Pomidory po deszczu czernieją i gniją? Tak rozpoznasz zarazę, alternariozę i szarą pleśń

Pomidory po deszczu czernieją i gniją? Tak rozpoznasz zarazę, alternariozę i szarą pleśń

Brunatne plamy, czarne łodygi, szary nalot albo gnijące owoce mogą pojawić się po kilku deszczowych dniach. Nie każdy objaw oznacza jednak zarazę ziemniaka. Sprawdź, jak rozpoznać najczęstsze choroby pomidorów i co zrobić, aby ograniczyć ich rozwój. Długotrwałe opady, rosa, wysoka wilgotność powietrza i wolno wysychające liście sprzyjają wielu chorobom pomidorów. Ryzyko rośnie, gdy rośliny są posadzone zbyt gęsto, mają słaby przewiew albo są regularnie polewane wodą od góry.

Poszczególne patogeny rozwijają się jednak w odmiennych warunkach. Zarazie ziemniaka sprzyja przede wszystkim wilgotna i umiarkowanie chłodna pogoda, alternarioza częściej nasila się podczas cieplejszych okresów z opadami lub obfitą rosą, a szara pleśń rozwija się przy wysokiej wilgotności i słabej cyrkulacji powietrza. Nie każda plama na pomidorze jest też chorobą zakaźną. Czarny, suchy koniec owocu może oznaczać suchą zgniliznę wierzchołkową, a pęknięcia skórki często są skutkiem gwałtownych zmian wilgotności gleby.

Pomidory chorują po deszczu? Najpierw zrób te 5 rzeczy

Po zauważeniu zmian nie wykonuj przypadkowego oprysku. Najpierw dokładnie obejrzyj roślinę.

1. Sprawdź obie strony liści. Obejrzyj miejsca na granicy zdrowej i brunatniejącej tkanki. Białawy nalot widoczny przy wilgotnej pogodzie może towarzyszyć zarazie ziemniaka, a szary, puszysty nalot jest charakterystyczny dla szarej pleśni.
2. Obejrzyj łodygi i owoce. Wydłużone, ciemnobrunatne plamy na pędach i twarde, brunatne zmiany na owocach mogą wskazywać na zarazę ziemniaka.
3. Usuń porażone liście. Zabieg wykonaj podczas suchej pogody. Nie usuwaj jednorazowo więcej niż około jednej trzeciej liści, ponieważ zbyt mocne ogołocenie rośliny ogranicza fotosyntezę i wystawia owoce na bezpośrednie działanie słońca.
4. Podlewaj tylko ziemię. Wodę kieruj pod roślinę, najlepiej rano. Mokre liście i pędy tworzą warunki sprzyjające rozprzestrzenianiu się wielu chorób.
5. Popraw przewiew. Usuń liście dotykające podłoża, chwasty i nadmiar pędów silnie zagęszczających roślinę. Pomidory uprawiane pod osłonami regularnie wietrz.

Silnie porażonych części nie należy pozostawiać pod krzewami. Nie powinny także trafić do zwykłego kompostownika ogrodowego, w którym patogeny mogą przetrwać. Chore resztki można kompostować jedynie w prawidłowo prowadzonej, gorącej pryzmie osiągającej temperaturę wystarczającą do ograniczenia patogenów. Po pracy umyj ręce i zdezynfekuj sekator. 

Nie należy uprawiać pomidorów rok po roku po sobie oraz w bliskim sąsiedztwie papryki lub ziemniaków, ani na stanowisku po tych roślinach.

Jak rozpoznać choroby pomidorów po objawach?

