrodach przydomowych. Wysiewa się je jako przedplony, międzyplony, poplony lub gatunki główne. Mają wpływ na utrzymanie dobrych parametrów gleby, ograniczenie chorób, szkodników i chwastów.

W ogrodach bardzo często uprawia się rośliny na nawóz zielony. To szerokie pojęcie, które obejmuje gatunki użyźniające podłoże i ogólnie poprawiające jego parametry. Część z nich to rośliny fitosanitarne, które jak wskazuje sama nazwa polepszają fitosanitarny stan gleby. Dzięki temu uprawa roślin jest wydajniejsza, zieleń jest mniej podatna na choroby i szkodniki. Gatunki fitosanitarne wydzielają związki, które nie tylko hamują rozwój szkodliwych organizmów, ale mogą bezpośrednio je zwalczać.

Jak wykorzystywać rośliny fitosanitarne w ogrodzie?

Rośliny fitosanitarne można wysiać na działce jeszcze przed założeniem ogrodu. W ten sposób ograniczy się wiele problemów, a przy okazji poprawi parametry gleby. Ponadto zaleca się wysiewać je regularnie (podobnie jak całą grupę nawozów zielonych) na grządkach w warzywniku. Warto corocznie przeznaczać część ogrodu warzywnego (20-25%) na uprawę roślin nie dla plonu, ale dla ograniczenia zmęczenia gleby. To się opłaca.
W przydomowym sadzie rośliny fitosanitarne z powodzeniem mogą porastać międzyrzędzia (do momentu zbioru owoców). Wiele gatunków można uprawiać w poszczególnych partiach ogrodu jako rośliny ozdobne.

Przy wyborze roślin fitosanitarnych powinno się sprawdzać do jakich rodzin należą. Należy unikać siewu na przykład w następstwie po gatunkach z nimi spokrewnionych, np. facelia i ogórecznik, gorczyca i kapustowate.

Rośliny motylkowe - zalety i zastosowanie w ogrodzie >>>

Aksamitki w warzywniku
Autor: GettyImages Aksamitki to rośliny odstraszające nicienie, dlatego warto je sadzić między uprawianymi warzywami

Rośliny fitosanitarne uprawiane na ogrodowych rabatach

W ogrodzie nie brakuje gatunków, które uprawia się dla ich walorów dekoracyjnych, a dodatkowo mają dobroczynne działanie (o którym czasem nie wiemy).

  • Czosnek ozdobny i korona cesarska (szachownica cesarska) odstraszają gryzonie, np. norniki. Ten pierwszy gatunek ma dodatkową, mało znaną zaletę – ścięty i wstawiony do wazonu z innymi kwiatami przedłuża ich trwałość.
  • Dużymi walorami dekoracyjnymi cechuje się facelia błękitna, którą uprawia się jako nawóz zielony, roślinę fitosanitarną i miododajną. Jej fitosanitarne działanie polega m.in. na zwalczaniu mątwika i poprawie struktury gleby. Wysiewana w cyklu zmianowania pozwala ograniczyć występowanie patogenów.
  • Ciekawe zastosowanie ma nasturcja, która nie zwalcza szkodników, ale je przyciąga. Roślinę traktuje się jako pułapkę na mszyce. Szkodniki zbierają się w jednym miejscu i tym łatwiej można je zlikwidować.
Nasturcja i mszyce
Autor: GettyImages Nasturcja "przyciąga" do siebie mszyce

Tradycyjne gatunki poprawiające fitosanitarny stan gleby

  • Jednym z najcenniejszych gatunków, zwłaszcza na działkach znajdujących się blisko lasu i zaniedbanych jest gryka zwyczajna. Jej popularność rośnie ze względu na duże wzięcie miodu gryczanego. Natomiast uprawa gryki (do fazy owocowania) może skutecznie rozwiązać problem z pędrakami i drutowcami. Gatunek wydziela substancje, które hamują rozwój i uśmiercają szkodniki. Widać to czasem po kremowych larwach, które pod wpływem działania gryki brązowieją.
  • Dość niedoceniany jest owies, który pozwala zlikwidować patogeny na danym terenie (przerywa ciąg zarazkowy patogenów) a ponadto w danych uprawach ogranicza zachwaszczenie. W uprawach rolnych jest niezwykle wartościowy, gdyż zawiera alkaloid – skopolatynę, hamującą rozwój patogenów wywołujących choroby podstawy źdźbła (podobnie jak bobik).
  • Na swoje pięć minut ciągle czeka rzodkiew oleista, która wytwarza długi korzeń palony sięgający nawet do 1,5 m głębokości. Roślina nie tylko efektywnie spulchnia glebę i poprawia jej żyzność, ale także poprawia stan fitosanitarny oraz ogranicza populację mątwika buraczanego. Pod tym ostatnim względem ma silniejsze działanie od gorczycy białej, bardziej znanej rośliny fitosanitarnej.

Gorczyca – gorczyca polna, biała, czarna. Jak uprawiać i wykorzystać jej właściwości? >>>

  • Nostrzyk wykorzystuje się jako nawóz zielony i odstraszacz gryzoni.
  • Rzepak tradycyjnie uprawia się dla ograniczenia zmęczenia gleby i zahamowania wzrostu chwastów.
  • Z chrzanu pospolitego warto zrobić obrzeże dla plantacji ziemniaka. W ten sposób zmniejszy się ryzyko wystąpienia stonki ziemniaczanej, chrzan wytwarza fitoncydy odstraszające ten gatunek.
  • Czosnek i cebula sadzone w międzyrzędziach truskawek mogą rozwiązać problem szarej pleśni.
O autorze
Michał Mazik
Michał Mazik
Michał Mazik - absolwent ogrodnictwa na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie. Autor kilkunastu książek o tematyce ogrodniczej i zielarskiej, w tym „Ogród z pasją”, „Zioła w ogrodzie i w domu", „Dary pszczół", „Przyroda Lublina". Współpracuje z mediami, producentami, zajmuje się zakładaniem ogrodów, prowadzi szkolenia branżowe, działa w marketingu. Praktykę zdobywał w Polsce (zakładanie i pielęgnacja ogrodów), Stanach Zjednoczonych (produkcja zieleni ozdobnej), Anglii (pielęgnacja farm malinowych i jeżynowych), Włoszech (sady jabłoniowe). Współpracował z holenderskimi firmami (tworzenie baz danych roślin, ogrodnicze technologie mobilne, konferencje branżowe). Należy do lubelskiego oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Ogrodnictwa.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Pozostałe podkategorie
KOMENTARZE