Szałwie do ogrodu - szałwia gatunki i odmiany, wymagania, uprawa, pielęgnacja, zastosowanie

2022-03-04 11:39

Szałwia to popularna roślina. Wśród licznych gatunków szałwi w ogrodach uprawianych jest najczęściej kilka. Poznaj najpopularniejsze szałwie do ogrodu i dowiedz się więcej o ich walorach dekoracyjnych i zastosowaniu.

Szałwie to jedne z ciekawszych roślin jakie możemy uprawiać w ogrodzie. Znanych jest ponad 900 ich gatunków, wśród których są rośliny jednoroczne, byliny oraz półkrzewy. Do najpopularniejszych gatunków szałwii uprawianych w ogrodach należą:

Wszystkie powyższe szałwie oczkują ciepłych, słonecznych stanowisk i umiarkowanie żyznych, przepuszczalnych, średnio wilgotnych gleb o obojętnym lub lekko zasadowym odczynie. Mają też indywidualne wymagania, gdyż jedne dobrze znoszą półcień (szałwia błyszcząca), inne radzą sobie z przejściową suszą (szałwia lekarska), a jeszcze inne są wrażliwe na przesuszenie (szałwia omączona). Gatunki szałwii różnią się też odpornością na mróz, gdyż niektóre gatunki nie tolerują niskich temperatur w ogóle (szałwie jednoroczne), inne są na nie odporne w umiarkowanym stopniu (szałwia lekarska), a jeszcze inne wykazują pełną mrozoodporność (szałwia omszona).

Byliny i krzewy ozdobne najbardziej wytrzymałe na mróz >>>

Szałwia lekarska
Autor: GettyImages Szałwia lekarska może zimować w gruncie

Szałwia przyprawa i roślina lecznicza

Najbardziej popularna z nich jest szałwia lekarska (łac. Salvia officinalis), która od wieków wykorzystywana była do celów leczniczych. Zawarte w niej olejki eteryczne i inne substancje (m.in. garbniki, kwasy organiczne itp.) wykazują silne działanie przeciwzapalne, bakteriobójcze i przeciwpotne, dlatego roślina ma szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie (m.in. łagodzi stany zapalne jamy ustnej, objawy chorób skórnych, pomaga walczyć z nadmierną potliwością). Preparaty z szałwii należy jednak stosować z umiarem, gdyż przedawkowanie może wiązać się z przykrymi konsekwencjami (m.in. zatruciem, interakcjami z przyjmowanymi lekami).

Szałwia lekarska jest gęstym, niewysokim półkrzewem (50-70 cm wysokości) o sztywnych, kanciastych pędach, licznych, szerokolancetowatych, dużych, owłosionych, aromatycznych, szarozielonych liściach i niebieskich, drobnych kwiatach, zebranych w kłosy. Szałwia lekarska kwitnie w czerwcu i lipcu. W ogrodach roślina może być uprawiana zarówno w celach użytkowych, jak i ozdobnych, gdyż ma kilka bardzo atrakcyjnych odmian. Do najciekawszych odmian szałwii lekarskiej należą:

  • 'Tricolor' o biało-różowo-zielonych liściach,
  • 'Purpurascens' o młodych, czerwonobrązowych, z czasem zieleniejących liściach,
  • 'Icterina' o zielonych liściach z szerokim, żółtokremowym obrzeżem,
  • 'Aurea' o zielonych liściach z szerokim, żółtym obrzeżem.

Szałwia lekarska pochodzi z rejonów Basenu Morza Śródziemnego, mimo to względnie dobrze radzi sobie w naszym klimacie, ale jej odmiany ozdobne są delikatniejsze, dlatego często wymagają zimowego okrycia. Roślina ładnie się krzewi i dobrze rozrasta, ale wiosną (w kwietniu-maju) wymaga przycinania - inaczej jej pokrój z roku na rok będzie coraz bardziej luźny i nieporządny, a dolna część pędów zacznie ogałacać się z liści. Szałwię lekarską rozmnaża się zwykle przez sadzonki pędowe ukorzeniane wiosną (w maju-czerwcu) lub przez odkłady. Na przedwiośniu (w marcu) można też wysiewać do skrzynek jej nasiona, a sadzonki wysadzać do gruntu wiosną (po 15 maja). W ogrodzie szałwia lekarska dobrze komponuje się z innymi roślinami ozdobnymi, taki jak lawenda, róże, czyściec wełnisty, bodziszki. Znakomicie prezentuje się też na rabatach żwirowych i skalniakach. Może być także uprawiana w ogródkach ziołowych (m.in. z rozmarynem, macierzanką czy tymiankiem). Nadaje się też do uprawy w donicach na balkonach i tarasach.

