| muratordom.pl » Budowa » Elewacje » Jaki materiał wybrać na cokół: klinkier, kamień czy beton?

Jaki materiał wybrać na cokół: klinkier, kamień czy beton?

Cokół odgrywa dużą rolę w kształtowaniu wizerunku elewacji. Jednak przede wszystkim pełni on funkcje praktyczne. Jego zadaniem jest ochrona ścian przed zabrudzeniem, wilgocią czy uszkodzeniami mechanicznymi. By temu sprostał, musi być wykonany odpowiednio i z solidnych materiałów. Można zastosować np. klinkier lub kamień elewacyjny.

Jest jednym z detali najbardziej narażonych na zniszczenie. Wpływ na uszkodzenia tego elementu ma jego usytuowanie – to dolny pas elewacji położony na granicy z gruntem. Dlatego źródłem degradującym cokół może być podłoże. Z wód gruntowych mogą do niego przenikać agresywne związki chemiczne, sole i kwasy. To również najłatwiejsza droga przedostawania się na porowate materiały grzybów, mchów i porostów. Przyczyną niszczenia cokołu są także czynniki atmosferyczne: wiatr, wilgoć i woda z opadów atmosferycznych, promieniowanie UV oraz zmiany temperatury (zamrażanie i rozmrażanie przy dużej wilgotności powietrza). Niekorzystne są też agresywne chemicznie kwaśne deszcze, gazy i pyły. Wody zawierające rozpuszczone kwasy mogą powodować powstawanie gipsu lub soli, które powiększając swoją objętość, niszczą strukturę materiału, z którego wykonano cokół. Niezależnie od zmian wewnętrznych temu zjawisku towarzyszy powstawanie na powierzchni wielu materiałów białych nalotów – wykwitów solnych.

Wszystkie te czynniki mają wpływ na wybór materiału, którym zostanie wykończony cokół. Równie istotne jest jego odpowiednie wykonanie.

Wysoki czy niski?

Wysokość cokołu w dużej mierze zależy od miejsca, w którym ma być wybudowany dom, i sposobu jego posadowienia. Zazwyczaj wystarczy cokół o wysokości 30 cm. Jednak na terenach, gdzie są intensywne opady śniegu (np. w górach), powinien on mieć nawet około 1 m wysokości. Należy też pamiętać o prawidłowym wykonaniu opaski wokół domu. Najbardziej odpowiednim materiałem na nią jest żwir, keramzyt lub kruszywo łamane. Woda opadowa szybko w nie wsiąka i nie rozpryskuje się wysoko.

Cofnięty czy wysunięty?

Niezależnie od budowy ściany najlepiej, jeśli cokół jest cofnięty przynajmniej o 2-3 cm od lica elewacji. Utworzony w ten sposób rodzaj kapinosa umożliwia odrywanie się kropli wody od elewacji i dzięki temu nie powoduje zawilgocenia ściany. Dlatego podczas budowy trzeba tak dobierać grubości poszczególnych warstw ściany – zarówno zewnętrznej (nadziemia), jak i fundamentowej – aby po jej ostatecznym wykończeniu uzyskać pożądany uskok.

Mniej korzystnym, dlatego rzadko stosowanym rozwiązaniem jest cokół wysunięty poza płaszczyznę ściany. Wykorzystuje się je niekiedy wówczas, gdy ze względu na budowę ścian trudno jest uzyskać cofnięcie cokołu, co często ma miejsce, jeśli po wybudowaniu fundamentów zapadnie decyzja o zmianie materiału na ściany domu (prawie zawsze wiąże się to ze zmianą ich grubości). Konieczne jest wtedy zamontowanie na utworzonym progu odpowiednio wyprofilowanej obróbki blacharskiej. Można też wykonać do tego obróbkę z płytek ceramicznych używanych do wykańczania parapetów zewnętrznych. Powinna ona być ułożona ze spadkiem (pod kątem co najmniej 10o) i sięgać 3-5 cm poza lico cokołu. Miejsce jej styku z elewacją musi być uszczelnione silikonem. Jeśli cokół ma być wysunięty, ściana wymaga szczególnie starannego wykonania izolacji przeciwwilgociowej.

Autor: Piotr Mastalerz

Gładkie wykończenie powierzchni klinkieru sprawia, że nie przylega do niego brud (fot. Piotr Mastalerz)

Klinkier – podstawa na lata

To jeden z materiałów najchętniej stosowanych do obłożenia cokołu. Używa się go zazwyczaj, gdy klinkierem wykończono również inne elementy domu: opaski wokół okien, parapety, fragmenty ścian albo słupy.

Właściwości. Klinkier jest materiałem mrozoodpornym – ma nasiąkliwość poniżej 3% – i bardzo odpornym na uszkodzenia.

