| muratordom.pl » Budowa » Ściany murowane » Skąd się bierze radon: bezpieczny dom. Radon w Polsce, stężenie radonu - jakie są normy

Skąd się bierze radon: bezpieczny dom. Radon w Polsce, stężenie radonu - jakie są normy

Radon a zdrowie: jaki ma wpływ? Sprawdź, gdzie w Polsce występuje radon. Źródłem radonu, jedynego gazowego, naturalnego pierwiastka promieniotwórczego, jest rad zawarty w skorupie ziemskiej i powstający w szeregu przemian promieniotwórczych z uranu. Sprawdź, jakie są źródła radonu, czy radon może się pojawić na budowie domu i jaki może mieć wpływ na twój ogranizm. Radon w Polsce: mapa.

Radon jest najcięższym gazem szlachetnym, nie wchodzi w reakcję z innymi związkami. Jest też niewidoczny, nie ma zapachu ani smaku. Dobrze rozpuszcza się w wodzie i innych cieczach. Rozpada się z okresem półrozpadu T1/2 = 3,8 dnia, tworząc tak zwany szereg krótkożyciowych pochodnych rozpadu radonu (między innymi izotopy polonu 218Po i 214Po oraz ołowiu 214Pb), które także są promieniotwórcze.

Radon w Polsce: mapa

Stężenie radonu w Polsce przedstawiono na mapie.

Sprawdź też: bezpieczny dom >>>

Autor: Agnieszka i Marek Sterniccy

Stężenie radu (Ra-226) w glebie w Polsce (źródło: Atlas radiologiczny CLOR)

Radon nie wpływa bezpośrednio na nasz organizm. Dopiero jego krótkożyciowe pochodne, które łączą się z aerozolami i wnikają do układu oddechowego, mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia – oczywiście tylko w przypadku występowania wyższych stężeń radonu (rzędu tysięcy bekereli w 1 m3), a w konsekwencji jego pochodnych w pomieszczeniach, w których spędzamy większość czasu.

Sprawdź też:

jak zabepieczyć dom przed radonem >>>

azbest - groźny i szkodliwy, jak się go pozbyć >>>

Radon a zdrowie: dlaczego może być niebezpieczny?

Skoro tak wiele pierwiastków promieniotwórczych występuje w przyrodzie, to dlaczego właśnie radon ma być najbardziej niebezpieczny? Decydują o tym jego właściwości fizyczne – to jedyny gazowy (a więc mogący migrować ze skał i z gleby ku powierzchni) pierwiastek promieniotwórczy. Na dodatek to najdłużej żyjący izotop. Jego pochodne związane z pyłami obecnymi w powietrzu osadzają się na błonie śluzowej nosa, gardła, krtani (wolne atomy) oraz w płucach (atomy związane) i mogą powodować choroby nowotworowe.

Dawka radonu, która kumuluje się w płucach, zależy między innymi od stężenia radonu we wdychanym powietrzu, szybkości oddychania, obszaru płuc, w którym cząsteczki są zgromadzone, szybkości ich usuwania (co zależy od średnicy i gęstości cząsteczek). Poza tym pochodne radonu nie gromadzą się jednolicie w układzie oddechowym – głębokość wniknięcia cząsteczki zależy od jej rozmiarów.

Radon w Polsce: występowanie

Radon w atmosferze pochodzi głównie z gleby, gdzie jego stężenie sięga tysięcy bekereli na 1 m3. W powietrzu ulega rozrzedzeniu, więc jego stężenie znacznie spada. Wielkość ekshalacji (wydobywania się) radonu z gruntu zależy od miejsca (rodzaj gleby, geologia podłoża) oraz od warunków atmosferycznych (ciśnienie, siła i kierunek wiatru, wilgotność, obecność pokrywy śnieżnej itp.).

W Polsce radon występuje przede wszystkim w Sudetach i na Przedgórzu Sudeckim, w miejscach istnienia masywów granitoidalnych i skał metamorficznych o zwiększonych zawartościach uranu i toru. Drugim obszarem dużego występowania radonu w Polsce jest Górny Śląsk, a przede wszystkim jego zagłębie węglowe. Oprócz granitów duże ilości tego pierwiastka mogą zawierać łupki ilaste i fosforyty.