Wygląd zmian może naprowadzić na przyczynę problemu, ale nie zawsze pozwala postawić pewną diagnozę. We wczesnej fazie septorioza, alternarioza i choroby bakteryjne mogą wyglądać bardzo podobnie. Najczęściej spotykane objawy to:

• nieregularne, szybko powiększające się, brunatne plamy oraz ciemnienie łodyg – możliwa zaraza ziemniaka
• brunatne plamy z koncentrycznymi kręgami, początkowo na dolnych liściach – możliwa alternarioza
• szary, pylący lub puszysty nalot na pędach, kwiatach albo owocach – szara pleśń
• drobne plamki z jasnym środkiem i ciemną obwódką – możliwa septorioza
• bardzo małe, ciemne plamy na liściach i owocach – możliwa choroba bakteryjna
• biały, mączysty nalot na liściach – mączniak prawdziwy
• czarna, sucha plama na końcu owocu przeciwnym do szypułki – sucha zgnilizna wierzchołkowa
• pęknięcia skórki po deszczu lub obfitym podlewaniu – fizjologiczne pękanie owoców

W razie wątpliwości warto porównać objawy na kilku częściach rośliny. Ocenianie choroby na podstawie jednego uszkodzonego liścia może prowadzić do błędnego rozpoznania.

Zaraza ziemniaka na pomidorach – jak ją rozpoznać?

Zaraza ziemniaka powoduje nieregularne, szybko powiększające się brunatne plamy na liściach. Przy wilgotnej pogodzie na ich spodzie może być widoczny jasny nalot. Na łodygach pojawiają się ciemne smugi, a na owocach twarde, brunatne zmiany. Choroba może w krótkim czasie objąć całe rośliny.

Co zrobić, gdy pomidory mają zarazę? Usuń pojedyncze porażone liście, a mocno zainfekowane krzaki wyrwij w całości. Nie pracuj przy mokrych roślinach, dezynfekuj narzędzia i nie mocz liści podczas podlewania. Domowe opryski z mleka, drożdży czy sody nie wyleczą rozwiniętej zarazy.

Alternarioza pomidora – plamy jak słoje drewna

Alternarioza najczęściej zaczyna się na dolnych liściach. Powstają na nich brunatne plamy z wyraźnymi, koncentrycznymi kręgami. Liście żółkną i zasychają, a ciemne zmiany mogą pojawić się także na łodygach oraz przy szypułkach owoców.

Jak ograniczyć alternariozę? Usuń chore dolne liście, podlewaj pomidory przy ziemi i zastosuj ściółkę, która ograniczy rozpryskiwanie gleby. Po sezonie usuń porażone resztki. Pomidorów, papryki, ziemniaków i bakłażanów nie uprawiaj stale w tym samym miejscu.

Szara pleśń na pomidorach – charakterystyczny nalot

Szara pleśń rozwija się przy wysokiej wilgotności i słabym przewiewie. Na liściach, łodygach i owocach pojawiają się brunatne, wilgotne plamy pokryte szarym, pylącym nalotem. Owoce miękną i gniją, a zmiana na łodydze może doprowadzić do zamierania części rośliny.

Jak ograniczyć szarą pleśń? Porażone części usuwaj ostrożnie podczas suchej pogody. Regularnie wietrz tunel, nie sadź roślin zbyt gęsto i podlewaj je rano, kierując wodę na podłoże. Nie zostawiaj pod krzakami chorych liści ani owoców.

Septorioza i choroby bakteryjne – drobne plamy na liściach

Septorioza powoduje liczne małe plamki z jasnym środkiem i ciemną obwódką, zwykle na dolnych liściach. Choroby bakteryjne mogą wywoływać bardzo drobne, ciemne plamy także na łodygach i owocach. Objawy bywają podobne, dlatego trudno postawić pewną diagnozę na podstawie jednego liścia.

Co zrobić? Usuń najmocniej porażone liście, unikaj moczenia roślin i dezynfekuj narzędzia. Nie dotykaj kolejnych krzaków mokrymi rękami lub rękawicami. Preparat dobieraj dopiero po możliwie dokładnym rozpoznaniu przyczyny zmian.

Mączniak prawdziwy pomidora – biały nalot

Mączniak prawdziwy tworzy na liściach biały lub szarawy nalot przypominający mąkę. Plamy stopniowo się powiększają, a silnie porażone liście żółkną i zasychają. Choroba częściej pojawia się w ciepłych, wilgotnych i słabo wietrzonych uprawach pod osłonami.

