| muratordom.pl » Prawo » Formalności budowlane » Nowelizacja Prawa budowlanego 2015 a samowola budowlana. Co mówią nowe przepisy?

Nowelizacja Prawa budowlanego 2015 a samowola budowlana. Co mówią nowe przepisy?

Co samowola budowlana oznacza dla właściciela istniejącego budynku? W jakich sytuacjach opłata legalizacyjna może zostać obniżona, rozłożona na raty czy umorzona? Jakie formalności należy spełnić? Gdzie się zgłosić? Co w sytuacji, gdy dom, w świetle nowych przepisów, zostanie zbudowany bez zgłoszenia (pozwolenia)? Poznaj obecny stan prawny i dowiedz się, co wniesie nowelizacja Prawa budowlanego.

Co to jest samowola budowlana?

Samowola budowlana to jeden z częściej pojawiających się problemów w życiu osób kupujących nieruchomości lub po prostu gospodarujących nimi. Ustawa prawo budowlane nie zawiera definicji samowoli, lecz przyjmuje się, że mamy z nią do czynienia, gdy zbudujemy lub dokonamy rozbiórki obiektu budowlanego bez wymaganej zgody lub zgłoszenia, albo wbrew warunkom uzyskanego pozwolenia, względnie wbrew sprzeciwowi organu budowlnego.

To samo odnosi się do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez stosownego pozwolenia/zgłoszenia. Samowolą jest też budowa dokonywana z istotnymi odstępstwami od uzyskanego pozwolenia lub projektu objętego zgłoszeniem, jak również użytkowanie wzniesionego obiektu budowlanego bez zawiadomienia o zakończeniu budowy i uzyskania pozwolenia na użytkowanie, gdy prawo nakłada obowiązek jego uzyskania. Jako, iż większość spraw o samowolę dotyczy wznoszenia obiektów budowlanych, dla uproszczenia ta problematyka zostanie omówiona w dalszej część artykułu.

Samowola budowlana wychodzi na jaw – co wtedy?

Odkrycie samowoli budowlanej przez organy nadzoru budowlanego jest dużym problemem, gdyż – przy braku jej zalegalizowania - łączy się w najlepszym wypadku z decyzją nakazującą rozbiórkę, a w najgorszym – z postępowaniem karnym przed prokuraturą i sądem, mogącym skutkować grzywną, ograniczeniem wolności albo nawet pozbawieniem wolności do lat 2 (art. 90 ustawy prawo budowlane).

Sytuacja prawna osób dotkniętych problemem z samowolą budowlaną czy to wskutek własnych działań, czy to wskutek przejęcia problematycznego obiektu budowlanego po poprzednim właścicielu nieruchomości, zmieniała się w czasie, gdyż zmieniały się przepisy. Do tzw. starych samowoli, tj. obiektów wzniesionych w warunkach samowoli przed 1.01.1995 (data wejścia w życie ustawy prawo budowlane z 07.07.1994r) stosuje się przepisy prawa budowlanego z 1974 roku. W procedurze art. 37 – 40 tej ustawy nie postawiono wymogu zapłaty przymusowej opłaty legalizacyjnej.

Jakie przepisy obecnie regulują samowolę budowlaną?

Dla obiektów wzniesionych w stanie samowoli w latach 1995-2014 sytuację prawną regulują art. 48 – 49b ustawy prawo budowlane. Rozbiórka nie będzie konieczna, jeśli roboty były prowadzone w zgodzie z planem zagospodarowania lub decyzją o warunkach zabudowy, a sam jej stan obiektu nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych. W tej sytuacji organ nakazuje wstrzymanie budowy i wskazuje, jakie dokumenty mają być złożone celem legalizacji samowoli.

Jakie dokumenty złożyć, aby zalegalizować samowolę budowlaną?

W przypadku samowoli dotyczących obiektów objętych pozwoleniem na budowę są nimi zwłaszcza projekt budowlany, zaświadczenie o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, a także dokumenty poświadczające kompletność projektu budowlanego oraz posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń.

Przy samowolach dotyczących obiektów objętych zgłoszeniem – organy wymagają m. in. prawidłowo wypełnionego zgłoszenia, niezbędnych rysunków, projektu zagospodarowania działki lub terenu, zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Kolejny krok - ustalenie wysokości opłaty legalizacyjnej

Niezłożenie dokumentów skutkuje nakazem rozbiórki, złożenie – prowadzi do kolejnego etapu legalizacji samowoli. W etapie tym organ bada złożone dokumenty, nakłada ewentualne dodatkowe wymogi co do doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem oraz ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Po spełnieniu tych wymogów i uiszczeniu opłaty organ zatwierdza projekt budowlany (przy robotach objętych pozwoleniem) i udziela zgody na wznowienie robót, albo (przy robotach objętych zgłoszeniem) zezwala na dokończenie budowy.

Przy samowolach dotyczących obiektów objętych zgłoszeniem opłatę legalizacyjną wymierza się w dwóch wysokościach: 2500 zł i 5000 zł (art. 48c ust 5). Ponadto art. 49b ust 5 prawa budowlanego odsyła do art. 59g tejże ustawy, który z kolei odsyła do Ordynacji podatkowej, czego skutki zostaną omówione poniżej.

WARTO WIEDZIEĆ

Wyliczenie wysokości opłaty legalizacyjnej dla przykładowego domu

Opłata legalizacyjna za samowole przy wznoszeniu obiektów objętych pozwoleniem na budowę odpowiada iloczynowi pięćdziesięciokrotności stawki opłaty określonej w art. 59f ustawy prawo budowlane (500 zł) oraz współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w) określonych w załączniku do ustawy.

