Niemal każdego dnia korzystamy z cennych właściwości leczniczych i odżywczych ziół. Chętnie używamy ich w kuchni, a także doceniamy jako rośliny lecznicze i kosmetyczne. Nie zawsze jednak pamiętamy, że były one również cenione przez nasze babcie i prababcie, choć ich nazwy i przeznaczenie nie zawsze były takie jak dzisiaj. Wiele cennych roślin doczekało się ludowych i zwyczajowych nazw, które odnosiły się do właściwości lub wyglądu danej rośliny. Zioła często miały też znaczenie symboliczne, dlatego wykorzystywano je w praktykach religijnych i obrzędach mistycznych
Mięta
Źródłem niektórych wierzeń była już nawet starożytność, czego przykładem może być doskonale nam znana mięta. W czasach rzymskich uznawano ja za roślinę sprzyjającą rozwojowi umysłu i poprawiającą zdolności poznawcze, dlatego wieńce z jej liści chętnie nosili filozofowie. Także nazwa rośliny ma swój starożytny rodowód, gdyż pochodzi od imienia greckiej nimfy.
W Polsce miętę nazywano miętkiewką, miętwką, zielem św. Jana lub dobrym zielem i uznawano za symbol mądrości, gościnności i miłości, wykorzystując roślinę między innymi w obrzędach związanych z dniem św. Jana (noc świętojańska).
Przeczytaj też: Jak uprawiać miętę pieprzową i wykorzystać jej lecznicze właściwości?
Dziurawiec
Podobne zastosowanie miał także dziurawiec, nazywany zielem guślarskim, obieżyświatem, dzwonkami Marii Panny, zielem Św. Jana lub przestrzelonem, który wraz z macierzanką, miętą i rutą był ważnym elementem świętojańskich wianków.
Dziurawiec uznawany był też za roślinę magiczną, chroniącą przed złymi czarami i urokami oraz przed smutkiem i żalem (co ma uzasadnienie w jej właściwościach przeciwdepresyjnych). Roślina posiada jednak też swoją ciemniejszą stronę, gdyż w połączeniu ze słońcem może prowadzić do niebezpiecznych zmian skórnych (właściwości fotouczulające).
Ruta
Jedną z najpotężniejszych roślin magicznych w słowiańskich wierzeniach była ruta zwyczajna. Jej intensywny, ostry zapach, od którego wzięła się ludowa nazwa „ostrowonka”, miał skutecznie odpędzać złe moce, demony i chronić przed rzuceniem uroku. Jednak to nie moc ochronna, a symbolika czystości uczyniła z niej roślinę-legendę.
Ruta była przede wszystkim symbolem dziewictwa, niewinności i cnoty. Nazywano ją „zielem panieńskim”, a słynny wianek ruciany był nieodłącznym atrybutem panny młodej. Nie był on jednak tylko ozdobą. Wierzono, że wpleciona we włosy ruta aktywnie strzeże czystości dziewczyny i chroni ją przed złym spojrzeniem oraz niechcianymi zalotami. Wianek ten był potężnym amuletem, który panna młoda traciła symbolicznie podczas weselnych oczepin, przechodząc do stanu mężatki.
Macierzanka
Żadna roślina nie jest tak silnie związana z macierzyństwem jak macierzanka. Już sama jej nazwa, wywodząca się od słowa „macierz”, czyli matka, wskazuje na jej wyjątkową rolę w ludowej tradycji. Jej nisko płożące się, pachnące poduszeczki, które otulają ziemię, postrzegano jako symbol matczynej opieki i bezpiecznego schronienia. Nazywana „zielem Matki Boskiej” lub pieszczotliwie „duszyczką”, była amuletem chroniącym kobiety w ciąży i nowo narodzone dzieci przed złymi mocami, chorobami i „złym okiem”. Wierzono, że jej kojący zapach przynosi spokojny sen i odpędza koszmary.
Przeczytaj też: Macierzanka - jakie gatunki są najlepsze do ogrodu? Gdzie sadzić i jak uprawiać macierzanki?
Krwawnik pospolity
Jego polska nazwa – krwawnik – nie jest przypadkowa i od razu zdradza jego największą moc. To pospolite ziele od wieków było niezastąpionym środkiem tamującym krew, przez co zyskało miano „żołnierskiego ziela” lub „ziela na rany”. Legenda głosi, że sam Achilles miał leczyć nim rany swoich wojowników pod Troją. Jednak jego symbolika sięgała znacznie głębiej. Wierzono, że krwawnik nie tylko leczy ciało, ale też dodaje odwagi i chroni przed złą energią. W tradycji ludowej zapewniał domownikom zdrowie, siłę i boską ochronę.
Zobacz galerię zdjęć: Wiązanki z kwiatów, ziół i owoców na Matki Boskiej Zielnej
14
