Twój dom wytwarza 10 litrów wilgoci dziennie. Sprawdź, czy wentylacja nie zatruwa Cię po cichu

W domu zamieszkanym przez czteroosobową rodzinę może powstać nawet 10-12 l wilgoci w ciągu doby. Wykrapla się z powietrza, gdy zetknie się ono z chłodnymi powierzchniami okien, narożników ścian, czy rur z zimną wodą. Para wodna jest usuwana z pomieszczeń razem z zużytym powietrzem przez system wentylacji.

Wymiana powietrza - klucz do skutecznie działającej wentylacji

Wentylację grawitacyjną i wymianę powietrza w domu i mieszkaniu może zaburzyć zbyt niski poziom napływu powietrza na wlocie jak zbyt mały odpływ na wylocie. Konsekwencją jest wzrost wilgotności wewnątrz pomieszczeń i przenikani jej lub wykraplanie się na powierzchniach ścian, sufitów, okien. Wnikanie wilgoci w materiały budowlane powoduje ich trwałe zawilgocenie. To sprzyja rozwojowi grzybów i pleśni, niszczy elementy wyposażenia wnętrz i – często w sposób niezauważalny dla mieszkańców – elementy konstrukcyjne domu. Powodem jest brak wymiany powietrza.

Ograniczony napływ powietrza często prowadzi do odwrócenia ciągu w kanałach wentylacyjnych i nawiewania powietrza do pomieszczeń przez kratki wentylacyjne. Powoduje to duży dyskomfort, zwłaszcza zimą. Może prowadzić do trwałego wyziębienia łazienek, toalet lub kuchni, gdzie są zlokalizowane kanały wywiewne. Kanały przestają usuwać zanieczyszczenia z pomieszczeń – wilgoć, zapachy, tlenek i dwutlenek węgla. Dochodzi do zaburzenia procesów spalania gazu w urządzeniach grzewczych z otwartą komorą spalania (kotłach, kominkach) i przepływowych podgrzewaczach wody, co w skrajnych przypadkach grozi śmiertelnymi zatruciami.

• Stary dom, nowe okna i ocieplone ściany, ale pojawiła się wilgoć. Co poszło nie tak i jak to naprawić?

Zaparowane szyby, grzyb i pleśń, czyli skutki złej wentylacji

Zbyt słaba wymiana powietrza w pomieszczeniach powoduje negatywne skutki zarówno dla osób korzystających z takich pomieszczeń, jak i dla samego budynku. Część skutków jest widoczna, ale wpływ na zdrowie może być odczuwalny dopiero po latach.

• Wilgoć w nowym domu – skąd się bierze, jak znaleźć przyczynę i kto odpowiada za naprawę?

Widoczne skutki złej wentylacji to:

• grzyb i pleśń na nadprożach, ościeżach okiennych, pod parapetem, w narożach pokoi, za meblami;
• para wodna skroplona na chłodnych powierzchniach ścian i przedmiotach;
• zaparowane szyby w oknach; 
• nawiew powietrza przez kratki wywiewne w kuchni lub łazience;
• pęcznienie drewnianych mebli i podłóg.

• Wilgoć i pleśń po termomodernizacji – skąd się bierze i co robić, gdy się pojawi?

Niewidoczne skutki złej wentylacji to:

• złe samopoczucie – bóle i zawroty głowy, zmęczenie, podrażnienia błony śluzowej nosa, podrażnienia gardła, podrażnienia skóry, uczulenia, alergie;
• niszczenie konstrukcji budynku – wnikanie wilgoci do ścian i ich stopniowe niszczenie.

Jak sprawdzić, czy wentylacja w domu działa?

Możesz w prosty sposób samodzielnie ocenić, czy wymiana powietrza w twoim domu przebiega prawidłowo. Do przeprowadzenia prostego testu wystarczy kartka papieru, serwetka, skrawek chusteczki papierowej, zapalniczka lub świeczka. Test należy wykonać najpierw przy uchylonym oknie w dowolnym pokoju i otwartych drzwiach wewnętrznych, aby zapewnić swobodny przepływ powietrza. Następnie przyłóż kartkę, serwetkę do kratki wentylacyjnej w kuchni lub łazience. 

