Rośliny zimozielone stanowią ważny element kompozycji ogrodu, ponieważ zachowują zielone liście lub igły także w okresie zimowym. Dzięki nim rabaty nie wyglądają na puste, nawet gdy większość roślin przechodzi w stan spoczynku. Szczególnie cenne są gatunki o ciekawym pokroju, barwnych liściach i dekoracyjnych owocach.
Zimozielone krzewy do ogrodu – jakie gatunki warto wybrać?
Zimozielone krzewy to grupa roślin o różnym zastosowaniu. Jedne doskonale nadają się na formowane żywopłoty, inne sprawdzają się jako pojedyncze akcenty dekoracyjne lub elementy rabat. Do najpopularniejszych zimozielonych krzewów należą żywotniki, cisy, jałowce, bukszpany, ostrokrzewy, mahonie, różaneczniki i laurowiśnie.
Warto pamiętać, że zimozielone krzewy liściaste są często bardziej wrażliwe na zimowe przesuszenie niż wiele popularnych iglaków.
Zimozielone byliny do ogrodu – zielone rabaty przez cały rok
Zimozielone byliny sprawiają, że rabaty mogą wyglądać atrakcyjnie również jesienią i zimą. Są szczególnie przydatne na ich obrzeżach, w ogrodach skalnych i na stanowiskach pod drzewami. Wiele z nich tworzy zwarte kępy lub rozległe kobierce.
Do popularnych bylin zachowujących liście zimą należą bergenie, ciemierniki czy żurawki oraz niektóre rośliny okrywowe, np. barwinek pospolity czy runianka japońska.
Żywotniki (tuje) – popularny wybór na zimozielony żywopłot
Żywotnik zachodni (Thuja occidentalis) to nadal jeden z najczęściej sadzonych iglaków w polskich ogrodach. Do wyboru jest mnóstwo odmian, wśród których szczególna popularnością cieszą się 'Smaragd', o regularnym stożkowym pokroju, oraz 'Brabant', chętnie wykorzystywana do tworzenia żywopłotów.
Tuje najlepiej rosną na stanowiskach słonecznych lub lekko półcienistych, w glebie żyznej i umiarkowanie wilgotnej. Nie lubią długotrwałej suszy, dlatego trzeba je podlewać, szczególnie w pierwszych latach po posadzeniu oraz dobrze nawodnić jesienią, przed zamarznięciem ziemi.
Cis pospolity – elegancki iglak do formowania
Cis pospolity (Taxus baccata) ma ciemnozielone igły, dobrze znosi cięcie i znakomicie nadaje się do tworzenia gęstych żywopłotów oraz formowanych figur. Dużą zaletą cisa jest tolerancja na zacienienie. Najlepiej rośnie w glebie żyznej, przepuszczalnej i umiarkowanie wilgotnej. Nie znosi natomiast długotrwałego zalewania korzeni. Trzeba pamiętać, że niemal wszystkie części cisa są silnie trujące.
Bukszpan wieczniezielony – klasyka ogrodowych obwódek
Bukszpan wieczniezielony (Buxus sempervirens) od lat jest chętnie wykorzystywany do tworzenia niskich żywopłotów, obwódek rabat i topiarów. Jego największą zaletą są drobne, gęsto rozmieszczone liście oraz bardzo dobra tolerancja na przycinanie.
Bukszpan dobrze rośnie w półcieniu, choć toleruje również słońce. Preferuje gleby przepuszczalne i umiarkowanie wilgotne. Obecnie jego uprawa wiąże się jednak z poważnym problemem – ćmą bukszpanową, której gąsienice potrafią szybko ogołocić krzewy z liści.
Różanecznik – zimozielony krzew o efektownych kwiatach
Różaneczniki (Rhododendron) należą do najpiękniejszych krzewów ozdobnych kwitnących wiosną. Ich skórzaste liście utrzymują się na krzewie przez cały rok, a okazałe kwiatostany mogą mieć w różne odcienie różu, fioletu, czerwieni i bieli.
