Spis treści
Gdzie rośnie najstarsza żyjąca winorośl na świecie? Ile ma lat?
Stara trta, czyli po słoweńsku „stara winorośl”, znajduje się w Mariborze, drugim co do wielkości mieście Słowenii. Rośnie w historycznej dzielnicy Lent, nad brzegiem rzeki Drawy. Jej gruby, poskręcany pień wyrasta tuż przy budynku, a długie ramiona rośliny rozprowadzono poziomo po jego południowej fasadzie.
Winorośl z Mariboru została oficjalnie wpisana do Księgi Rekordów Guinnessa jako najstarsza na świecie szlachetna winorośl odmiany uprawnej, która nadal wydaje owoce. Rekord ten należy odróżnić od osobnej kategorii najstarszej dzikiej winorośli – od 2025 roku jej rekordzistą jest 416-letni okaz rosnący w Tybecie.
Badania przeprowadzone w 1972 roku wykazały, że winorośl z Mariboru już wtedy miała co najmniej 350 lat. Oficjalne materiały turystyczne miasta podają obecnie, że może mieć nawet ponad 450 lat. Dokładna data jej posadzenia nie jest znana. Przyjmuje się, że rośnie w tym miejscu od ponad 400 lat, a lokalne źródła wiążą jej początki z okresem najazdów osmańskich na Maribor. O wieku rośliny świadczą między innymi zachowane XVII-wieczne przedstawienia miasta, na których przy budynku widać już rozłożysty krzew.
Stara trta wciąż owocuje!
Niezwykłe jest to, że mimo tak słusznego wieku winorośl z Mariboru nadal rodzi owoce. Każdego roku wypuszcza liście, zakwita, a następnie wydaje dojrzałe grona.
Roślina należy do starej słoweńskiej odmiany Žametovka - o ciemnych owocach, od wieków związanej ze słoweńską tradycją winiarską. Oficjalne źródła określają okaz z Mariboru jako najstarszą szlachetną, czyli uprawną winorośl na świecie, która nadal wydaje owoce.
Z zebranych winogron powstaje bardzo niewielka ilość wina. Nie jest to zwyczajny produkt przeznaczony do masowej sprzedaży. Trunek rozlewa się do małych, ozdobnych butelek i wykorzystuje przede wszystkim jako prestiżowy podarunek protokolarny miasta Maribor. Butelka wina ze Starej trty jest symbolem lokalnej historii, ciągłości i wielowiekowej kultury winiarskiej.
Przeczytaj też: Uprawa winogron w ogrodzie krok po kroku
400 lat historii zaklętej w winnym krzewie z Mariboru
W ciągu swoich ponad 400 lat życia Stara trta była świadkiem licznych wydarzeń historycznych. Rosła w czasach najazdów osmańskich, przeżyła wojny, miejskie pożary oraz bombardowania podczas II wojny światowej. Budynki znajdujące się w jej sąsiedztwie były niszczone i przebudowywane, ale sama roślina przetrwała. Krzew przetrwał również plagę filoksery winiec – groźnego szkodnika, który w drugiej połowie XIX wieku spustoszył europejskie winnice. Według oficjalnej historii starej winorośli mogło pomóc położenie nad Drawą – korzenie rośliny sięgały nadrzecznego podłoża, w którym filoksera nie była w stanie przetrwać.
Winorośl z Mariboru znajduje się pod stałą opieką specjalistów. Jest regularnie przycinana, kontrolowana i zabezpieczana przed chorobami.
Coroczne winobranie to wielkie wydarzenie
Zbiór owoców z winorośli w Mariborze ma uroczysty charakter i jest jednym z najważniejszych wydarzeń w mieście. W ceremonii uczestniczą mieszkańcy, przedstawiciele władz miasta, zaproszeni goście oraz turyści.
Termin zbioru zależy od pogody i stopnia dojrzałości owoców. Grona muszą osiągnąć odpowiedni poziom cukru i kwasowości. Dopiero wtedy są ręcznie ścinane i wyciskane w staromodnej prasie. Następnie uzyskany moszcz trafia w ręce winiarza, który produkuje z niego wino.
W Mariborze organizowane są również wydarzenia związane z przycinaniem winorośli. Pozyskane z niej sadzonki mają szczególną wartość symboliczną. Potomkowie Starej trty trafiają do różnych miejsc na świecie jako znak przyjaźni i współpracy. Dzięki temu materiał pochodzący z wiekowej rośliny może być zachowywany oraz rozmnażany poza jej pierwotnym stanowiskiem.
Przeczytaj też: Wino z winogron - kiedy zbierać winogrona na wino i jak zrobić domowe wino z winogron
Stara trta - żywy pomnik Mariboru
Najstarsza żyjąca winorośl na świecie jest dziś czymś więcej niż botaniczną ciekawostką. Stała się jednym z najważniejszych symboli Mariboru oraz słoweńskiej tradycji winiarskiej. W jej sąsiedztwie działa muzeum poświęcone historii rośliny, rozwojowi miasta i kulturze produkcji wina. Zwiedzający mogą zobaczyć winorośl z bliska, poznać jej dzieje i dowiedzieć się, w jaki sposób jest pielęgnowana.
Przeczytaj też kiedy i jak przycinać krzewy winorośli.