Kolory i faktury. Choć występuje w wielu kolorach – od tradycyjnej ceglastej czerwieni, przez brązy, granaty i czerń, po piaskowe odcienie żółci do bieli – wykańczając cokół, najczęściej sięga się po barwy ziemi. Trzeba jednak pamiętać, że wybór koloru cokołu to decyzja, która będzie miała trwały wpływ na wygląd elewacji – klinkieru nie można przemalować. Nie płowieje pod wpływem promieni słonecznych, można go dostosować do elewacji nie tylko kolorem, ale też fakturą – może być gładki lub o bogatej postarzanej fakturze pełnej rowków, przebarwień czy też pseudoobtłuczeń.

Formaty i wymiary. Cokół klinkierowy może być wykonany z płytek albo z cegieł, gdy ściana fundamentowa jest trójwarstwowa. Na elewacji płytki wyglądają jak cegły, ale są od nich znacznie cieńsze – mają zaledwie 8-21 mm grubości. Typowa wielkość polskiej cegły klinkierowej to 250x120x65 mm. W ofertach firm jest oznaczana symbolem PF lub RF (polski format). Cegły z symbolem NF (niemiecki format) mają wymiary 240x115x71 mm. DF oznacza z kolei cegły węższe – 240x115x52 mm. Są także cegły opisywane symbolem WDF o wymiarach 210x100x65 mm. Na 1 m² cokołu potrzeba: 51--52 cegły PF (RF), 48 cegieł NF, 65 cegieł DF lub 61 cegieł WDF.

Kamień – cokół wprost z natury

Od wieków cieszy się niesłabnącą popularnością. Jest niezwykle trwały, elegancki, a do tego bardzo dekoracyjny. Kamienny cokół sprawia, że dom wygląda dostojnie.

Właściwości. Najtrwalsze są kamienie twarde pochodzenia magmowego, takie jak granit i bazalt – nienasiąkliwe, mrozoodporne i bardzo odporne na czynniki atmosferyczne. Równie twarde są piaskowce twarde oraz łupek krystaliczny. Podobne właściwości ma twardy wapień, należy jednak stosować go w postaci płyt łupanych lub niepolerowanych (na zewnątrz połysk stopniowo zanika). Te naturalne materiały cechuje niezwykła trwałość i odporność na uszkodzenia. Zabezpieczone przed wnikaniem wody środkami hydrofobizującymi nawet przez kilkaset lat będą cieszyć oko i skutecznie chronić dolne partie elewacji. Trzeba jednak pamiętać, że impregnację powtarza się co pięć-siedem lat. Mniejszą trwałość mają wapienie i piaskowce miękkie. Ponieważ są one porowate i bardziej nasiąkliwe, łatwiej się brudzą i rzadziej się po nie sięga.

Kolory i faktury. Kamienie mogą być gładkie o oszlifowanej lub polerowanej powierzchni. Dużym zainteresowaniem cieszą się te z fakturą kamienia łupanego ułożone w nieregularny wzór dzikiego muru. Ich kolorystyka jest bardzo bogata, np. granit jest dostępny w co najmniej stu odmianach barwnych.

Formaty i wymiary. Kamienne cokoły ze względu na wysoki koszt najczęściej wykonuje się z płyt. Grubość elementów kamiennych zależy od ich wielkości – im są większe, tym powinny być grubsze. Grubość płytek kamiennych waha się od 2 do 5 cm, np. te z piaskowca mają najczęściej 2-5 cm, a z wapienia – 3-4 cm. Zazwyczaj mają one wymiary 30x30, 40x40, 30x60 oraz 60x60 cm. Znacznie rzadziej stosuje się elementy kamienne grubości od 8 do 15 cm. Mają one postać niewielkich elementów z kamienia łupanego. Nowym sposobem na kamienny cokół są panele z kamienia naturalnego. Najczęściej mają one łupaną powierzchnię. Produkowane są z niewielkich elementów połączonych żywicą poliestrową. Mają wymiary 15x60 lub 30x30 i grubość 1-2 cm bądź 56x15,2 cm i grubość 4-5 cm.

Autor: Andrzej Szandomirski

Cokół z piaskowca jest nie tylko odporny na warunki atmosferyczne, ale też dobrze łączy dom z otoczeniem (fot. Andrzej Szandomirski)

WARTO WIEDZIEĆ

Co zagraża cokołowi z kamienia?

Przyczyną niszczenia kamienia mogą być błędy wykonawcze. Najczęściej popełniane to:

  • zastosowanie niezaimpregnowanych marmurów na zewnątrz domu,
  • korzystanie z niewłaściwych klejów – do jasnych kamieni powinno się używać klejów z dodatkiem białego cementu,
  • niestaranne spoinowanie czy też używanie nieodpowiednich spoin i zapraw.