Różaneczniki najlepiej rosną w półcieniu, na stanowiskach osłoniętych od silnego wiatru. Ważne, by zapewnić im kwaśne, próchniczne i przepuszczalne podłoże. Trzeba zadbać o odpowiednią wilgotność gleby, ponieważ płytki system korzeniowy tych roślin jest wrażliwy na przesuszenie. Do ogrodu najlepiej wybierać odmiany o dużej mrozoodporności.
Laurowiśnia wschodnia – efektowna roślina na żywopłot
Laurowiśnia wschodnia (Prunus laurocerasus) wyróżnia się dużymi, błyszczącymi, ciemnozielonymi liśćmi. Dzięki nim wygląda dekoracyjnie nawet w środku zimy. Chętnie wykorzystuje się ją do tworzenia gęstych, eleganckich żywopłotów.
Laurowiśnia najlepiej rośnie w glebie żyznej, próchnicznej i umiarkowanie wilgotnej. Dobrze radzi sobie w półcieniu. W chłodniejszych rejonach Polski może jednak przemarzać, dlatego najlepiej wybierać odporniejsze odmiany i sadzić krzewy na osłoniętym stanowisku.
Ostrokrzew – dekoracyjne liście i czerwone owoce
Ostrokrzewy (Ilex) przyciągają uwagę błyszczącymi, często kolczastymi liśćmi. Niektóre odmiany dodatkowo zdobią ogród czerwonymi owocami, które szczególnie efektownie wyglądają zimą.
Do polskich ogrodów najlepiej wybierać stosunkowo odporny ostrokrzew Meservy (Ilex × meserveae). Najlepiej sadzić go w miejscu zacisznym, w glebie próchnicznej i umiarkowanie wilgotnej.
Mahonia pospolita – zimozielony krzew do półcienia
Mahonia pospolita (Mahonia aquifolium) to krzew o skórzastych, błyszczących liściach, które zimą często przybierają czerwonawe lub brązowawe odcienie. Wiosną roślina obsypuje się żółtymi kwiatami, a później wytwarza granatowe owoce.
Mahonię można sadzić w zacienionych zakątkach ogrodu. Dobrze rośnie w półcieniu, na glebach próchnicznych i przepuszczalnych. Jest stosunkowo łatwa w uprawie, choć na stanowiskach narażonych na silne zimowe słońce jej liście mogą ulegać uszkodzeniom.
Pieris japoński – ozdobne liście i dzwonkowate kwiaty
Pieris japoński (Pieris japonica) jest jednym z ciekawszych zimozielonych krzewów do ogrodów o kwaśnej glebie. Wyróżnia się skórzastymi liśćmi, które w miarę rozwoju zmieniają kolor - młode wczesną wiosną są szkarłatne, w miarę upływu czasu zielenieją. Wiosną pojawiają się również dekoracyjne, dzwonkowate kwiaty.
Pierisy najlepiej sadzić w miejscach półcienistych, zacisznych i osłoniętych od mroźnych wiatrów, w kwaśnym, przepuszczalnym, próchnicznym podłożu. Ze względu na wrażliwość na silny mróz i zimowe przesuszenie najlepiej sprawdzają się w cieplejszych rejonach kraju lub na dobrze zabezpieczonych stanowiskach.
Jałowiec płożący – zimozielona roślina okrywowa
Jałowiec płożący (Juniperus horizontalis) to doskonała propozycja do ogrodów skalnych, na skarpy i słoneczne rabaty. Tworzy niskie, rozłożyste kobierce, które mogą mieć zielone, niebieskawe lub srebrzyste zabarwienie, zależnie od odmiany.
Największą zaletą jałowca jest jego niewielkie zapotrzebowanie na wodę po dobrym ukorzenieniu. Najlepiej rośnie w pełnym słońcu i przepuszczalnym podłożu. Nie lubi natomiast ciężkich, podmokłych gleb.
Bergenia sercowata – bylina dekoracyjna także zimą
Bergenia sercowata (Bergenia cordifolia) to jedna z najpopularniejszych bylin zachowujących liście przez zimę. Tworzy okazałe rozety dużych, skórzastych blaszek liściowych, które pod wpływem chłodu często przebarwiają się na czerwono lub purpurowo. Wiosną dodatkową ozdobą są różowe kwiaty.
