Spis treści
Akebia pięciolistkowa (łac. Akebia quinata) pochodzi z Azji (Chiny, Japonia, Korea) i należy do botanicznej rodziny krępieniowatych (Lardizabalaceae), do której należy też rzadziej u nas uprawiana akebia trójlistkowa (Akebia trifoliata) – jest mniej odporna na mróz.
Jak wygląda akebia pięciolistkowa? Czy jest zimozielona?
W naszym kraju akebia pięciolistkowa jest polecana do stosowania jako pnącze ogrodowe lub parkowe. Roślina ma wiele zalet. Przede wszystkim rośnie dość szybko (przyrost nawet do 3 m rocznie) i osiąga do około 10 m w sprzyjających warunkach. Zwykle jednak potrafi wspinać się na wysokość do kilku metrów, oplatając wszelkiego rodzaju podpory.
- Liście akebii pięciolistkowej
Już w nazwie kryje się podstawowy walor ozdobny tej rośliny, czyli dekoracyjne, dłoniasto (palczasto) złożone liście, składające się zwykle z 3–5 owalnych listków osadzonych na ogonkach. Młode liście akebii są fioletowo-zielone, lekko przewisające, a dojrzałe - zielone, sztywne i częściowo zimozielone – w łagodne zimy zostają na roślinie, co jest dodatkową zaletą akebii.
- Kwiaty akebii pieciolistkowej
Akebia jest rośliną jednopienną i rozdzielnopłciową, co oznacza, że na jednej roślinie rozwijają się osobno kwiaty żeńskie i męskie. Dekoracyjne i większe od męskich, są pojawiające się w maju kwiaty żeńskie – osadzone na szypułkach (z widocznymi rozwartymi lub połączonymi słupkami), a ich trójlistkowy okwiat ma barwę brązowo-purpurową, różową lub białą (w zależności od odmiany). Charakterystyczny i oryginalny jest zapach kwiatów akebii pięciolistkowej, który określany jest jako cynamonowo-czekoladowy (czasem także korzenny lub waniliowy) - akebia jest nazywana czekoladowym pnączem. Mimo, iż jest to roślina jednopienna, często nie dochodzi do zapylenia, dlatego warto posadzić więcej niż jeden okaz akebii w ogrodzie.
- Owoce akebii pięciolistkowej
Oryginalne są także, pojawiające się we wrześniu, owoce akebii, które mają postać mięsistych, palczastych jagód długości nawet do 15 cm. Po pęknięciu owoców, widoczny jest jasny, jadalny miąższ o konsystencji żelu, kryjący wewnątrz ciemnobrązowe lub czarne, bardzo liczne nasiona. Smak owoców akebii jest słodki i delikatny, często porównywany do smaku melona lub gruszki. Warto jednak pamiętać, że do obfitego owocowania roślina najczęściej potrzebuje zapylenia krzyżowego, dlatego zaleca się sadzenie co najmniej dwóch różnych odmian w pobliżu.
i
Kiedy sadzić akebię pięciolistkową?
Zwykle w sprzedaży dostępne są już ukorzenione sadzonki akebii w doniczkach, które można sadzić niemal przez cały sezon (najlepiej wiosną lub jesienią).
Akebia pięciolistkowa - jakie ma wymagania?
Akebia najlepiej rośnie posadzona na słonecznym lub półcienistym stanowisku i w przeciętnej dobrze przepuszczalnej i żyznej glebie. Jej zaletą jest także dość dobra mrozoodporność – znosi mrozy nawet do -20 C°.
Akebia jest także tolerancyjna w stosunku do kwasowości gleby oraz jej wilgotności, dlatego można posadzić ją właściwe w każdym ogrodzie – da sobie radę z glebą wilgotną, ale także z okresowymi suszami. Trzeba jednak pamiętać, że młode sadzonki potrzebują oczywiście regularnego podlewania, aby dobrze się ukorzeniły. Ponadto, na glebach cięższych i wilgotnych, akebia może nieco gorzej znosić okres zimy. Z tego względu, na takim stanowisku, już w czasie sadzenia lepiej zadbać o lepszy drenaż – na dno dołka warto wsypać trochę piasku lub drobnego żwiru.
i
Jak uprawiać akebię?