Jeśli kartka "przyklei" się do kratki, oznacza to, że ciąg wentylacyjny jest silny i drożny. Jeżeli jednak kartka opadnie, przybliż do kratki zapaloną świeczkę lub zapalniczkę. Płomień odchylający się w stronę kanału świadczy o tym, że ciąg istnieje, ale jest zbyt słaby – prawdopodobnie z powodu niewystarczającego napływu świeżego powietrza do budynku. Brak jakiejkolwiek reakcji płomienia oznacza, że wentylacja nie działa wcale - nie trzeba wykonać drugiej próby przy zamkniętych oknach tylko rozpocząć działania naprawcze.

Jeśli jednak kartka przylgnęła to tę samą próbę wykonajmy także przy zamkniętych oknach (zimą przeważnie są zamknięte, a otwierane tylko na chwilę w celu zwiększenia wymiany powietrza). Jeśli skrawek papieru będzie nadal przylegał do kratki a płomień odchylał się w jej kierunku oznacza to wymianę powietrza przez szczeliny w zamkniętym oknie - nowoczesne okna mają często nawiewniki lub nacięcia uszczelek w górnej części skrzydła pozwalające na ograniczony w granicach norm dostęp powietrza z zewnątrz. Szczelne okna bez tych rozwiązań uniemożliwiają dopływ powietrza i jego wymianę przez większą część dnia, co grozi zawilgoceniem.

• Mała funkcja okna poprawiająca komfort domowników. Jak działa stopniowanie uchyłu, które wspomaga wentylację?

Najczęstsze przyczyny niesprawnej wentylacji grawitacyjnej

Skuteczność wentylacji naturalnej jest silnie uzależniona od warunków atmosferycznych. Latem, gdy temperatura na zewnątrz jest zbliżona lub wyższa od tej w pomieszczeniach, wymiana powietrza jest niewielka. Wzrasta wraz z różnicą temperatur i optymalne warunki uzyskuje, kiedy wynosi przynajmniej 10-12^oC.  

Najczęstszym problemem, zwłaszcza w modernizowanych budynkach, jest nadmierna szczelność. Wymiana okien na nowoczesne modele o wysokiej izolacyjności oraz ocieplenie ścian zewnętrznych skutecznie blokują napływ świeżego powietrza, bez którego wentylacja grawitacyjna nie może funkcjonować. Do innych przyczyn należą błędy projektowe i wykonawcze, takie jak zbyt krótkie lub niewłaściwie ocieplone kanały wentylacyjne, ich mały przekrój, a także zatykanie kratek przez mieszkańców w obawie przed zimnem.

Rodzaje wentylacji w domu – grawitacyjna, mechaniczna i hybrydowa

W budownictwie mieszkalnym stosuje się trzy podstawowe rodzaje systemów wentylacyjnych. Najprostszym i najstarszym jest wspomniana wentylacja grawitacyjna (naturalna), której działanie opiera się na naturalnym ruchu powietrza. Występuje w większości domów zarówno starszych jak budowanych obecnie.

Bardziej zaawansowanym rozwiązaniem jest wentylacja mechaniczna, która wykorzystuje wentylatory do wymuszenia obiegu powietrza. Działa ona niezależnie od warunków pogodowych i daje pełną kontrolę nad intensywnością wymiany powietrza. Wersją rozbudowaną jest wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, czyli rekuperacja.

Trzecim typem jest wentylacja hybrydowa, która łączy w sobie cechy obu powyższych systemów. Działa ona naprzemiennie – w sposób naturalny, gdy warunki atmosferyczne są sprzyjające, oraz mechaniczny, gdy ciąg grawitacyjny jest zbyt słaby. Zazwyczaj realizuje się ją poprzez montaż specjalnych nasad kominowych, które w razie potrzeby wspomagają ruch powietrza w kanałach, stabilizując ich działanie przez cały rok.