Spis treści
Tekst: Zuzanna Podwysocka
Konsultacja: mgr inż. Ryszard Klatt
Dachy tak zwane płaskie mają w rzeczywistości niewielkie spadki umożliwiające spływanie wody z ich powierzchni. Jest ona z nich odprowadzana rurami spustowymi umieszczonymi na zewnątrz lub wewnątrz budynku do kanalizacji ogólnospławnej, deszczowej lub do gruntu.
Ze względu na wolne tempo spływania z płaskich dachów woda w zewnętrznych rynnach i rurach spustowych może zamarzać. Szczególnie niebezpieczne jest to zjawisko na północnej ścianie domu. Dlatego nowoczesne budynki są często wyposażane w rury spustowe znajdujące się wewnątrz domu. Prowadzi się je w kanałach, których usytuowanie trzeba przewidzieć już na wstępnym etapie projektowania domu na wszystkich piętrach budynku, powinny być też izolowane akustycznie. Zaletą systemu wewnętrznego jest również brak rur spustowych na elewacji.
Sposób spływania wody
Może ona naturalnie spływać do rynien i rur spustowych, mieszając się z powietrzem – taki system odwadniania nazywamy grawitacyjnym – lub być do rur zasysana, jeśli stosujemy system podciśnieniowy. Zjawisko zasysania uzyskuje się przez odpowiednie wymiary rur oraz różnice ciśnień na ich końcach. W systemie podciśnieniowym przekroje rur są mniejsze niż w grawitacyjnym, a wpusty dachowe można łączyć poziomymi odcinkami, które prowadzi się praktycznie bezspadkowo do głównego pionu odprowadzającego wodę. Dobranie systemu odwodnienia, obliczenie przekroju rur spustowych i dopasowanie systemu rynnowego należy do projektanta.
Dobór wielkości rury spustowej
Przy określaniu przekrojów rur spustowych w systemie grawitacyjnym projektant musi obliczyć, jaka ilość wody opadowej ma być przez nie przyjęta w ciągu 1 s. Wartość ta zależy od położenia geograficznego domu i związanego z tym opadu deszczu określanego w l/s na 1 hektar oraz od powierzchni dachu i jego kąta nachylenia. Do obliczeń przyjmowana jest powierzchnia zbierająca deszcz – będąca poziomym odwzorowaniem dachu. Dla dachów płaskich przyjmuje się, że zbierają one wodę całą powierzchnią połaci.
Dobór rur spustowych
Przy natężeniu opadów 300 l/s na 1 hektar:
| Odpływ wody deszczowej [l/s] | Maksymalna powierzchnia dachu [m²] | Średnica nominalna rury [mm] | Powierzchnia przekroju [cm²] |
| 1,1 | 37 | 60 | 28 |
| 2,5 | 83 | 80 | 50 |
| 7,3 | 243 | 120 | 113 |
W obliczeniach uwzględnia się też współczynnik spływu. Przy dachach płaskich i zielonych współczynnik ten wynosi mniej niż 1, gdyż takie dachy wstrzymują naturalny spływ wody. Dla dachu zielonego współczynnik spływu wynosi 0,3, co oznacza dużo mniejsze tempo odpływu wody niż z tradycyjnego dachu spadzistego. W wymaganiach niemieckich, które sprawdzają się też w Polsce, do obliczeń przyjmuje się opady deszczu 300 l/s na 1 hektar. Wartość ta może ulegać lokalnym wahaniom. Po dokonaniu obliczeń projektant, korzystając z tabel, dobiera przekrój rury spustowej zdolny przyjąć wyliczoną ilość wody. Przekrojów rynien się nie wylicza. Są to przewody otwarte i ich wielkość jest zależna od wymiaru rury spustowej. Jeżeli stosujemy rury spustowe o przekroju prostokątnym, mniejszy bok powinien mieć wymiar równy co najmniej średnicy rury o przekroju okrągłym wymaganej dla wyliczonego odpływu wody deszczowej.
UWAGA!
Obliczenia dla domów jednorodzinnych często pozwalają na zastosowanie rur spustowych o małych przekrojach rzędu 100 mm, jednak w praktyce ze względu na możliwość zalodzenia, a co za tym idzie zmniejszenia wielkości przepływu, lepiej stosować rury spustowe nieco większe – o przekrojach 120 lub 150 mm.
Rynny i rury zewnętrzne
System rynnowy składa się z wielu elementów: rynien, rur spustowych, wlotów spustowych, łączników, kolanek, narożników, uchwytów i złączek. Dobiera się go, kierując się przede wszystkim estetyką – dopasowaniem do charakteru architektury, kolorystki dachu i elewacji. Jest to widoczny element domu, który często jest, niestety, traktowany po macoszemu. Tymczasem jego jakość ma wpływ na wygląd i standard całego budynku. Kolejnymi kryteriami doboru są jakość materiałów oraz rekomendacje fachowców. Systemy rynnowe mogą być z blach cienkich: ze stali nierdzewnej, stali ocynkowanej, z aluminium, miedzi i cynku, tworzyw sztucznych i żeliwa. Kształt rynien i rur spustowych nie podlega regulacjom. Najczęściej spotyka się rynny i rury spustowe półokrągłe lub prostokątne. Półokrągłe są mniej narażone na zniszczenia spowodowane zalodzeniami. Wszystkie rynny okapowe powinno się układać z minimalnym spadkiem podłużnym od 0,1 do 0,5%, czyli od 1–5 mm na 1 m. Spadek poprzeczny rynny okapowej jest zależny od jej wielkości – jej brzeg od strony budynku powinien znajdować się nieco wyżej niż brzeg zewnętrzny. Przy montowaniu rur spustowych należy odsunąć je od ściany na odległość około 20 mm, najlepiej ustawiając w taki sposób, aby szew pionowy był łatwo dostępny w razie rozszczelnienia.
