Spis treści
- Uprawa nietypowych warzyw – od czego zacząć?
- Kard – mniej znany kuzyn karczocha
- Kiwano – egzotyczne warzywo o nietypowych owocach
- Skorzonera (wężymord) – jak uprawiać mało znane warzywo korzeniowe
- Jarmuż – wartościowe warzywo liściowe i jego uprawa w ogrodzie przydomowym
- Fenkuł (koper włoski) – aromatyczne warzywo o anyżowym smaku
- Które warzywo najłatwiejsze w uprawie?
W przydomowym warzywniku najczęściej uprawia się podstawowe, uniwersalnie wykorzystywane gatunki, takie jak marchew, pietruszkę, cebulę, czosnek, sałatę czy rzodkiewkę. Warto jednak pokusić się o eksperymenty i posiać nowe, mniej znane warzywa.
Uprawa nietypowych warzyw – od czego zacząć?
Przede wszystkim wybierz stanowisko słoneczne, ponieważ większość egzotycznych i mało znanych gatunków najlepiej rośnie w pełnym nasłonecznieniu i ciepłym miejscu. Kluczowa jest także gleba – powinna być żyzna, próchniczna i dobrze przepuszczalna, aby nie zatrzymywała nadmiaru wody. Regularne, umiarkowane podlewanie pozwala utrzymać stabilne warunki wzrostu, bez przesuszania i przelania roślin. Warto też zwrócić uwagę na sposób uprawy: część warzyw wysiewa się bezpośrednio do gruntu, a bardziej wymagające gatunki, takie jak kiwano, lepiej rozpocząć z rozsady przygotowanej wcześniej pod osłonami.
Kard – mniej znany kuzyn karczocha
Kard (Cynara cardunculus) to bliski krewny popularnego karczocha zwyczajnego (Cynara scolymus), w naszym klimacie to roślina jednoroczna. Uprawia się go dla jadalnych, mięsistych ogonków liściowych. Dorasta do wysokości 1-1,5 m, więc roślinę powinno się sadzić w ogrodzie warzywnym w taki sposób, aby nie zacieniała innych niższych gatunków. Lubi gleby żyzne, przepuszczalne, zasobne w składniki pokarmowe. Rozsadę najlepiej produkować w pomieszczeniu na przedwiośniu i wczesną wiosną (od końca lutego). Sadzonki do gruntu można wysadzać od drugiej połowy maja. Warzywo powinno się podlewać w czasie suszy i nawozić organicznie (zwłaszcza obornikiem). Na 3-4 tygodnie przed zbiorem przeprowadza się bielenie ogonków, podsypując je ziemią a u góry zawiązując materiałem nieprzepuszczającym światła.
Kiwano – egzotyczne warzywo o nietypowych owocach
Kiwano w Polsce traktuje się bardziej jako ciekawostkę roślinną niż pełnoprawne warzywo. Jego owoce można dodawać do napojów, deserów i koktajli. Uprawa niestety nie jest łatwa. Warzywo jest ciepłolubne i powinno się go siać pod osłonami pod koniec kwietnia. Lubi gleby żyzne, przepuszczalne, nawożone obornikiem. Zwykle po miesiącu od siewu rozsady można przesadzić na miejsce stałe (w rozstawie 100x50 cm). Przez cały okres uprawy należy dbać o nawadnianie i odchwaszczanie.
Skorzonera (wężymord) – jak uprawiać mało znane warzywo korzeniowe
Skorzonerę (wężymord) można zbierać w okresie późnojesiennym. Głównie spożywa się jej korzeń (obrany ze skórki), znacznie rzadziej młode listki. Jest odporna na ujemne temperatury, korzenie mogą zimować w gruncie. Preferuje żyzne, próchnicze, przewiewne gleby. Nasiona wysiewa się wprost do gruntu na przełomie kwietnia i maja. Wymaga regularnego nawadniania, nawożenia i odchwaszczania.
Jarmuż – wartościowe warzywo liściowe i jego uprawa w ogrodzie przydomowym
Przez długie lata jarmuż był niedoceniany i rzadko pojawiał się w ogrodach, a nawet w sklepach. Było to o tyle zaskakujące, że warzywo jest niezwykle bogate w składniki pokarmowe (białko błonnik, witaminy C i K, sole mineralne) a w dodatku ma przyjemny smak. Od jakiegoś czasu można jednak zaobserwować warzywny „boom” na wymieniony gatunek.
Jarmuż jest chętnie wysiewany w przydomowych warzywnikach. Lubi gleby piaszczysto-gliniaste. Ma najmniejsze wymagania spośród warzyw kapustnych. Jest dość odporny na susze. Warto go uprawiać na zbiór późnojesienny i zimowy. Rozsadę produkuje się od końca maja do października. W czasie uprawy jarmuż należy nawadniać (wtedy plon będzie większy i smaczniejszy). Zaleca się unikać podawania nawozów mineralnych azotowych (bardziej odpowiednie będą organiczne, np. obornik i kompost).
Fenkuł (koper włoski) – aromatyczne warzywo o anyżowym smaku
Dawniej fenkuł wchodził w skład podstawowej diety ludzi w wielu rejonach świata, dziś – przynajmniej w Polsce – to warzywo nieco zapomniane. A szkoda, gdyż ma uniwersalne zastosowanie. Można je gotować, smażyć i dusić. Koper włoski wymaga dobrze nasłonecznionych stanowisk i żyznych, zasobnych gleb. W naszym klimacie jest uprawiany jako roślina jednoroczna, zbierana po około 3 miesiącach od siewu. Optymalny siew przypada na przełom kwietnia i mają (w rozsadniku). Na miejsce stałe można go wysadzać po 4-5 tygodniach od siewu. Uprawia się go dla smacznych cebul o lekko anyżowym posmaku.
Które warzywo najłatwiejsze w uprawie?
Najłatwiejsze z tych opisanych warzyw to zdecydowanie jarmuż:
- dobrze rośnie w polskim klimacie
- jest odporny na chłód i lekkie przymrozki
- ma niewielkie wymagania glebowe (poradzi sobie nawet na słabszej glebie)
- rzadziej atakują go choroby niż inne warzywa kapustne
- nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji — wystarczy podlewanie w czasie suszy i podstawowe nawożenie organiczne
Na drugim miejscu można postawić skorzonerę, ale wymaga więcej cierpliwości (długi okres uprawy i staranne odchwaszczanie). Najtrudniejsze w uprawie jest kiwano, bo potrzebuje dużo ciepła i zwykle uprawy pod osłonami lub w bardzo sprzyjających warunkach.