Może się zdarzyć, że na nieco uboższych, lekkich glebach liście akebii będą wyblakłe, co związane jest z niedoborem składników odżywczych w podłożu. W takim przypadku korzystnie jest zasilić glebę kompostem na wiosnę albo zastosować w okresie wegetacji (najpóźniej do końca lipca) uniwersalne nawozy mineralne do roślin ogrodowych (np. nawozy o przedłużonym działaniu).
Czy akebię się przycina?
Ze względu na dość szybki przyrost, akebia może zagłuszać inne rośliny i dość mocno się rozrastać, więc wymaga okresowego przycinania. Akebia nie tylko potrzebuje, ale także lubi cięcie, więc nie należy się obawiać tego zabiegu. Wszelkie cięcia (pielęgnacyjne, czy odmładzające) najlepiej wykonywać wiosną (w marcu), zanim roślina rozpocznie wegetację.Pierwsze cięcie akebii powinno odbyć się tuż po posadzeniu. Młode sadzonki należy skrócić do wysokości 30-40 cm, co pobudzi je do rozkrzewiania. W kolejnych etapach kluczowe jest formowanie rośliny: z młodych pędów wybieramy od 5 do 7 najsilniejszych, które będą stanowić szkielet pnącza. Należy je regularnie podwiązywać do podpór, aż same zaczną się wokół nich owijać. Dalsze cięcie sprowadza się głównie do usuwania pędów uszkodzonych, przemarzniętych lub nadmiernie się rozrastających.
Po 4-5 latach uprawy warto przeprowadzić cięcie odmładzające, które przywróci roślinie wigor i pobudzi ją do obfitszego kwitnienia. Zabieg ten polega na wycięciu u podstawy najstarszych, zdrewniałych pędów. Pozostałe skraca się o jedną trzecią, a nawet o połowę ich długości. Usunięcie starych i słabych gałęzi sprawi, że akebia wypuści nowe, silne pędy i w kolejnym sezonie będzie znacznie gęstsza.
i
Zastosowanie akebii pięciolistkowej w ogrodach
Liście akebii są nieduże, ale bardzo liczne, dzięki czemu w szybkim tempie roślina potrafi wytworzyć gęstą ścianę z masą ładnych liści. Z tego względu świetnie nadaje się do obsadzania różnego rodzaju ogrodowych obiektów (altany, wiaty) oraz podpór np. pergoli, trejaży oraz płotów i wszelkich innych ogrodzeń. Z powodzeniem można ją także uprawiać bez podpór, jako swobodnie rosnącą roślinę okrywową.
Przeczytaj też:
- Rośliny okrywowe do cienia - najpopularniejsze gatunki i odmiany
- Kwitnące pnącza do ogrodu, na balkon i taras - najpopularniejsze gatunki
- Pnącza na ściany. Czy warto pnączami pokryć elewację budynku?
Najpopularniejsze odmiany akebii pięciolistkowej
Wśród dostępnych na rynku odmian akebii pięciolistkowej znajdziemy propozycje różniące się przede wszystkim kolorem kwiatów i liści. Do najciekawszych należą te o jaśniejszych barwach.
- Odmiana ‘Alba’, jak sama nazwa wskazuje, wyróżnia się drobnymi, białymi kwiatami oraz owocami o biało-zielonym zabarwieniu.
- Z kolei ‘Rosea’ zachwyca kwiatami w tonacji biało-różowej.
- Ciekawą propozycją jest ‘Variegata’, której ozdobą są nie tylko jasnoróżowe kwiaty, ale również liście pokryte charakterystycznymi, białymi plamkami.
- Miłośnikom intensywnych barw spodoba się odmiana ‘Silver Bells’, z białymi kwiatami męskimi i różowo-purpurowymi żeńskimi oraz ‘Purple’, której kwiaty mają głęboki, ciemnofioletowy kolor i wydzielają zapach kojarzący się z wanilią lub czekoladą.
