Pielęgnacja drzewka bonsai: kluczowe zasady pielęgnacji bonsai w domowych warunkach

Sztuka bonsai pochodzi z Chin. Słowo bonsai nie ma odpowiednika w języku polskim, składa się z dwóch członów: „bon” – płaska taca bądź pojemnik i „sai” – roślina (lub kilka roślin). Jako bonsai uprawia się gatunki drzew i krzewów o zdrewniałych pędach. Najbardziej cenione są bonsai z drzew długowiecznych, takich jak dęby, sosny, cisy, świerki, jałowce.

Jak powstaje drzewko bonsai?

W sztuce bonsai wyróżnia się liczne style, według których kształtowana jest roślina. Style te różnią się głównie kształtem pnia i pochyleniem rośliny do doniczki. Uzyskanie rośliny w formie bonsai wiąże się z wieloletnią pracą związaną z przycinaniem i pielęgnacją drzewa czy krzewu. Roślina jest przycinana, jej pędy uszczykiwane, aby doprowadzić ją do formy karłowej i nadać jej wygląd dorosłego, a wręcz starego drzewa. Gałęzie owijane są drutem, aby nadać im pożądany kształt. Innymi ważnymi zabiegami pielęgnacyjnymi w sztuce bonsai są podlewanie i nawożenie. Często w pojemnikach z drzewkiem bonsai dodatkowo umieszcza się kamienie lub inne rośliny, tworząc miniaturowy krajobraz.

Przeczytaj też: Jak formować drzewko bonsai?

Jak dbać o drzewko bonsai w domu?

Drzewko bonsai oczekuje od nas znacznie więcej uwagi niż inne rośliny domowe zdobiące nasze mieszkania. Pielęgnacja bonsai nie jest łatwa, wymaga odpowiedniej doświadczenia. Nie ma złotych zasad dotyczących pielęgnacji bonsai, ponieważ różne są wymagania poszczególnych gatunków roślin, które przeznacza się do formowania zgodnie z zasadami sztuki bonsai. Odpowiednia pielęgnacja drzewek bonsai wymaga nie tylko wiedzy ogrodniczej, ale także systematyczności i znajomości odpowiedniej techniki.

Drzewka bonsai sadzone są najczęściej w płaskich doniczkach (wyjątkiem są formy kaskadowe, sadzone w wysokich donicach). Niestety, w płaskim pojemniku jest niewiele podłoża. Sprawia to, że system korzeniowy drzewka bonsai jest bardzo wrażliwy na przesychanie. Z tego powodu do uprawy bonsai wykorzystuje się specjalne podłoże będące mieszanką gliny, torfu i gruboziarnistego piasku. Doniczki do bonsai posiadają w dnie duże otwory, przez które odprowadzany jest nadmiar wody.

W jakim miejscu powinno stać drzewko bonsai?

Miejsce, w którym ustawimy nasze drzewko bonsai, powinno być dostosowane do jego wymagań. Nie wszystkie rośliny będą się dobrze czuły w prażących promieniach słońca, wiele z nich wymaga światła rozproszonego lub półcienia. Jednak nie tylko wymagania rośliny będą decydować o tym, gdzie ją ustawimy.

W przypadku bonsai istotne jest to, aby roślina była dobrze wyeksponowana, tak by można ja było łatwo podziwiać. Rośliny domowe (np. fikusy, kamelie czy cytrusy) można wystawiać na cały sezon na zewnątrz, gdyż wtedy znacznie lepiej rosną, jednak tych rosnących na zewnątrz (np. buki, brzozy czy klony) nie powinniśmy trzymać w mieszkaniu dłużej niż 2 dni.

Galeria zdjęć: Drzewko bonsai w domu

Co ile dni i jak podlewać drzewko bonsai?

Podlewanie drzewka bonsai to bez wątpienia najważniejszy zabieg pielęgnacyjny. Drzewka bonsai rosną w płaskich doniczkach, wypełnionych niewielką ilością podłoża, które bardzo szybko traci wilgoć. Wiele gatunków roślin formowanych jako bonsai jest bardzo wrażliwych na przesuszenie, dlatego większość z nich podlewamy codziennie (oprócz okresu spoczynku).

Podlewamy tak, aby podłoże w doniczce nigdy całkowicie nie przeschło (ziemia w doniczce powinna być stale lekko wilgotna). Nadmiar wody zawsze wylewamy z podstawki, by nie dopuścić do rozwoju chorób gnilnych systemu korzeniowego. Bonsai z sukulentów (np. grubosza) podlewamy rzadziej. W ciągu sezonu wegetacyjnego rośliny podlewamy wodą o niskiej zawartości wapnia i temperaturze pokojowej, codziennie wieczorem (a w trakcie upałów nawet dwa razy dziennie), a jesienią i zimą podlewanie ograniczamy.

Przeczytaj też: Podlewanie roślin doniczkowych - często popełniany błąd: takiej wody nie używaj!

Czy drzewko bonsai lubi zraszanie?

Drzewka bonsai lubią dużą wilgotność powietrza, dlatego należy je często zraszać. Aby podnieść wilgotność powietrza, można donicę z rośliną ustawić na tacy wypełnionej mokrymi kamyczkami lub keramzytem.

Czym i jak nawozić drzewko bonsai?

Aby drzewka bonsai zdrowo rosły i pięknie wyglądały, wymagają systematycznego nawożenia (od kwietnia do sierpnia), by dostarczyć im zarówno mikro-, jak i makroelementów. Rodzaj nawozu, stężenie i termin nawożenia dobieramy do indywidualnych wymagań konkretnych roślin.

