Jesień 2026 - kiedy zaczyna się jesień kalendarzowa, a kiedy astronomiczna? Jak wygląda jesień w ogrodzie?

Lato znów okazało się zbyt krótkie i szybko zaczęło ustępować miejsca jesieni. Nie znaczy to jednak końca sezonu ogrodniczego, gdyż jesień w ogrodzie to bardzo pracowita pora roku. Czy wiesz kiedy zaczyna się kalendarzowa jesień i jak długo trwa jesień?

Jesień 2026: Kiedy właściwie się zaczyna? Poznaj kluczowe daty

Choć intuicyjnie czujemy, kiedy nadchodzi jesień, jej początek można zdefiniować na kilka sposobów. W 2026 roku daty te przedstawiają się następująco:

• Jesień astronomiczna 2026 - rozpoczęła się w poniedziałek, 22 września 2026 roku. Moment ten wyznacza równonoc jesienna, kiedy Słońce przechodzi przez punkt Wagi. Dzień i noc mają wtedy niemal identyczną długość, a każda kolejna doba będzie coraz krótsza, aż do przesilenia zimowego.
• Jesień kalendarzowa 2026 - tradycyjnie i niezmiennie rozpoczyna się dzień po równonocy, czyli 23 września. Jest to data umowna, która ułatwia porządkowanie roku w kalendarzu.
• Jesień meteorologiczna - dla klimatologów i synoptyków jesień trwa zawsze od 1 września do 30 listopada. Taki stały, trzymiesięczny podział ułatwia prowadzenie statystyk i porównywanie danych pogodowych na przestrzeni lat.
• Jesień fenologiczna - to jesień dyktowana przez samą naturę, bez sztywnych dat. Zaczyna się, gdy liście drzew zaczynają zmieniać kolor i opadać, a w sadach dojrzewają ostatnie owoce, takie jak jabłka czy gruszki. To także czas kwitnienia wrzosów i odlotu ptaków do cieplejszych krajów.

Oznaki jesieni w przyrodzie - jak wygląda początek jesieni w przyrodzie?

Jesień kojarzy się głównie z kolorowymi liśćmi, kasztanami i grzybobraniem, ale zwiastunów jesieni w przyrodzie jest znacznie więcej.

W naszej strefie klimatycznej koniec lata oznacza, że rośliny i zwierzęta muszą rozpocząć przygotowania do najtrudniejszej dla nich pory roku, czyli zimy. Drzewa i krzewy liściaste pozbywają się liści, które zimą i tak nie są produktywne (fotosynteza jest utrudniona z powodu niskich temperatur i niedostatku słońca), za to przyczyniają się do utraty znacznych ilości wody, której roślina nie może pobrać z zamarzniętej gleby (susza fizjologiczna), co grozi jej śmiercią.

Dojrzewają też owoce i nasiona, dzięki którym rośliny się rozmnażają. Do odlotu w cieplejsze rejony świata szykują się też ptaki wędrowne, dla których zima w naszym kraju jest zbyt trudnym doświadczeniem (np. bociany, żurawie). Przygotowania do niej rozpoczynają natomiast pozostające na miejscu zwierzęta, które zmieniają futro na cieplejsze i gromadzą zapasy pożywienia w spiżarniach lub dziuplach (np. wiewiórki, bobry). Niektóre też intensywnie żerują, próbując zgromadzić jak najwięcej tłuszczu przed zapadnięciem w sen zimowy (np. jeże, niedźwiedzie, borsuki).

Obserwacje faz rozwojowych roślin pozwoliły ustalić, że jesień w przyrodzie dzieli się na dwa etapy:

• wczesna jesień, której zwiastunem są m.in. kwitnące wrzosy pospolite i dojrzewające kasztany - owoce kasztanowców (jest to na ogół koniec sierpnia i wrzesień),
• jesień, zaczynająca się od żółknięcia liści kasztanowców i brzóz (druga połowa października).

Zobacz galerię zdjęć: Jesienny ogród

Jesień w ogrodzie - jak zmienia się ogród jesienią?

Zwiastunów jesieni w przyrodzie jest mnóstwo, nie brak ich też w ogrodzie. Pierwszymi oznakami jej nadejścia są m.in. kwitnące zimowity jesienne i wrzosy, a także dojrzewające owoce borówki brusznicy i jarzębiny, a na łąkach żółte kwiaty nawłoci kanadyjskiej.