Sprawdź też: materiały budowlane >>>

Średnie stężenie radonu w powietrzu na terenie kraju utrzymuje się na poziomie do 10 Bq/m3, natomiast stężenie radonu w budynkach mieszkalnych wynosi od kilku do ponad 1000 Bq/m3.

Radon w budynkach: stężenie - jak się normy i przepisy

Co o radonie mówią normy i przepisy? Jakie jest dopuszczalne stężenie radonu w budynkach? Bardzo dużo, bo aż około 80% czasu spędzamy w budynkach. Ważne­ jest więc, by były one zdrowe i byśmy byli w nich jak najmniej narażeni na promieniowanie jonizujące. Dlatego wprowadzono normy określające maksymalne dopuszczalne zawartości naturalnych pierwiastków promieniotwórczych w materiałach budowlanych – 226Ra, 228Th i 40K. Sprawdź, jak one wyglądają...

Dopuszczalne stężenie radonu w powietrzu w pomieszczeniach mieszkalnych określało „Zarządzenie Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki z 7 lipca 1995 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizującego i wskaźników pochodnych określających zagrożenie promieniowaniem jonizującym” (Monitor Polski z 1995 r. nr 35, poz. 419). Wynosiło ono 400 Bq/m3, a dla budynków wybudowanych po 1 stycznia 1998 roku normy zostały zaostrzone do 200 Bq/m3, co było zgodne z przepisami obowiązującymi obecnie w większości krajów i zalecaniami UE.

Zarządzenie to implikowało konieczność wykonywania badań mających na celu wyszukiwanie domów, w których dopuszczalny poziom radonu jest przekroczony, jak również określenia metody pozwalającej na przewidywanie, czy na danym terenie można stawiać domy.

Do pomiaru stężenia radonu w pomieszczeniach mieszkalnych obligują także przepisy prawa budowlanego, a w szczególności § 313 ust. 2 rozporządzenia ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie­ (DzU z 2002 r. nr 75, poz. 690 z późn. zm.).

W Polsce nie ustalono dotychczas wartości granicznej dla radonu w wodzie pitnej, dlatego przy opracowywaniu wyników przyjmuje się umownie jako poziom referencyjny wartość 100 Bq/l (zalecanyprzez prawo unijne).

Pewne regulacje dotyczące promieniowania naturalnego wprowadza także rozporządzenie Rady Ministrów z 3 grudnia 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących zawartości naturalnych izotopów promieniotwórczych w surowcach i materiałach stosowanych w budynkach przeznaczonych na pobyt ludzi i inwentarza żywego, a także w odpadach przemysłowych stosowanych w budownictwie, oraz kontroli zawartości tych izotopów (DzU z 2 stycznia 2007 r. nr 4, poz. 29).

Przeczytaj dodatkowo:
Nowa ściana w istniejącym domu. Jak murować...

Ściany działowe w domu: poradnik. Czasem, po kilku latach mieszkania w domu dochodzisz do wniosku, że...

Czy beton komórkowy nadaje się do budowy ścian...

Najczęściej spotykanym rozwiązaniem na polskich budowach jest ściana dwuwarstwowa. Czasem jednak warto...

Zaprawa tradycyjna czy cienkowarstwowa. Jak...

Wybierając beton komórkowy, jako materiał na ściany naszego domu, możemy nie być świadomi tego, że to...

Do czego można wykorzystać beton komórkowy?...

Mówiąc o betonie komórkowym, najczęściej myślimy o budowie ścian zewnętrznych naszego domu. Ale...

Ściana jedno-, dwu- czy trójwarstwowa? Wybieramy...

Podpowiadamy, z jakich materiałów zbudować ciepłe ściany jednowarstwowe, dwuwarstwowe oraz...

Dach, elewacja i otoczenie domu z cegłą...

Podpowiadamy, jak zaprojektować i wykonać dach z dachówki ceramicznej, elewację klinkierową i...