Szałwia błyszcząca
Autor: GettyImages Szałwia błyszcząca

Szałwia na rabaty

Zupełnie inaczej wygląda drugi popularny gatunek szałwii - szałwia błyszcząca (Salvia splendens). To jednoroczna roślina ozdobna o wzniesionych, grubych, kanciastych pędach i dużych, sercowatych, ząbkowanych na brzegach, ciemnozielonych liściach. Jej największą ozdobą są barwne, dość duże kwiaty, zebrane na szczytach pędów w gęste, okazałe, wiechowate kwiatostany. Kwiaty pojawią się w czerwcu/lipcu i rozwijają aż do przymrozków.

Szałwia błyszcząca ma wiele odmian ozdobnych, różniących się wysokością (od 30 do 90 cm) i barwą kwiatów (białe, czerwone, fioletowe, różowe, pomarańczowe i dwukolorowe). Do ciekawszych odmian należą: 'White Red', 'Sangria', 'Luna', 'Salome', 'Czardasz' i 'Markiza'. Rośliny rozmnaża się z siewu nasion  - w lutym-marcu nasiona wysiewa się do skrzynek pod osłonami, potem siewki należy przepikować, sadzonki sadzi na miejsce stałe po 15 maja.

>> Przeczytaj też: Jakie kwiaty wysiewa się w styczniu? Piątka szklarniowa

Szałwia błyszcząca wspaniale nadaje się do dekoracji rabat i kwietników oraz tworzenia dywanów kwiatowych, gdyż najlepiej prezentuje się w grupie. Może być też uprawiana w doniczkach na balkonach i tarasach.

Szałwia omączona
Autor: GettyImages Szałwia omączona zachwyca niebieskofioletowymi kwiatami

Szałwia jednoroczna

Kolejnym atrakcyjnym jednorocznym gatunkiem szałwii jest szałwia omączona (łac. Salvia farinacea). Jej największą ozdobą są niebieskofioletowe kwiaty zebrane w smukłe kłosowe kwiatostany. Kwiaty pojawiają się na pędach wiosną (w maju) i rozwijają aż do jesiennych przymrozków. Rośliny mają gęsty pokrój i mają sztywne, wyprostowane pędy (80-100 cm wysokości), pokryte szerokolancetowatymi, błyszczącymi, gładkimi, zielonymi, ząbkowanymi na brzegach liśćmi. Szałwia omączona rozmnaża się przez wysiew nasion, ale do sadzenia w ogrodzie łatwiej kupić gotowe sadzonki na targu lub w centrum ogrodniczym, gdyż samodzielne rozmnażanie rośliny jest kłopotliwe.

Szałwia omączona wspaniale prezentuje się na rabatach z innymi roślinami ozdobnymi (lawendą, różami, bodziszkami, liliowcami, krwawnikami, ozdobnymi trawami, aksamitkami), ale nadaje się też na obwódki i do sadzenia wzdłuż alejek. Doskonale sprawdza się też jako roślina pojemnikowa.

Szałwia omszona
Autor: GettyImages Szałwia omszona

Szałwia bylinowa

Ostania z chętnie uprawianych w ogrodach szałwii jest szałwia omszona (Salvia nemorosa). To mocno rozgałęziająca się bylina o niedużych, owłosionych, sercowatych, zielonych liściach. Zwykle kwitnie dwa razy w sezonie: wiosną i późnym latem. Jeśli jednak ma powtórzyć kwitnienie, po pierwszym kwitnieniu musi zostać przycięta. Zabieg jest dość istotny, bo to właśnie niebieskofioletowe kwiaty, zebrane w długie, gęste kłosy są największą ozdobą rośliny. Szałwia omszona jest dostatecznie mrozoodporna i nie wymaga zimowej ochrony. Łatwo się rozmnaża zarówno za pomocą nasion (daje też obfity samosiew), jak i przez ukorzenianie sadzonek pędowych. Ma też kilka interesujących odmian: 'Mainacht', 'Ostfriesland', 'Blauhűgel', 'Rose Queen', 'Blue Field', 'Pink Field'.

W ogrodzie szałwia omszona dobrze komponuje się z innymi bylinami, m.in. bylicami, liliowcami, chabrami, przywrotnikiem ostroklapowym, goździkami. Ładnie wygląda na skalniakach, murkach i w ogródkach żwirowych.

Zioła w ogrodzie - szałwia lekarska
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Nasi Partnerzy polecają
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE