Sąsiad dostał więcej na tę samą pompę ciepła? Pamiętaj o tej zasadzie programu Czyste powietrze

Dlaczego za ten sam remont każdy dostaje inną kwotę dofinansowania?

Program Czyste powietrze dzieli beneficjentów na trzy główne grupy, co bezpośrednio przekłada się na procentowy udział dotacji w kosztach inwestycji. Aby w ogóle ubiegać się o środki, trzeba być właścicielem lub współwłaścicielem domu jednorodzinnego od co najmniej trzech lat (chyba że nieruchomość nabyto w drodze spadku).

Na poziomie podstawowym znajdują się osoby, których roczny dochód nie przekracza 135 000 zł. Jest to jedyny próg oparty na dochodzie rocznym samego beneficjenta. Jeśli jednak zarabiamy mniej, otwierają się drzwi do znacznie wyższych kwot.

Poziom podwyższony dedykowany jest osobom, u których miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego wynosi maksymalnie 2 250 zł w rodzinach wieloosobowych lub 3 150 zł w przypadku singli.

Z kolei poziom najwyższy to wsparcie dla najbardziej potrzebujących, gdzie progi te spadają odpowiednio do 1 300 zł na osobę w rodzinie i 1 800 zł dla gospodarstwa jednoosobowego. Co ciekawe, prawo do najwyższej dotacji mają automatycznie osoby z ustalonym prawem do zasiłku stałego, okresowego lub rodzinnego.

Zależność między dochodami a wsparciem ma na celu wyrównanie szans w walce o niższe rachunki za ogrzewanie. Zanim podpiszemy umowę z wykonawcą, ważne jest ustalenie, w którym progu dochodowym się znajdujemy i czy nasz budynek spełnia wymogi techniczne audytu. Dzięki temu unikniemy rozczarowań.

• Czytaj też: Dom przy słupie wysokiego napięcia? Sprawdź, czy okazyjna działka nie stanie się budowlaną pułapką. Przewodnik po przepisach

Ile realnie dotacji z Czystego powietrza wpłynie na konto?

Różnice w kwotach są spore i najlepiej widać je na konkretnych przykładach technicznych. Weźmy pod lupę wspomnianą gruntową pompę ciepła o podwyższonej klasie efektywności.

Na poziomie podstawowym maksymalna dotacja na samo urządzenie wynosi 18 000 zł. Beneficjent na poziomie podwyższonym otrzyma już 31 500 zł, a osoba uprawniona do najwyższego wsparcia może liczyć na aż 45 000 zł za ten sam sprzęt.

Jeszcze większe dysproporcje widać przy kompleksowej termomodernizacji. Jeśli dom ma wysokie zapotrzebowanie na energię (powyżej 140 kWh/m² na rok), całkowita kwota dotacji dla najbogatszych wnioskodawców zatrzymuje się na poziomie około 68 040 zł. W tym samym czasie sąsiad z najniższymi dochodami może pozyskać łącznie nawet 170 100 zł na całe przedsięwzięcie. Warto przy tym pamiętać o ważnym ograniczeniu - dofinansowanie w najwyższym progu jest dostępne wyłącznie dla budynków, w których audyt wykaże zapotrzebowanie na energię powyżej wspomnianej granicy 140 kWh/(m² rok).

• Zobacz też: Nowy dom to studnia bez dna? Te 7 rzeczy to wydatek, który docenisz. Bez tego nawet nie zaczynaj budowy

Audyt energetyczny jest obowiązkowy punktem inwestycji

W nowej odsłonie programu nie ma miejsca na zgadywanie, co w domu należy wymienić. Obowiązkowym elementem jest audyt energetyczny wraz z dokumentem podsumowującym. To właśnie ten dokument określa stan techniczny budynku przed pracami, a po ich zakończeniu musi zostać potwierdzony świadectwem charakterystyki energetycznej.

Dobra wiadomość jest taka, że na sam audyt również można dostać pieniądze - od 480 zł na poziomie podstawowym, przez 840 zł na podwyższonym, aż po 1 200 zł na najwyższym. Audytor musi wskazać, jakie prace należy wykonać, aby zmniejszyć zapotrzebowanie na energię do ogrzewania o co najmniej 40% lub zejść poniżej progu 80 kWh/(m² rok).

• Czytaj: Czyste Powietrze – zmiana czy likwidacja programu? W debacie „Muratora” padło wiele gorzkich słów. Jeśli program ma przetrwać potrzebuje głębokiej reformy

Koniec z paliwami kopalnymi i zasada oszczędności

Od 1 stycznia 2026 roku program przeszedł istotną ewolucję technologiczną - fundusze nie mogą już przyznawać dotacji na kotły gazowe ani olejowe. Stawia się na odnawialne źródła energii, takie jak pompy ciepła, oraz na kotły na biomasę (pellet, zgazowujące drewno) o podwyższonym standardzie.

NFOŚiGW przypomina również o zasadzie oszczędności - przed zakupem np. okien czy drzwi należy sprawdzić, czy ich ceny nie odbiegają od rynkowych. Jeśli fundusz uzna koszty za nieuzasadnione, można stracić dotację. Dla osób na wyższych poziomach dofinansowania przewidziano ułatwienie w postaci prefinansowania - środki mogą zostać wypłacone zaliczkowo bezpośrednio wykonawcom, co pozwala na realizację inwestycji bez angażowania ogromnych oszczędności własnych.