Pełnia jesieni to natomiast festiwal kolorowych liści pnączy, krzewów i drzew, a także czas barwnych owoców i jesiennych astrów oraz wspaniałych dyń, dojrzewających na zagonach.

Niestety, jesień nie ma jednak wyłącznie oblicza romantycznych kwiatów i tęczowych liści. Panujący o tej porze roku chłód niszczy uprawy warzyw ciepłolubnych (pomidorów, papryki, ogórków), opadające liście zalegają na chodnikach i trawnikach, a letnie byliny przekwitają, pozostawiając po sobie smutne, zasuszone pędy.

Piękne, kolorowe liście w końcu opadają z drzew i krzewów, odsłaniając nagie gałęzie, przez co ogród staje się pusty i smutny. Nie znaczy to jednak, że trzeba zapomnieć o jego urokach aż do wiosny, bo jeśli znajdą się w nim rośliny, które będą go zdobić mimo jesiennej słoty i zimowych mrozów (np. derenie o kolorowych pędach, kwiatostany ozdobnych traw, mikołajków i rozchodników), nadal pozostanie atrakcyjny.

Zobacz też: Jesienne kwiaty w ogrodzie - jakie kolorowe kwiaty zdobią jesienny ogród

Co trzeba zrobić w ogrodzie jesienią?

Jesień w ogrodzie to czas wytężonej pracy.

• Jesień w warzywniku. W warzywniku trzeba zebrać warzywa i złożyć je w przechowalni (np. piwnicy). Zbiory należy rozpocząć od warzyw ciepłolubnych takich jak ogórki, pomidory czy papryka, a skończyć na tych, które mogą poczekać na swoją kolej nieco dłużej (np. marchew, pietruszka). Po zbiorach trzeba też starannie oczyścić rabaty z resztek roślinnych, aby nie stały się źródłem zakażenia dla roślin w następnym sezonie. Wczesną jesienią możemy też jeszcze coś wysiać lub posadzić np. szpinak zimowy, roszponkę, koper czy cebulę dymkę. Z kolei puste stanowiska, przeznaczone w przyszłym roku pod uprawę warzyw kapustnych i dyniowatych, powinniśmy zasilić obornikiem.

Jesień w ogrodzie warzywnym – pięć najważniejszych prac, które trzeba wykonać jesienią w warzywniku

• Jesień w sadzie. W sadzie dojrzewają jabłka i gruszki, które także należy zebrać. Można sadzić nowe drzewa i krzewy owocowe. Trzeba usunąć zaschnięte owoce (tzw. mumie) oraz regularnie grabić opadłe liście.

• Jesień na ogrodowych rabatach. Nie mniej pracy czeka nas też w ogrodzie ozdobnym. Jesienią trzeba wykopać i umieścić w przechowalni cebule i bulwy roślin, które nie zimują w gruncie (np. krokosmie, mieczyki, dalie). Jednocześnie należy też posadzić kwiaty cebulowe, które kwitną wiosną (np. narcyzy, tulipany czy hiacynty). Początek jesieni to także dobry czas na rozmnażanie i odmładzanie bylin kwitnących wiosną i latem (np. liliowców, bergenii, kosaćców kłączowych) oraz sadzenie drzew i krzewów. W tym czasie dobrze jest też usunąć zasychające pędy i liście z większości bylin (m.in. z floksów wiechowatych, liliowców). Z trawników należy też regularnie uprzątać opadające liście, gdyż zalegając na murawie gniją i powodują choroby trawy. Rośliny w całym ogrodzie warto też zasilić specjalnymi, wzmacniającymi nawozami jesiennymi, dzięki którym lepiej zniosą zimę.

Nie przegap: Jak przygotować trawnik do zimy? Jakie prace trzeba wykonać przed zimą na trawniku

Zobacz galerię zdjęć: Dom podcieniowy w Marynowach ma już ponad 200 lat i wciąż toczy się w nim życie

Dom podcieniowy w Marynowach przetrwał już z górą dwa wieki, a dzięki trosce jego obecnych gospodarzy ma szansę na drugie tyle, a może i dłużej. Przeczytaj, jak mieszka się w 200-letnim domu na Żuławach.