Bergenia dobrze radzi sobie zarówno na stanowiskach słonecznych, jak i półcienistych. Preferuje glebę próchniczną, umiarkowanie wilgotną i przepuszczalną, ale jest stosunkowo tolerancyjna. Często sadzi się ją na obrzeżach rabat i w grupach pod koronami drzew.
Żurawka – kolorowe liście przez większą część roku
Żurawki (Heuchera) są popularnymi bylinami ozdobnymi przede wszystkim z liści, które - w zależności od odmiany - mogą być bordowe, purpurowe, limonkowe, pomarańczowe, srebrzyste lub zielone. Wiele odmian zachowuje liście także zimą, choć ich wygląd zależy od temperatury i przebiegu pogody.
Najlepiej sadzić żurawki w półcieniu, w przepuszczalnej i umiarkowanie wilgotnej glebie. Nie lubią zastojów wody, szczególnie w okresie zimowym.
Barwinek pospolity – zielony dywan pod drzewami
Barwinek pospolity (Vinca minor) to niska, zimozielona krzewinka, która szybko rozrasta się za pomocą płożących pędów. Tworzy gęsty kobierzec drobnych, błyszczących liści, a wiosną dodatkowo zdobi ogród niebieskofioletowymi, białymi lub różowymi kwiatami (zależnie od odmiany).
Barwinek doskonale sprawdza się w półcieniu i cieniu, szczególnie pod drzewami oraz krzewami. Lubi podłoże próchniczne, ale po ukorzenieniu toleruje także okresowe przesuszenie. Trzeba jednak pamiętać o jego silnym wzroście i kontrolować rozrastające się pędy, aby nie zagłuszał delikatniejszych roślin.
Runianka japońska – zimozielona roślina na cieniste miejsca
Runianka japońska (Pachysandra terminalis) to niska, zimozielona krzewinka okrywowa. Tworzy zwarte kobierce skórzastych, ciemnozielonych liści. Szczególnie dobrze wygląda w większych grupach pod drzewami i w zacienionych częściach ogrodu.
Runianka najlepiej rośnie w półcieniu lub cieniu, na glebie żyznej, próchnicznej i umiarkowanie wilgotnej. Nie przepada za silnym słońcem ani długotrwałą suszą. To dobry wybór do miejsc, w których tradycyjny trawnik nie chce prawidłowo rosnąć.
Ciemiernik biały – zimozielona bylina kwitnąca zimą
Ciemiernik biały (Helleborus niger) wyróżnia się nie tylko skórzastymi, ciemnozielonymi liśćmi, ale również wyjątkowym terminem kwitnienia. Jego białe kwiaty mogą pojawić się już zimą, choć w polskim klimacie często rozwijają się dopiero pod koniec zimy lub wczesną wiosną.
Ciemierniki najlepiej sadzić w półcieniu, na stanowiskach osłoniętych, w żyznej, przepuszczalnej glebie o odczynie obojętnym lub zasadowym. Nie lubią częstego przesadzania ani zastojów wody. Dobrze prezentują się w towarzystwie innych wczesnowiosennych roślin.
Jak pielęgnować rośliny zimozielone, aby dobrze przetrwały zimę?
W uprawie roślin zimozielonych szczególną uwagę należy zwracać na podlewanie. W przeciwieństwie do wielu roślin zrzucających liście, zimą nadal tracą wodę, a gdy ziemia jest zamarznięta, nie mogą jej skutecznie pobierać. Dlatego późną jesienią, jeśli jest sucho, obficie podlewam krzewy i byliny, zanim nadejdą mrozy.
Przeczytaj też: Podlewanie roślin zimozielonych jesienią i zimą może być kluczem do ich przetrwania
Wrażliwsze gatunki najlepiej sadzić w miejscach osłoniętych przed silnym wiatrem i ostrym zimowym słońcem. W razie potrzeby warto zabezpieczyć je przewiewną białą agrowłókniną lub stroiszem, a powierzchnię gleby wokół korzeni wyściółkować korą lub innym materiałem, co pomaga ograniczyć przesuszanie i wahania temperatury.