Spis treści
Do rzadkości należą już nieocieplone strychy, a znajdujące się bezpośrednio pod dachem pomieszczenia są przeważnie wykorzystywane na cele mieszkalne. To wymaga zastosowania w płaszczyźnie dachu warstwy izolacji cieplnej o odpowiedniej grubości. W przypadku dachów skośnych dochodzi jeszcze do tego właściwe wykończenie skosów od wewnątrz.
Izolacja cieplna dachów może być montowana zarówno po wewnętrznej stronie dachu, pomiędzy jego elementami konstrukcyjnymi, jak również po stronie zewnętrznej. Wybór miejsca i związany z tym wybór materiału izolacyjnego zależy między innymi od tego, czy ocieplamy dach płaski czy skośny, czy jest to nowy dom, czy renowacja już użytkowanego budynku.
i
Materiały do izolacji dachu
Do izolacji termicznej dachów stosuje się wszystkie dostępne materiały termoizolacyjne. Grubość warstwy ocieplenia zależy od współczynnika przewodzenia ciepła lambda (λ). Dla większości popularnych materiałów termoizolacyjnych wynosi on około 0,025-0,045 W/(m.K). Stosując materiały o niższym współczynniku, można zaoszczędzić kilka centymetrów. Najczęściej jednak, aby sprostać wymaganiom aktualnych Warunków technicznych, które dla ocieplonego dachu określają współczynnik przenikania ciepła U na poziomie niewiększym niż 0,15 W/(m2.K), grubość izolacji cieplnej dachu powinna wynosić co najmniej 25-35 cm, w zależności od użytego materiału.
Do izolacji dachów stosuje się miękkie maty i twarde płyty, a także granulat z opisywanej już we wcześniejszym rozdziale wełny mineralnej, można też stosować styropian – granulat, kształtki i płyty. Coraz częściej do izolacji poddaszy używa się pianki poliuretanowej (PUR). Ma ona bardzo korzystną wartość współczynnika przewodzenia ciepła (lambda wynosi 0,024 W/(m.K)). Jest także niezłym izolatorem akustycznym i ma dużą wytrzymałość mechaniczną przy jednocześnie małym ciężarze. Jest obojętna chemicznie i odporna na działanie chemikaliów, na przykład rozcieńczonych kwasów, olejów, smarów i rozpuszczalników organicznych, a także na agresję biologiczną grzybów, pleśni, owadów i gryzoni. Można ją stosować w zakresie stałego oddziaływania temperatury do 100-130°C, a krótkotrwałego do 250°C. Do izolacji dachów stosuje się głównie mieszaniny do natryskiwania.
Twardsza i bardziej odporna na działanie ognia niż PUR (wytrzymuje temperaturę dochodzącą do 300°C) jest pianka PIR (poliizocyjanuratowa). Ma najniższą wartość współczynnika przewodzenia ciepła spośród popularnych materiałów termoizolacyjnych (lambda wynosi 0,022-0,023 W/(m.K)). Do izolacji dachów stosowane są produkowane z niej płyty zabezpieczone cienkimi okładzinami.
Do izolowania dachów stosuje się też wełnę drzewną produkowaną z włókien lignocelulozowych, na które w procesie rozwłókniania rozdrabniane jest drewno. W zależności od stopnia sprasowania włókien rozróżnia się maty, płyty miękkie, twarde i bardzo twarde. Im większy stopień sprasowania, tym płyta ma większą twardość i wytrzymałość, ale mniejszą izolacyjność cieplną i akustyczną.
Rozwłóknione drewno znane jest z dobrej paroprzepuszczalności. Jest jednak również bardzo nasiąkliwe, ale łatwo oddaje wchłoniętą wilgoć, co jest korzystne, gdy na skutek działania ogrzewania powietrze robi się suche. Włókno drewniane w procesie produkcyjnym wzbogacane jest substancjami impregnującymi przeciwko jej działaniu. Współczynnik przewodzenia ciepła λ wełny drzewnej wynosi 0,037-0,060 W/(m.K).
- Czytaj też: Ile centymetrów ocieplenia naprawdę potrzebujesz? Prosty sposób na obliczenie grubości izolacji
i
Konieczna paroizolacja
Ocieplony dach pełni funkcję przegrody cieplnej rozdzielającej dwa środowiska o całkowicie odmiennych parametrach fizycznych. W takich warunkach jednym z problemów jest skraplanie się pary wodnej, które może zagrażać izolacji cieplnej, drugim – właściwa wentylacja materiału pokrycia dachu, mająca znaczny wpływ na jego trwałość. Dlatego też współczesny dach sąsiadujący z ogrzewanymi pomieszczeniami mieszkalnymi, bez względu na materiał pokrycia, musi mieć budowę wielowarstwową.