Rynny wewnętrzne
Są często spotykane na dachach płaskich, choć lepiej jest tak projektować spadki, aby woda spływała bezpośrednio do wpustów dachowych. Kanały dachowe (koryta) są układane z minimalnym spadkiem 0,5%, a zalecanym jest 1–1,5%, czyli 10–15 mm na 1 m. Najlepiej wykonywać je na całej długości z jednego materiału, unikając załamań pod kątem prostym i ostrym. Spód rynien wewnętrznych powinien być bardzo dokładnie zaizolowany przeciwwodnie dodatkowymi warstwami izolacji.
Wpusty dachowe
Odprowadzają wodę z połaci dachu najczęściej do wewnętrznych rur spustowych. Należy je odsuwać co najmniej 1 m od ścian zewnętrznych budynku. Wokół wpustu powinno być zaprojektowane wypłaszczenie. Z uwagi na ochronę przed zalaniem na każdym dachu odwadnianym do wewnątrz powinny się znaleźć co najmniej dwa wpusty dachowe lub jeden wpust i dodatkowy przelew bezpieczeństwa.
W stropodachach wentylowanych wpusty powinny być dodatkowo ocieplane. Przy dachach odwróconych zawsze stosowane są wpusty dwudzielne zbierające wodę z powierzchni zewnętrznej dachu oraz z hydroizolacji. Na wpustach zalecane jest montowanie tak zwanych osłon przeciwszemrzących zapewniających ochronę akustyczną przed dźwiękami spływającej wody.
Słabe miejsca w dachu
Samo szczelne pokrycie dachu materiałem izolacyjnym nie wystarczy. Niezwykle ważna jest staranność wykonania obróbek blacharskich oraz uszczelnienie miejsc szczególnie narażonych na zaciekanie, takich jak: okapy, obróbki wokół kominów spalinowych i wentylacyjnych, wpusty dachowe oraz wszystkie te fragmenty, gdzie dach płaski styka się ze ścianą, na przykład attykową lub w przypadku tarasu – ze ścianą domu. Zasadą jest wywijanie hydroizolacji na przegrodę pionową do wysokości minimum 15 cm i w przypadku stosowania izolacji papowych unikanie załamań pod kątem prostym lub ostrym. Na tarasach, które są formą dachu płaskiego, warto wykorzystać izolacje płynne, najlepiej od tego samego producenta co materiały użyte do przyklejania płytek tarasu, gdyż tylko wówczas uzupełniające się elementy izolacji, klejów, taśm uszczelniających, narożników stworzą tak zwany system izolacyjny, który prawidłowo zastosowany zagwarantuje szczelność pokrycia.
- Dowiedz się również: Najdroższe błędy przy budowie dachu. Wychodzą dopiero podczas pierwszej ulewy
Ochrona przed zamarzaniem
Podczas mrozów lub temperatury w okolicach zera przy ścianach zewnętrznych temperatura często jest niższa niż w środkowej strefie dachu, skąd spływa woda. Powoduje to tworzenie się oblodzeń i zastojów przy rynnach i rurach spustowych, co grozi zaciekaniem, szczególnie przy niefachowo zrobionych obróbkach blacharskich. Możemy chronić system odwodnienia przed zamarzaniem, stosując taśmy i kable grzewcze. Układa się je wewnątrz rynien i rur spustowych oraz przy wpustach dachowych. Są one jednostronnie zasilane prądem elektrycznym i można je dopasować do wymiaru rynien. Pamiętajmy jednak, że ich eksploatacja to dodatkowy koszt pobranej energii elektrycznej. W domach jednorodzinnych możemy również zapobiegać tworzeniu się zastoin lodowych, wykorzystując rury spustowe o średnicach zwiększonych w stosunku do wyliczeń.
WARTO WIEDZIEĆ
Odwodnienie wewnętrzne jest wymagane prawem dla budynków wyższych niż 15 m (czyli mających cztery lub pięć kondygnacji), są to wymiary rzadko spotykane w domach jednorodzinnych. W zupełnie małych parterowych budynkach o powierzchni dachu do 100 m² można nawet w ogóle nie instalować rynien i rur spustowych, a wodę odprowadzić na zewnątrz tak zwanymi rzygaczami. Jednak wówczas trzeba tak ukształtować okapy, aby zapobiec zachlapywaniu ścian.
Trzy sposoby odwodnienia dachu płaskiego
1. Na zewnątrz budynku:
Rynna jest ukryta nad szerokim gzymsem dachu płaskiego. Przez otwór w gzymsie łączy się z zewnętrzną rurą spustową odprowadzającą wodę deszczową.
2. Na zewnątrz budynku:
Dach otacza ścianka attykowa, przez którą przepustem attykowym woda jest odprowadzana do zewnętrznej rury spustowej.
3. Wewnątrz budynku:
Woda jest odprowadzana do wnętrza domu rurami spustowymi prowadzonymi w specjalnych kanałach, dzięki czemu rury nie szpecą elewacji.
- Przejdź do galerii: Najpiękniejsze domy w Polsce
20
