Spis treści
Historia Dworu w Radlnej
Dwór w Radlnej to obiekt wpisany do rejestru polskich zabytków nieruchomych. Jego powstanie datowane jest na lata 80. XIX wieku, a cała posiadłość obejmuje ponad hektar powierzchni. W czasach swojej świetności budynek stanowił wizytówkę podtarnowskiej miejscowości. Zbudowany w stylu włoskiej willi renesansowej, przypominał eleganckie zabudowania, takie jak słynna Villa D'Este, której ogród wpisany jest na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Budynek przez lata przechodził różne transformacje, zmieniając właścicieli i funkcje. Początkowo był częścią majątku książęcej rodziny Sanguszów, a na początku XX wieku stał się obiektem użytku publicznego, przechodząc przez ręce różnych instytucji. Między innymi mieścił się tam folwark zajmujący się hodowlą świń, a także zorganizowany przez Niemców obóz przymusowej pracy, który istniał w czasie okupacji. Po wojnie dwór został znacjonalizowany, a w jego obrębie powstało Państwowe Gospodarstwo Rolne (PGR), które funkcjonowało do lat 90-tych XX wieku. Do ostatniego poważnego remontu doszło w 1977 roku, a następnie przez długi czas obiekt był zaniedbywany i popadł w ruinę.
Między innymi za sprawą działania lokalnej społeczności od 2017 roku Gmina Tarnów prowadziła negocjacje dotyczące zakupu budynku, które finalnie zakończyły się w 2022 roku.
- Sprawdź też: Browary Tarnowskie oficjalnie w budowie. Mają usunąć „miejsce wstydu” straszące od 30 lat
Negocjacje były trudne i długotrwałe, ale skuteczne, gdyż udało się nam nabyć dworek wraz z ponadhektarową działką za okazyjną kwotę niespełna 150 tys. zł. Dziękuję Związkowi Męskiej Młodzieży Przemysłowej i Rzemieślniczej w Krakowie, że nie patrzył na tę transakcję biznesowo, a społecznie - podkreśla Grzegorz Kozioł, wójt gminy Tarnów.
i
Zakończenie pierwszego etapu odbudowy
Przejęcie obiektu przez Gminę Tarnów w 2022 roku dało nadzieję na przywrócenie dawnej świetności tego miejsca. Niestety, tuż po zakupie, dwór doznał dodatkowych zniszczeń – wybuchł pożar, który prawdopodobnie był efektem nieostrożności osób przebywających w budynku. Mimo tego incydentu gmina podjęła szybkie działania w kierunku ochrony i odbudowy zabytku.
W 2023 i 2024 roku zrealizowano kluczowy etap prac, który obejmował opracowanie pełnej dokumentacji budowlano-konserwatorskiej oraz uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie. Dokumentacja stanowiła niezbędny krok w przygotowaniach do pierwszych robót budowlanych.
Pierwszy etap odbudowy skupił się głównie na kwestiach związanych z konstrukcją dachu.
- Inwestycja dotyczyła robót budowlanych związanych z całkowitym odtworzeniem więźby dachowej, pokrycia dachowego, rynien i rur spustowych oraz rozebranie zdegradowanego stropu w budynku. Jej koszt to 575.207,00 zł brutto. Zadanie zostało odebrane w dniu 10 grudnia 2025 r. zarówno przez przedstawicieli Gminy Tarnów, w tym Inspektora Nadzoru, jak i przedstawicieli Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie, Delegatura w Tarnowie - informuje Józef Kuboń, Referat Inwestycji i Rozwoju Urząd Gminy Tarnów.
Zobacz również: W PRL-u zaprojektowano go dla francuskich naukowców. Komitet Wojewódzki zwęszył okazję
i
Planowanie renowacji. Kolejne prace remontowe
Po zakończeniu pierwszego etapu inwestycji Gmina Tarnów przystępuje do kolejnych działań.
W ramach zadania "Radlna, Dwór (XIX w.): renowacja - etap II" planowane jest w budynku Dworu w Radlnej odtworzenie drewnianego stropu, skucie zawilgoconych i zajętych przez pleśnie i grzyby tynków wewnętrznych w piwnicy i na parterze, wykonanie robót wewnątrz budynku (osuszenie fundamentów, ułożenie warstw posadzkowych, izolacji pionowych i poziomych), wykonanie robót na zewnątrz budynku (rozbiórkowych - wyburzenie szpecącego aneksu z 1945 r., wykonanie izolacji zewnętrznej fundamentów i drenażu opaskowego), wykonanie badań mykologicznych i zawilgocenia ścian - wymienia Józef Kuboń.
Złożono już wnioski o dofinansowanie do kilku instytucji, w tym do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Oczekuje się, że wymienione powyżej prace będą mogły ruszyć po uzyskaniu dofinansowania, a planowany czas realizacji to lata 2026-2027.
W kolejnych etapach renowacji dworu uwzględniono także między innymi osuszenie fundamentów, wymianę stolarki okiennej i drzwiowej oraz modernizację systemu grzewczego.
Jaka przyszłość czeka Dwór w Radlnej?
Pełna renowacja zabytkowego Dworu w Radlnej wiąże się z ogromnym wyzwaniem, zarówno pod względem finansowym, jak i technicznym. Jak informuje urzędnik, szacunkowy całkowity koszt odbudowy wynosi około 7 milionów złotych. Planowane jest przeznaczenie budynku na cele kulturalne, jednak nie podjęto jeszcze ostatecznych decyzji w tej sprawie.
Dla mieszkańców Radlnej dwór to część ich historii i kultury. Dlatego ich oczekiwania w stosunku do odbudowy są bardzo wysokie – liczą oni na szacunek do tradycji i unikanie wszelkich działań, które mogłyby zniszczyć autentyczność miejsca. Miejmy nadzieję, że wspólne zaangażowanie gminy, lokalnej społeczności oraz instytucji rządowych pozwoli na odzyskanie dawnej świetności zabytkowi.
Zabytek w Radlnej. Zdjęcia
Przeczytaj także: Ich puste wille popadają w ruinę. Kiedyś mieszkali tu najbogatsi Polacy: fabrykanci, aktorzy, dyrektorzy