W sezonie grzewczym różnica temperatury po obu stronach izolowanego cieplnie dachu może przekraczać 40oC. Na granicy pomiędzy niską temperaturą na zewnątrz a temperaturą około 20°C wewnątrz pomieszczeń zawsze jest miejsce, w którym dojdzie do skroplenia pary wodnej. Najczęściej to tak zwane przejście pary przez punkt rosy leży w środkowej części ocieplonego dachu, w warstwie termoizolacji. Aby nie dopuścić do jej zawilgocenia, od strony pomieszczeń mieszkalnych stosuje się warstwę paroizolacji ze specjalnej folii, która zatrzymuje parę wodną. Trzeba rygorystycznie przestrzegać jej szczelności i zwrócić szczególną uwagę na miejsca połączeń arkuszy folii ze sobą, a także ze ścianami, ościeżnicami lub innymi elementami, które przerywają jej ciągłość.
Na dachach płaskich paroizolację układa się na stropie ostatniej kondygnacji. W przypadku stropodachu wentylowanego, czyli dachu złożonego ze stropu, przestrzeni powietrznej i właściwego pokrycia, paroizolację montuje się na stropie w wentylowanej przestrzeni pomiędzy pokryciem a stropem. W przypadku stropodachu niewentylowanego paroizolacja spełnia również funkcję hydroizolacji – najczęściej są to membrany EPDM lub PCW; jest to najniższa z warstw pokrycia dachu.
Na dachach skośnych paroizolację układa się na elementach konstrukcyjnych bezpośrednio nad elementami wykończeniowymi poddasza (najczęściej płytami gipsowo-kartonowymi).
- Sprawdź: Izolacja cieplna przez cały rok. Jak zatrzymać energię zimą i chronić dom przed przegrzewaniem latem
i
Izolacja cieplna dachu płaskiego
W przypadku dachów płaskich wybór materiału izolacji cieplnej zależy od tego, czy dach jest wentylowany czy niewentylowany, a także od tego, czy wykonujemy go w budowanym czy remontowanym budynku. Istotnym elementem wyboru jest także to, czy dach płaski będzie dodatkowo obciążany i wykorzystywany; w przypadku domów jednorodzinnych może to być na przykład taras lub dach zielony. W przypadku dużego obciążenia na dachu płaskim najlepiej sprawdzą się twarde płyty z materiałów izolacyjnych o dużej wytrzymałości na ściskanie – XPS, PUR lub PIR. Takie dachy mogą być układane w układzie normalnym, gdzie warstwa właściwej hydroizolacji znajduje się nad materiałem izolacji cieplnej, lub odwróconym, z hydroizolacją pod izolacją. Często jednak stosuje się podwójną hydroizolację: właściwą nad warstwą ocieplenia i pomocniczą pod nią. W takim przypadku powinno się zastosować materiał izolacyjny w postaci płyt ze spienionych tworzyw z rowkami na spodzie, co ułatwi ewentualny odpływ wody, która przypadkowo przedostanie się na spód do systemu rynnowego.
Gdy dach jest wentylowany, czyli z pustą przestrzenią między stropem ostatniej kondygnacji a właściwym dachem, dobrym wyborem są miękkie maty z wełny mineralnej. Można także zastosować płyty ze standardowego białego styropianu. Płyty z EPS, PUR czy PIR są rozwiązaniem droższym.
W przypadku domów poddawanych termomodernizacji, szczególnie w przypadku dachów z niską przestrzenią wentylowaną, najlepszym rozwiązaniem są materiały w postaci granulatów, które wdmuchiwane są w pustą przestrzeń między stropem a dachem – mogą to być granulowana wełna mineralna, styropian lub celuloza. Ale jeśli przestrzeń wentylowana jest dostatecznie wysoka i umożliwia wejście, to również w tym przypadku najlepiej sprawdzi się mata z wełny mineralnej.
Izolacja cieplna dachu skośnego
Wybór materiału izolacji cieplnej dachów skośnych zależy od miejsca montażu: nad krokwiami, pomiędzy krokwiami lub pod krokwiami.
W przypadku izolacji nakrokwiowej i podkrokwiowej stosuje się twarde płyty z wełny mineralnej, polistyrenu ekstrudowanego, PUR oraz PIR. Zapewnia ona ciągłość izolacji na całej powierzchni połaci dachowych przy zastosowaniu jednej warstwy materiału.
W przypadku izolacji nakrokwiowej płyty materiału ocieplenia pełnią funkcję sztywnego poszycia dachu. Na nich spoczywa warstwa membrany o wysokiej paroprzepuszczalności oraz montowane jest pokrycie dachu, na przykład na łatach i kontrłatach.
Przy izolacji podkrokwiowej do płyt mocowany jest ruszt drewniany lub stalowy, który służy do montażu płyt wykończenia skosów i ścian poddasza.