Przykładowo: budynek mieszkalny jednorodzinny ma współczynnik kategorii obiektu (k) o wartości 2,0, zaś Współczynnik wielkości obiektu (w) o wartości 1,0. Opłata legalizacyjna wyniesie zatem 50*500 zł*2,0*1,0 czyli 50.000 zł. Mimo, iż do wymierzania i ściągania opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące kar, to obecnie opłata legalizacyjna za samowolę objętą pozwoleniem na budowę nie może być – jak kary w Ordynacji podatkowej - zmieniona, rozłożona na raty czy umorzona przez organ podatkowy.

Zmiany dotyczące samowoli budowlanej w nowych przepisach

Powyższe wyliczenie opłaty legalizacyjnej ma zmienić nowelizacja ustawy, aktualnie wciąż znajdującej się na etapie legislacyjnym. Zgodnie z rządowym projektem ustawy z dnia 26.08.2014 o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, do opłat legalizacyjnych za samowolę dotyczącą obiektów objętych pozwoleniem na budowę będzie się stosowało przepisy Ordynacji podatkowej tak, jak miało to miejsce przy samowolach dotyczących obiektów objętych zgłoszeniem. Zastosowanie znajdą przepisy działu III Ordynacji podatkowej, regulujące problematykę zobowiązań podatkowych. Z jednej strony oznaczało to będzie możliwość egzekwowania odsetek za niezapłacone w terminie opłaty legalizacyjnej, lecz z drugiej – pojawi się uprawnienie organu do dokonania na wniosek osoby zobowiązanej do zapłaty opłaty odroczenia terminu płatności opłaty legalizacyjnej, rozłożenia jej na raty, udzielenia ulg w spłacie, a nawet umorzenia. Zastosowanie w/w środków przez organ musi być za każdym razem uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.

Kto może nałożyć opłatę legalizacyjną za samowolę budowlaną?

Organem podatkowym uprawnionym do zastosowania tych środków będzie wojewoda. Samo wystąpienie z wnioskiem nie wymaga przestrzegania ścisłej formy lub procedury, lecz warto pamiętać, że im konkretniejszy i lepiej udokumentowany będzie wniosek – tym większe będą szanse na jego szybkie uwzględnienie. Organ podatkowy ma uprawnienie, a nie obowiązek, uwzględnić wniosek w zakresie opłaty legalizacyjnej. I choć art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organ obowiązek aktywnego działania w celu rozpoznania wniosku (“organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy”) to orzecznictwo sądów administracyjnych w jasny sposób dało do zrozumienia, iż to od wnioskodawcy oczekuje się aktywnego uczestnictwa i dostarczania organowi niezbędnych dowodów.

Wysokość opłaty legalizacyjnej w świetle nowelizacji ustawy Prawo budowlane

Niezmieniona pozostaje wysokość opłaty legalizacyjnej za samowole objęte pozwoleniem na budowę, nie zmienia się bowiem art. 49 ust 2 prawa budowlanego, regulujący dotąd tę kwestię przez odesłanie do art. 59f tejże ustawy. Zmienia się nieco katalog samowoli objętych opłatą stałą w kwocie 5.000 zł: dokonana w warunkach samowoli budowa przyłączy: elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych (art. 29 ust 1 pkt 20) wyłączona zostaje spod opłaty legalizacyjnej przewidzianej w art. 49b. Jak tłumaczy ustawodawca w uzasadnieniu projektu ustawy, ma to służyć usunięciu błędu w ustawie: „przyłącze w rozumieniu ustawy - Prawo budowlane nie jest obiektem budowlanym, a urządzeniem budowlanym, co wynika wprost z art. 3 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane. Tym samym obecnie art. 49b w ogóle nie odnosi się do przyłączy”.

Nowa ustawa reguluje kwestie samowoli popełnionych przed jej wejściem w życie. Zgodnie z art. 6 ust 3 nowelizacji do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 (od samowoli objętej pozwoleniem) i art. 49b ust. 4 (od samowoli objętej zgłoszeniem) ustawy prawo budowlane z 1994 roku, ustalanych w postępowaniach wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie nowelizacji, stosuje się przepisy ustawy prawo budowlane w brzmieniu znowelizowanym.

11.03.2015

Zobacz również: Co zrobić, kiedy wykonawca zbuduje nie to co było narysowane w projekcie?

Tuznajdziesz
Porównaj
Przeczytaj dodatkowo:
Zmiany w odrolnieniu gruntów – co przewidują...

Proponowane zmiany dotyczące odrolnienia gruntów, weszły w życie 10 października br. Kiedy zatem...

Odległości od granicy działki. Co można wybudować...

Odległość domu od granic działki określają przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Opisują one...

Podatek od sprzedaży nieruchomości. Czy możesz...

Podatek od sprzedaży nieruchomości musisz zapłacić jeśli sprzedasz dom, mieszkanie lub inną nieruchomość...

Egzekucja z nieruchomości. Na czym polega i jak...

Egzekucja z nieruchomości jest długotrwałym i dość skomplikowanym sposobem dochodzenia roszczeń. To skuteczne...

Zmiany w opłatach za wycięcie drzew: procedura...

Zmiany w ustawie o ochronie przyrody powodują modyfikację zasad uzyskiwania zgody na wycięcie drzewa lub...

Budowa studni głębinowej. Wymagane jest...

Formalności związane z budową studni głębinowej nie są jednoznaczne. Nie określają jednolicie czy inwestycja...

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.