Jak walczyć z mączniakiem? Usuń porażone liście i popraw przepływ powietrza między roślinami. Regularnie wietrz tunel lub szklarnię i nie dopuszczaj do nadmiernego zagęszczenia pędów. W razie potrzeby zastosuj preparat dopuszczony do zwalczania mączniaka na pomidorze.

Choroby pomidorów: rodzaje. Zobacz zdjęcia

Dlaczego pomidory pękają po deszczu?

Owoce często pękają, gdy po okresie suszy następuje intensywny deszcz lub bardzo obfite podlewanie. Roślina szybko pobiera wodę, miąższ zwiększa objętość, a skórka nie nadąża z rozciąganiem. Świeżo pęknięty, jędrny owoc bez nalotu, nieprzyjemnego zapachu i oznak gnicia można szybko wykorzystać po dokładnym umyciu i usunięciu uszkodzonego fragmentu. Pomidora miękkiego, spleśniałego, cieknącego lub zaczynającego fermentować należy wyrzucić. Pękaniu zapobiega przede wszystkim równomierne podlewanie oraz ściółkowanie ziemi. Owoce, które zaczęły już dojrzewać, można zebrać przed zapowiadaną ulewą i pozwolić im dojrzeć w domu.

Czy pomidory z zarazą można jeść?

Pomidorów z objawami zarazy ziemniaka na owocach nie należy jeść na surowo, zamrażać ani przeznaczać na domowe przetwory. Nawet niewielka zmiana może sięgać głębiej, niż wskazuje wygląd skórki. Uszkodzona tkanka może mieć zmienioną kwasowość i zostać wtórnie zasiedlona przez inne drobnoustroje. Zdrowe, jędrne i nieuszkodzone owoce można natomiast zebrać z rośliny, na której objawy występują wyłącznie na liściach lub łodygach. Trzeba je dokładnie obejrzeć i szybko wykorzystać, ponieważ symptomy mogą ujawnić się również po zbiorze. Do przetworów nie należy przeznaczać także pomidorów z objawami chorób bakteryjnych, pleśnią, miękką zgnilizną ani owoców pochodzących z obumarłych roślin.

Jak zapobiegać chorobom pomidorów?

Ryzyko chorób ogranicza połączenie kilku zabiegów:

• sadzenie pomidorów w odpowiednich odstępach
• prowadzenie pędów przy podporach
• podlewanie ziemi, a nie liści
• podlewanie rano
• regularne wietrzenie tuneli i szklarni
• usuwanie liści dotykających podłoża
• ściółkowanie gleby
• usuwanie porażonych liści i gnijących owoców
• dezynfekowanie narzędzi
• niewykonywanie prac na mokrych roślinach
• zachowanie dwu- do czteroletniej przerwy w uprawie roślin psiankowatych w tym samym miejscu

Pomidory warto oglądać przynajmniej raz w tygodniu, a podczas deszczowej pogody nawet częściej. Chorobę łatwiej ograniczyć, gdy porażone są pojedyncze liście, niż po objęciu łodyg i owoców.

Czym opryskiwać chore pomidory?

Środek ochrony roślin należy dobierać dopiero po rozpoznaniu problemu. Preparat przeznaczony do zwalczania jednej choroby nie musi działać przeciwko innej. Niektóre zabiegi mają przede wszystkim działanie zapobiegawcze i nie są w stanie odwrócić zmian w już obumarłych tkankach. Nie wolno samodzielnie zwiększać stężenia, skracać karencji ani mieszać środków bez wyraźnego dopuszczenia w etykiecie. Aktualne zezwolenia, decyzje i etykiety preparatów należy sprawdzać w rejestrze oraz wyszukiwarce środków ochrony roślin Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

• Opryski na pomidory: proste sposoby na walkę z groźnymi chorobami grzybowymi