Najpopularniejszym sposobem izolacji dachu jest zastosowanie warstwy wełny mineralnej wypełniającej przestrzenie pomiędzy krokwiami. Do takiej izolacji międzykrokwiowej stosuje się najczęściej miękkie maty z wełny mineralnej. W tej technologii ocieplenia popularność zdobyły sobie także miękkie płyty z wełny drzewnej. Nieliczni decydują się na izolację z mat z naturalnej wełny owczej – jest ona droga. Przy najczęściej stosowanych krokwiach o wysokości 14-16 cm wymusza to ułożenie izolacji w dwóch warstwach. Pierwsza warstwa wypełnia przestrzenie międzykrokwiowe, druga mocowana jest na poprzecznie przybitych do krokwi łatach. Przykrycie krokwi przez drugą warstwę likwiduje mostki termiczne (drewno ma znacznie wyższy współczynnik przewodzenia ciepła niż wełna). Termoizolacja musi być zabezpieczona przed obsuwaniem się w dół krokwi pod wpływem własnego ciężaru. Druga warstwa nie musi być wykonana z wełny mineralnej, można użyć innego materiału o wysokiej paroprzepuszczalności. Najlepszym zamiennikiem będą płyty termoizolacyjne z wełny drzewnej (włókien drzewnych). Poza właściwościami ciepłochronnymi zapewnią właściwy mikroklimat we wnętrzu dzięki swoim właściwościom pochłaniania i oddawania pary wodnej z otoczenia.
i
Wykończenie poddasza użytkowego
Prace wykończeniowe na poddaszu można przeprowadzać po zakończeniu wszystkich prac na dachu, a więc po ułożeniu wszystkich warstw dachu wraz z pokryciem, obróbkami blacharskimi i montażem okien dachowych, a także po wyschnięciu tynków, wylewek i innych robót mokrych. Dzięki temu ogranicza się ryzyko późniejszych odkształceń, pęknięć i zawilgocenia zabudowy. Samą okładzinę warto wykonywać na ruszcie, bo dach pracuje pod wpływem między innymi wiatru czy obciążenia śniegiem, a ruszt zmniejsza ryzyko rys i uszkodzeń materiału wykończeniowego.
Najbardziej uniwersalne są płyty gipsowo-kartonowe: do pomieszczeń suchych stosuje się zwykłe GKB (A), a do stref o podwyższonej wilgotności – płyty GKBI (H2), GKF (F) lub GKFI (FH2). Ich grubość nie powinna być mniejsza niż 12,5 mm, a przy większych powierzchniach trzeba liczyć się z większą liczbą łączeń, które wymagają szpachlowania i zbrojenia taśmą. Alternatywą są płyty gipsowo-włóknowe, sztywniejsze i bardziej odporne na uszkodzenia, które można stosować także w kuchniach i łazienkach. Do bardziej dekoracyjnych wykończeń można wykorzystać deski lub panele drewnopochodne. Drewno najlepiej sprawdza się w suchych wnętrzach. Panele drewnopochodne z MDF lub LDF nadają się do wnętrz, w których wilgotność nie przekracza 70%, natomiast panele z PCW są lekkie, odporne na wodę i praktyczne tam, gdzie ważna jest łatwość utrzymania czystości.
Szczególną uwagę trzeba poświęcić wykończeniu wnęk okien dachowych. Najlepiej wykonać je tak, by dolna ścianka glifu była pionowa względem podłogi, a górna biegła równolegle do niej. Taki układ poprawia doświetlenie poddasza i pomaga w swobodnej cyrkulacji ciepłego powietrza wokół okna, co ogranicza ryzyko roszenia szyb i zawilgocenia ściany i ramy okna.
Prace zaczyna się od wykonania rusztu pod zabudowę, najczęściej z ocynkowanych profili stalowych albo impregnowanych listew drewnianych. Do elementów biegnących w poprzek krokwi mocuje się później prostopadłe wsporniki pod boki szpalet, a nad i pod oknem dodaje się dodatkowe elementy podpierające ścianki górną i dolną. Konstrukcji nie należy opierać bezpośrednio na krokwiach, bo między nimi a zabudową trzeba zostawić miejsce na dodatkową warstwę ocieplenia.
Wokół ościeżnicy układa się pasy izolacji, tak aby zachodziły na boki krokwi i częściowo na ramę okna. Od góry i dołu ocieplenie również powinno nachodzić na ościeżnicę, dzięki czemu unika się mostków termicznych. Zanim zabudowa zostanie zamknięta, trzeba też szczelnie połączyć paroizolację z ramą okna, najlepiej taśmą dwustronnie przylepną lub taśmą uszczelniającą; w przeciwnym razie wilgoć może wnikać w ocieplenie i powodować jego zamakanie.
Do wykończenia zwykle stosuje się płyty gipsowo-kartonowe o grubości co najmniej 12,5 mm, najlepiej w wersji odpornej na wilgoć (typ H2) lub wilgoć i ogień (typ H2F). Płyty trzeba dokładnie dociąć i przykręcić do rusztu nierdzewnymi czarnymi wkrętami, zachowując odstęp około 2 cm od krawędzi. W praktyce dobrze jest też pilnować, by łączenia płyt nad i pod oknem wypadały mniej więcej pośrodku ościeża, a nie zbyt blisko narożników.
Można skorzystać z firmowych szpaletów dostępnych w zestawach z akcesoriami, między innymi łącznikami. Elementy z laminowanych płyt drewnopochodnych, malowanego drewna lub wzmacnianego PCW należy przyciąć do odpowiednich wymiarów, połączyć, a następnie zamontować we wnęce okiennej.
i
i
i
i
i
i
i
i
i
Izolacja na poddaszu - rysunek
i
