Ponad 2 miliony „kopciuchów” wciąż dymi w Polsce! Zaskakujące dane GUNB o ogrzewaniu domów

Czym jest baza GUNB i ile deklaracji złożyli Polacy?

Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków to cyfrowy rejestr prowadzony przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, katalogujący źródła ciepła i spalania paliw w polskich obiektach. Portal Systemu ZONE gromadzi dane dotyczące centralnego ogrzewania oraz ciepłej wody użytkowej w budynkach jednorodzinnych, wielorodzinnych i niemieszkalnych.

Zgodnie ze statystykami GUNB, baza zawiera 9 772 714 złożonych deklaracji. Obywatele założyli ponad 1,94 miliona kont, a urzędnicy i specjaliści wykonali 4 285 551 inwentaryzacji budynków (oraz łącznie 8 773 664 inwentaryzacji budynków i lokali).

W rejestrze zaakceptowano ponad 4,16 miliona protokołów kominiarskich oraz blisko 70 tysięcy kontroli środowiskowych. Baza jest aktualizowana codziennie, dając pełny wgląd w energetyczną rzeczywistość budownictwa.

Jak klasyfikujemy źródła ciepła w polskich domach?

Aby właściwie zinterpretować dane CEEB, GUNB wprowadził klasyfikację uwzględniającą to, czy budynek korzysta z jednego źródła, czy posiada kilka urządzeń grzewczych. W formularzu można wskazać więcej niż jedno źródło, przy czym system nie definiuje źródła głównego, gdyż status ten zmienia się w zależności od cen paliw.

Budynki jednorodzinne dzieli się na trzy kategorie:

• Budynki wyłącznie ze źródłami na paliwa stałe – obiekty ogrzewane węglem, drewnem, pelletem lub biomasą.
• Budynki wyłącznie ze źródłami niskoemisyjnymi lub bezemisyjnymi – obiekty wykorzystujące kotły gazowe, pompy ciepła, ogrzewanie elektryczne, sieć ciepłowniczą lub kotły olejowe.
• Budynki ze źródłami łączonymi (hybrydowymi) – obiekty posiadające jednocześnie urządzenia na paliwa stałe oraz źródła niskoemisyjne lub bezemisyjne.

Paliwa stałe ciągle na czele. Spala się je w ponad 3,5 miliona domów jednorodzinnych

Analiza struktury domów jednorodzinnych wskazuje, że dominującym sposobem ogrzewania wciąż pozostają paliwa stałe. Aż 3 567 078 budynków jednorodzinnych, czyli 56,53 proc. wszystkich zewidencjonowanych obiektów tego typu w Polsce, korzysta wyłącznie ze źródeł na paliwa stałe.

Szczegółowy podział tej grupy ujawnia stan techniczny kotłowni:

• Największą grupę stanowią budynki z bezklasowymi kotłami (tzw. kopciuchami) – 1 134 117 domów (17,97 proc. ogółu).
• Kolejne 773 131 budynków (12,25 proc.) wykorzystuje kotły klasy 3 lub 4.
• 468 450 domów (7,42 proc.) ogrzewanych jest kotłami automatycznymi klasy 5 lub ekoprojekt.
• Kotły zasypowe klasy 5 lub ekoprojekt pracują w 144 584 domach (2,29 proc.).
• Samodzielne ogrzewacze na paliwo stałe (kominki, kozy) stanowią główne źródło w 643 525 budynkach (10,20 proc.).
• Zróżnicowane układy paliw stałych (np. kocioł pozaklasowy i ogrzewacz) występują w 307 416 domach (4,87 proc.).

Łącznie liczba budynków jednorodzinnych ogrzewanych wyłącznie urządzeniami na paliwa stałe poniżej klasy 5 sięga 2 864 844 obiektów (45,40 proc. zasobu). Udział budynków wyłącznie z pozaklasowymi źródłami wynosi 33,04% (ponad 2,08 miliona domów).

Domy niskoemisyjne i bezemisyjne, czyli gaz liderem, pompy ciepła w natarciu

Druga kategoria to budynki jednorodzinne ogrzewane wyłącznie źródłami niskoemisyjnymi lub bezemisyjnymi. W Polsce jest ich obecnie 1 596 502, co stanowi 25,30 proc. ogólnej liczby domów jednorodzinnych.

W tej grupie bezkonkurencyjny pozostaje gaz:

• Kotły gazowe stanowią jedyne źródło ciepła w 1 211 444 domach jednorodzinnych (19,20 proc. rynku).
• Pompy ciepła pracują jako wyłączne źródło ogrzewania w 224 900 budynkach jednorodzinnych (3,56 proc.).
• Ogrzewanie elektryczne odpowiada za 58 790 domów (0,93 proc.).
• Z miejskiej sieci ciepłowniczej korzysta 40 322 domów jednorodzinnych (0,64 proc.).
• Kotły olejowe stanowią wyłączne źródło w 32 632 obiektach (0,52 proc.).
• Mieszane układy bezemisyjne i niskoemisyjne występują w 24 962 nieruchomościach (0,40 proc.).

Mimo popularności pomp ciepła w nowym budownictwie, w skali kraju kocioł gazowy wciąż pozostaje fundamentem ogrzewnictwa niskoemisyjnego.

Układy hybrydowe i ogólny bilans urządzeń w Polsce

Ciekawym zjawiskiem są rozwiązania łączone. Budynki posiadające jednocześnie źródła na paliwa stałe oraz urządzenia niskoemisyjne lub bezemisyjne stanowią 1 061 987 obiektów (16,83 proc. rynku). Najpopularniejszą kombinacją – w 756 187 domach (11,98 proc.) – jest połączenie gazu lub pompy ciepła z kominkiem. Połączenie źródła niskoemisyjnego ze starym kotłem na paliwo stałe poniżej klasy 5 dotyczy 206 410 domów (3,27 proc.).

W ujęciu ogólnym, uwzględniającym wszystkie 17 564 082 zewidencjonowane urządzenia grzewcze we wszystkich obiektach w Polsce, bilans przedstawia się następująco:

• Urządzenia gazowe: 4 968 261 (28 proc.),
• Kotły na paliwa stałe zasypowe: 2 874 684 (16 proc.),
• Ogrzewanie i bojlery elektryczne: 2 673 530 (15 proc.),
• Kominki i ogrzewacze na paliwa stałe: 1 600 978 (9 proc.),
• Kotły na paliwo stałe z podajnikiem: 1 391 190 (8 proc.),
• Sieć ciepłownicza: 1 095 371 (6 proc.),
• Piecy kaflowe: 1 060 887 (6 proc.),
• Trzony kuchenne i kuchnie węglowe: 836 989 (5 proc.),
• Kolektory słoneczne c.w.u.: 482 051 (3 proc.),
• Pompy ciepła: 445 156 (3 proc.),
• Kotły olejowe: 134 985 (1 proc.).

Dla inwestorów dane GUNB stanowią jasną wskazówkę: odwrót od pozaklasowych paliw stałych wymuszają przepisy antysmogowe, a stabilny trend wykazują ogrzewanie gazowe, elektryczne oraz instalacje hybrydowe oparte na nowoczesnych źródłach niskoemisyjnych.