Także niewłaściwe przygotowanie kamienia może się przyczynić do jego niszczenia. Dlatego materiały powinny być odpowiednio obrobione – np. polerowanie lub szlifowanie i wygładzanie wapiennych elementów zapobiega wnikaniu w ich powierzchnię zanieczyszczeń, ponieważ zmniejsza się ilość porów w materiale i nasiąkliwość kamienia.

Zagrożeniem dla trwałości kamienia jest też czarny nalot powstający w wyniku gromadzenia soli, aktywnych chemicznie pyłów i brudu. Pod warstwą zanieczyszczeń kamień niszczy się i osypuje.

Beton – w roli klinkieru

Zamiast klinkieru cokół można wykonać ze znacznie tańszych, imitujących go płytek betonowych.

Właściwości. O ich popularności przesądza nie tylko trwałość, odporność, ale również różnorodność, a przez to uniwersalność. Wykonuje się je z naturalnych składników na bazie cementu i piasku. Są bardzo wytrzymałe na uszkodzenia mechaniczne oraz na mróz i wilgoć, nie blakną pod wpływem promieni UV.

Kolory i faktury. Do wyboru mamy bogatą gamę tradycyjnych kolorów: od ceglastej czerwieni, poprzez wiśnię, do brązu.

Modne stały się również płytki w odcieniach bieli, wanilii i piasku oraz szarości. Na cokoły chętnie stosuje się te o barwie grafitu lub brązu. Bardzo dekoracyjne są cokoły z płytek cieniowanych o bogatych przebarwieniach w odcieniach szarości, żółci, czerwieni oraz brązu. Również faktura płytek jest zróżnicowana – mogą być one gładkie, przypominające nowoczesny klinkier, spotyka się też jednak takie, które naśladują starą, ręcznie formowaną cegłę z nieregularnymi krawędziami czy też z szorstką powierzchnią licową.

Formaty i wymiary. Płytki cegłopodobne mogą mieć wymiary 210x65 mm i grubość 9-11 mm lub 190x60 mm i grubość 10 mm. Do płytek podstawowych można dobrać narożniki, których ułożenie sprawi, że cokół do złudzenia będzie przypominać obłożony cegłą.

Autor: Stegu

Beton w roli piaskowca. Płytki betonowe z powodzeniem odtwarzają kolor i fakturę kamienia. Cokół ze sztucznego kamienia można zabezpieczyć środkiem hydrofobizującym (fot. STEGU)

Beton – naśladowca kamienia

Również drogi kamień można zastąpić tańszymi płytkami betonowymi.

Właściwości. Podstawowym surowcem wykorzystywanym do produkcji płytek kamieniopodobnych jest cement oraz mieszanki kruszyw mineralnych, takich jak granit, marmur czy mika. Dodaje się do nich plastyfikatory, spoiwa i barwniki, których zadaniem jest podniesienie parametrów technicznych oraz uzyskanie efektów wizualnych. Płytki kamieniopodobne to materiał mrozoodporny, ale niezaimpregnowane chłoną wodę.

Kolory i faktury. Popularne są cokoły wykonane z płytek naśladujących kamień rzeczny, przypominające otoczaki w odcieniu szarym, piaskowym, beżowym i żółtym cieniowanym.

Są one dostępne w formie modułów w kolorze piaskowym lub szarym. Można też dobrać elementy naśladujące kamień narzutowy – mają one nieregularną strukturę powierzchni oraz naturalne dla kamieni kolory od szaro-waniliowego, przez żółty, do odcieni brązu. Stosuje się także płytki naśladujące oszlifowany łupek oraz piaskowiec.

Formaty i wymiary. Produkuje się go w wymiarach od 7x15 do 23x31 cm.

Przeczytaj dodatkowo:
Tynki zewnętrzne – jak je ochronić przed...

Tynki zewnętrzne na budynkach położonych w pobliżu zwartych obszarów zieleni i akwenów wodnych...

Jak się pozbyć glonów ze ścian?

Porośnięta glonami, zazieleniona ściana to częsty widok. Dowiedz się, jak zapobiegać wykwitom na tynku, i...

Dlaczego rezolowe płyty izolacyjne są lepsze od...

W świetle aktualnie zachodzących zmian dotyczących wymagań izolacyjnych stawianych przegrodom budowlanym,...

Elewacja z nietypowych desek. Deski elewacyjne z...

Deski elewacyjne z włóknocementu są wytrzymałe i twarde jak beton, ale na elewacji wyglądają jak...

Elewacje od A do Z

Wszystko o budowie i odnawianiu elewacji. Przedstawiamy najważniejsze informacje na temat elewacji...

Okiennice – metoda na zacienienie wnętrza i...

Okiennice mają kilka istotnych funkcji użytkowych. Są też oryginalnym elementem zdobiącym elewację - dom z...

Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.