Tęgosz mocny – jak go uprawiać w ogrodzie lub na balkonie?

2020-03-03 12:53
Tęgosz mocny
Autor: GettyImages Tęgosz mocny to bylina tworząca gęstą kępę mieczowatych liści

Tęgosz mocny (Phormium tenax), znany także jako len nowozelandzki, to efektowna bylina o długich, mieczowatych liściach. W Polsce dopiero zdobywa popularność. Warto go łączyć z innymi bylinami, a także trawami ozdobnymi. Jak wygląda uprawa tęgosza mocnego w ogrodzie bądź na balkonie?

Tęgosz mocny (łac. Phormium tenax), zwany też lnem nowozelandzkim, to zimozielona bylina należąca do rodziny żółtakowatych (Xanthorrhoeaceae). Jak sama nazwa wskazuje pochodzi z Nowej Zelandii (a także z Wyspy Norfolk). Ponadto jest masowo uprawiana w Australii, Mauritiusie oraz w Indiach jako roślina włóknodajna. W wielu krajach doceniono również jej dekoracyjne walory. Dlatego coraz częściej spotyka się ją w ogrodach.

Tęgosz mocny to roślina, którą można zaakcentować i wyróżnić poszczególne miejsca w ogrodzie. Pomimo pewnego trudu uprawy, potrafi w pełni odwdzięczyć się efektownym wyglądem.

Tęgosz mocny - charakterystyka rośliny

Tęgosz mocny to wysoka bylina dorastająca do 2 m wysokości. Rozrasta się mocno wszerz (nawet powyżej 1m szerokości). Tworzy kępę mieczowatych liści o szerokości 4-8 cm. Tradycyjny gatunek wytwarza blaszki o żywozielonej barwie. W sprzedaży dostępne są także odmiany barwne tęgosza mocnego, np. 'Variegatum' wytwarzająca liście z kremowym brzegiem, 'Margaret Jones' o liściach pomarańczowoczerwonych i 'Firebird' o czerwonych liściach z brązowozielonym brzegiem.
Liście wyrastają z kłączy wachlarzowato. Tęgosz kwitnie od lipca przez około sześć tygodni. Purpurowe kwiaty z wystającymi pręcikami i słupkami zebrane są w długie wiechy. Kwiatostany znajdują się na szczytach długich i nagich pędów. Niestety len nowozelandzki w naszym kraju zakwita rzadko.

Trawy ozdobne w ogrodzie. Najładniejsze gatunki traw i ich uprawa >>>

Tęgosz mocny
Autor: GettyImages Tęgosz mocny 'Variegatum'

Tęgosz mocny - wymagania uprawowe

Len nowozelandzki wymaga stanowisk widnych – najlepiej lekko zacienionych (z dużą ilość światła rozproszonego) lub nasłonecznionych. W cieniu słabo rozwijają się odmiany o barwnych liściach (są mniej atrakcyjne). Optymalne podłoże do uprawy tęgosza jest żyzne, próchnicze, o lekko kwaśnym odczynie. Gleba powinna być umiarkowanie wilgotna.

Tęgosz należy do roślin, które mogą w polskim klimacie przemarzać. Problemem są nie tylko ujemne temperatury, ale także otwarte stanowiska, zimne wiatry i nieprzewidywalność pogody. Dlatego najczęściej uprawia się go w pojemnikach. Zalecana minimalna pojemność wynosi 10 litrów (lepiej więcej). Przed nadejściem mrozów trzeba go przenieść do widnego, chłodnego pomieszczenia (o temperaturze od -5 do 10°C). Roślina może zimować w gruncie, zwłaszcza w cieplejszych rejonach Polski, ale pod warunkiem solidnego okrycia, choć i tak wiąże się to z ryzykiem przemarznięcia.

Trawy ozdobne. Jak zabezpieczyć trawy ozdobne przed zimą? >>>

Tęgosz mocny
Autor: GettyImages Tęgosza mocnego można uprawiać w pojemnikach

Uprawa tęgosza mocnego

Tęgosza mocnego można uprawiać z nasion lub sadzonek. Nasiona wysiewa się późną zimą w wilgotnym torfie, w ogrzewanym pomieszczeniu. Pojemniki można przykryć folią perforowaną (wietrząc co pewien czas). Sadzonki zaleca się wysadzać do gruntu lub przenosić pojemniki pod koniec kwietnia lub w maju.

  • Podlewanie. Rośliny wymagają regularnego podlewania. W okresie zimowym podlewanie ogranicza się do niezbędnego minimum.
  • Nawożenie. Do dokarmiania optymalne są nawozy organiczne. Z mineralnych warto stosować te o zwiększonej zawartości fosforu i potasu. Zabieg wykonuje się 2-3-krotnie w sezonie do końca lata (częściej w uprawie pojemnikowej). W przypadku roślin, które będą zimowały w gruncie, nie powinno się stosować nawozów „jesiennych”.
  • Odchwaszczanie. Ważnym zabiegiem u młodych roślin jest regularne odchwaszczanie.
  • Spulchnianie gleby i ściółkowanie. Tęgosz pozytywnie reaguje na płytkie spulchnianie gleby a także ściółkowanie. Ostatni zabieg zmniejsza zachwaszczenie, a także wyparowywanie wody z podłoża.
  • Usuwanie suchych liści. Wiosną należy usunąć suche liście.

Zastosowanie tęgosza mocnego w ogrodzie i na balkonie

Tęgosz mocny to oryginalna bylina o pokaźnych rozmiarach, dlatego warto uprawiać ją w wyeksponowanym miejscu. To świetna propozycja do dekoracji przestronnego tarasu i balkonu. Warto roślinę sadzić w dużym, ale ozdobnym pojemniku, np. z gliny, ceramiki lub ozdobnego betonu.

Roślinę można łączyć z wieloma bylinami (od jeżówek po ostróżki) oraz trawami ozdobnymi (miskanty, trzcinnik, turzyce). Odmiany o zielonych liściach nadają nasadzeniom naturalistyczny efekt. Tęgosze o liściach barwnych mogą posłużyć do nadawania kontrastu i kolorytu kompozycjom.

Len nowozelandzki atrakcyjnie wygląda na rabatach, wzdłuż nawierzchni i w wydzielonych miejscach na trawniku. Może być efektownym tłem dla niższych roślin. Pasuje do ogrodów różnego typu, z wyszczególnieniem ogrodów wiejskich, ogrodów angielskich oraz ogrodów nowoczesnych. Pod względem pokroju przypomina nieco jukę karolińską i w podobny sposób można go aranżować. Tęgosze uprawiane komercyjnie służą do wyrobu tkanin, sznurów i worków.

O autorze
Michał Mazik
Michał Mazik
Michał Mazik - absolwent ogrodnictwa na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie. Autor kilkunastu książek o tematyce ogrodniczej i zielarskiej, w tym „Ogród z pasją”, „Zioła w ogrodzie i w domu", „Dary pszczół", „Przyroda Lublina". Współpracuje z mediami, producentami, zajmuje się zakładaniem ogrodów, prowadzi szkolenia branżowe, działa w marketingu. Praktykę zdobywał w Polsce (zakładanie i pielęgnacja ogrodów), Stanach Zjednoczonych (produkcja zieleni ozdobnej), Anglii (pielęgnacja farm malinowych i jeżynowych), Włoszech (sady jabłoniowe). Współpracował z holenderskimi firmami (tworzenie baz danych roślin, ogrodnicze technologie mobilne, konferencje branżowe). Należy do lubelskiego oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Ogrodnictwa.
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Nasi Partnerzy polecają
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE