Zakup działki rolnej do 5 ha - zniesione prawo pierwokupu
8 lipca 2010 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. nr 110, poz. 725), która zniosła prawo pierwokupu Agencji Nieruchomości Rolnych w przypadku nieruchomości o powierzchni do 5 ha. W związku z tym skończyła się uciążliwa formalność i skrócił się czas zawierania transakcji kupna-sprzedaży działki.
Osoba, która kupuje działkę rolną o powierzchni mniejszej niż 5 ha, nie musi mieć na to zgody agencji. Prawo pierwokupu nadal przysługuje ANR w przypadku działek przekraczających 5 hektarów.
Prawo pierwokupu przed zmianą przepisów w 2010 r.
Zgodnie z wcześniejszymi przepisami, prawo pierwokupu dotyczyło wszystkich nieruchomości rolnych, nawet poniżej 1 ha. Taki przepis był bardzo kłopotliwy dla nabywców – nie mogli oni kupić działki "od ręki". Trzeba było sporządzać dwie umowy notarialne, najpierw umowę przedwstępną, a potem właściwą o sprzedaży danej nieruchomości.
Po zawarciu pierwszej umowy notariusz zwracał się do ANR z pytaniem, czy skorzysta z prawa pierwokupu. Jeżeli w ciągu 30 dni agencja nie wyrażała chęci odkupienia ziemi, można było zawrzeć właściwą umowę sprzedaży nieruchomości.
Przepis był również niewygodny dla ANR, gdyż trzeba było weryfikować setki umów. Z danych za 2009 rok* wynika, że Agencja Nieruchomości Rolnych rzadko korzystała z tego przywileju. Niestety, pytać trzeba było w każdym przypadku, nawet jeśli prawdopodobieństwo, że Agencja skorzysta z prawa pierwokupu było znikome. Bez zgłoszenia faktu zakupu działki do ANR umowa sprzedaży była nieważna.
Prawo pierwokupu nie dotyczyło transakcji między rolnikami, a jedynie nabywania gruntów przez osoby niezwiązane z rolnictwem. Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego została znowelizowana z inicjatywy Senatu
* Do końca 2009 roku do Agencji Nieruchomości Rolnych wpłynęło łącznie 592 tys. aktów notarialnych, z tego 78 proc. dotyczyło nieruchomości rolnych o powierzchniach do 1 ha, a jedynie 4 proc. o areale powyżej 5 ha. W 2009 r. Agencja skorzystała z prawa pierwokupu tylko 16 razy.
