Atak trąby powietrznej, a stan techniczny domu
Gdy trąba powietrzna atakuje, zniszczeniu ulegają zarówno dachy prawidłowo wykonane i te w złym stanie technicznym. Są dachy, które mimo złego stanu technicznego konstrukcji potarfią przetrwać atak trąby powietrznej tylko z niewielkimi uszkodzeniami pokrycia. W sumie jednak dachy wykonane prawidłowo lepiej odpierają atak żywiołu.
Na pewno ważnym czynnikiem dla skali zniszczeń w wyniku trąby jest rodzaj i sposób przymocowania pokrycia dachu. Jeżeli pokrycie jest słabo przytwierdzone do więźby i nie pracuje jak żagiel, konstrukcja dachu może przetrwać.
Aktualna norma wiatrowa przewiduje możliwość wystąpienia ssania wiatru (unoszenia), a także zwiększone obciążenia krawędziowe dachu. Gdy jednak budynek atakuje tak silny żywioł jak trąba powietrzna, stosowanie się do norm wcale nie daje pewności, że dom przetrwa. Przed tornado nie ma pełnej ochrony, chyba że będziemy budowali bunkry lub zejdziemy z budynkami pod ziemię.
Co zatem robić? Trzeba prawidłowo wykonywać dachy i konstrukcje ścian oraz stropów – to jedyny sposób ograniczenia skutków ewentualnego przejścia trąby powietrznej. Poniżej podpowiadamy, na co zwrócić uwagę przy budowie domu, aby przetrwał atak tornada.
Mocowanie krokwi i murłat
Duża siła rozporowa powstaje od obciążenia dachu ciężarem własnym, śniegiem i parciem wiatru. Siła ta powstaje w miejscu oparcia krokwi na murłacie, szczególnie w wiązarach krokwiowych lub jętkowych. W domach ze stropami ceramicznymi, żelbetowymi lub Kleina siły rozporowe od dachu są poprzez murłaty i wieńce stropowe lub ścianki kolankowe przekazywane na ściany zewnętrzne budynku.
Połączenie krokiew-murłata
Oparcie krokwi na murłacie wykonuje się zazwyczaj za pomocą wcięcia w krokwi, z równoczesnym przymocowaniem długimi gwoździami, nazywanymi krokwiowymi, wbitymi ukośnie w krokiew, lub specjalnymi łącznikami krokwiowymi z blach. Sposób łączenia krokwi z murłatą zależy od wielkości występujących sił rozporowych – im większa siła, tym bardziej rozbudowane powinno być połączenie.
Połączenie murłata-wieniec
Murłatę łączy się z podłożem (zazwyczaj jest to wieniec ścianki kolankowej lub stropowy) kotwami stalowymi o średnicy minimum 14 mm, w strefie naroży w odstępach około 1 m, a w strefie okapu około 2 m. Gdy murłata jest oparta na wieńcu ścianki kolankowej i do niego mocowana, trzeba sprawdzić odporność ścianek na zginanie pod wpływem sił rozporu (następuje rozpychanie ścianek na zewnętrz budynku). Jeżeli nośność ścianki jest niewystarczająca, należy wykonać w niej słupki żelbetowe połączone z wieńcem stropowym. Wtedy mur ścianki kolankowej będzie stanowił wypełnienie pomiędzy słupkami żelbetowymi i nie będzie przenosił obciążeń dachu.
Konstrukcja i poszycie dachu
W przypadku drewnianych konstrukcji dachowych wszystkie elementy drewniane, takie jak krokwie, płatwie, słupy i zastrzały, powinno się połączyć tak, by były odporne na rozciąganie, zwłaszcza przy brzegach dachów, w narożach i przy okapach. Obowiązuje zasada, że w miejscach, w których osadza się kotwy do mocowania dachu (na przykład wieniec ze stropem), na każdą kotwę powinno przypadać 450 kg elementów budowli. Ma to zabezpieczyć dach przed unoszeniem na skutek ssania wiatru.
Należy też pamiętać, że ssanie (unosząca siła wiatru), które może uszkodzić konstrukcję, oddziałuje na nią poprzez poszycie dachu. Dlatego przy jego mocowaniu należy przestrzegać kilku zaleceń:
- do każdej krokwi należy przymocować deski poszycia co najmniej dwoma gwoździami lub wkrętami do drewna;
- poszycie dachowe z płyt wiórowych lub sklejki trzeba mocować co najmniej sześcioma gwoździami na 1 m2 połaci dachowej;
- w strefach brzegowych lub narożnych dachów płaskich należy zastosować co najmniej 12 lub 18 gwoździ;
- przy innych pokryciach dachowych (na przykład z płyt włókno-cementowych lub blaszanych) powinno się użyć równorzędnych łączników.
W przypadku nietypowej bryły budynku lub konstrukcji konieczne jest obliczeniowe sprawdzenie przez konstruktora budowlanego odporności połaci dachowej na ssanie wiatru.
Ściany szczytowe
Ściany szczytowe domu w poziomie poddasza, będące zazwyczaj jedynie elementami osłonowymi (wypełniającymi), powinny wytrzymać obciążenie od parcia (lub ssania) wiatru. Ze względu na swoją funkcję są zazwyczaj dość cienkie, dlatego należy je zakończyć wieńcem obwodowym, który będzie połączony z wieńcami ścianek kolankowych. W przypadku gdy ściany szczytowe mają dużą wysokość i długość i nie są usztywnione ścianami poprzecznymi poddasza, trzeba sprawdzić ich odporność na zginanie od sił parcia lub ssania.
Jeżeli nośność jest niewystarczająca, należy je usztywnić dodatkowymi pilastrami murowanymi bądź słupkami żelbetowymi.