Na rynku dostępnych jest wiele nawozów przeznaczonych do bonsai. Stosuje się je zgodnie z zaleceniami producenta. Ich skład i zawartość składników pokarmowych został odpowiednio dobrany do pielęgnacji większości gatunków roślin formowanych na bonsai. Bonsai nawozi się wraz z podlewaniem, stosując nawozy rozpuszczalne w wodzie.

Jak twierdzą znawcy prawdziwe drzewko bonsai to 90 proc. sztuki i tylko 10 proc. ogrodnictwa. Prawdziwe bonsai tworzy się z pasją i zaangażowaniem. Te rośliny nigdy nie są tanie, ponieważ ich stworzenie wymaga czasem nawet kilkudziesięciu lat ciągłej i żmudnej pracy.

Pory roku a pielęgnacja bonsai

Drzewka bonsai nieustannie rosną i zmieniają się wraz z porami roku. Wymagają zatem odpowiedniej pielęgnacji cały rok.

• Pielęgnacja bonsai wiosną. Wiosną wszystkie rośliny budzą się do życia po zimowym odpoczynku i zaczynają intensywnie rosnąć. To doskonały moment, aby przesadzić bonsai, wymienić stare podłoże i przyciąć korzenie. Młode drzewka bonsai przesadza się co dwa lata, starsze liściaste co trzy lata, a iglaste co pięć. Na wiosnę zaczynamy także formowanie drzewek bonsai – wykonujemy intensywne cięcie oraz owijamy pędy drutem. Pamiętajmy, aby podłoże w doniczce stale utrzymywać wilgotne. W połowie maja domowe bonsai możemy wynieść na zewnątrz.

• Pielęgnacja bonsai latem. Latem drzewka bonsai wymagają intensywnego podlewania – panująca wysoka temperatura powoduje, że podłoże w doniczce bardzo szybko przesycha. Drzewka bonsai podlewamy codziennie, a niektóre nawet dwa razy dziennie. W okresie lipcowych upałów rośliny o skórzastych i delikatnych liściach wymagają cieniowania. Regularnie zasilamy drzewka wieloskładnikowym nawozem przeznaczonym do bonsai. Rośliny rosną wciąż bardzo intensywnie i wymagają regularnego wycinania zbędnych pędów. Monitorujemy stale, czy drut owinięty wokół pędów nie wrasta w korę. Jeśli tak się dzieje, odwijamy go i drutujemy pędy ponownie.

• Pielęgnacja bonsai jesienią. Jesień to czas, kiedy drzewka bonsai szykują się do zimowego snu. Gdy temperatura powietrza spada poniżej 15 st. C, wszystkie domowe bonsai muszą wrócić do domu. Roślin już nie przycinamy, aby nie stymulować pędów do rozkrzewianie się. Podlewamy je umiarkowanie i zaprzestajemy nawożenia.

• Pielęgnacja bonsai zimą. Bonsai zimujące na zewnątrz (np. sosny, jałowce, dęby, buki) obficie podlewamy i dołujemy doniczkę w ziemi. Podstawę pnia zabezpieczamy słomą, a koronę owijamy białą agrowłókniną. Rośliny domowe zimują w chłodniejszym pomieszczeniu. W tym czasie podlewamy je rzadziej (jednak nie można dopuścić do przeschnięcia bryły korzeniowej) i nie nawozimy wcale. Pamiętajmy, aby nie ustawiać bonsai blisko kaloryfera, gdyż ciepłe i suche powietrze bardzo szybko przesuszy cienką warstwę podłoża. Rośliny nie mogą stać także w pobliżu uchylnych okien, gdyż są wrażliwe na zimne przeciągi.

Pielęgnacja bonsai rosnących na zewnątrz (outdoor)

Drzewka bonsai rosnące na zewnątrz (outdoor) należy otoczyć szczególną opieką: wybrać dla nich odpowiednie stanowisko, regularnie podlewać i nawozić, a także zabezpieczyć właściwe warunki zimowania. Podpowiadamy jak pielęgnować drzewka bonsai outdoor.

Większość drzewek bonsai outdoor wymaga słonecznego stanowiska, tylko nieliczne gatunki mogą rosnąć w półcieniu. Dostęp do słońca jest niezbędny, aby rośliny prawidłowo rosły, dlatego doniczki z roślinami ustawiamy w miejscach, gdzie nie będą cieniowane przez wysokie drzewa. Rośliny warto ustawiać na podwyższeniu – wtedy zawsze będą dobrze widoczne. Nie można jednak narażać ich na działanie silnych wiatrów i obfitych opadów deszczu. Przed burzą najlepiej schować drzewka bonsai w bezpiecznym miejscu.

Drzewka bonsai outdoor rosnąc w płaskich doniczkach z niewielką ilością ziemi, narażone są na szybkie przesychanie. Podlewamy je zatem codziennie (najlepiej wieczorem), a w czasie letnich upałów nawet dwa razy dziennie. Nawozy stosujemy w formie rozpuszczalnej w wodzie przy okazji podlewania. Najlepiej kupować specjalistyczne nawozy do bonsai outdoor i stosować je tylko zgodnie z zaleceniami producenta.

Bonsai rosnące na zewnątrz, tak jak wszystkie inne rośliny ogrodowe, poddane są prawom zmienności pór roku. Zimę powinny spędzić pod okryciem z gałązek świerkowych i białej agrowłókniny. Dodatkowo ich wrażliwy system korzeniowy należy zabezpieczyć styropianem lub zadołować doniczki w ziemi.

Poznaj 10 najlepszych roślin na bonsai do domu i ogrodu