Spis treści
Pompa ciepła, szczególnie powietrze/woda to bardzo wygodne w montażu i eksploatacji urządzenie grzewcze, pracujące najbardziej efektywnie z niskotemperaturowym ogrzewaniem powierzchniowym (najczęściej podłogówka) oraz wymagające zegarmistrzowskiej precyzji, dużej wiedzy i doświadczenia od instalatora, a także umiejętnego ustawienia krzywej grzewczej przez użytkownika.
Nie można powiedzieć, że jest to najlepsze i najtańsze w użytkowaniu urządzenie, bo każdy nowoczesny system ogrzewania może się sprawdzić w określonych warunkach. Dla osób, które mają łatwy dostęp do drewna czy pelletu bardziej opłacalne może być urządzenie grzewcze na takie paliwa. Pompa ciepła z pewnością jest wygodna w użyciu, ale warto w domu mieć jeszcze źródło ciepła awaryjne, tzw miejscowy ogrzewacz powietrza, kominek, koza, piec, który można użyć w sytuacjach wyjątkowych, a także jako ozdobę wnętrza.
Mroźna zima – rachunki w górę, ale...
Styczeń 2026 r. przeszedł do historii jako najzimniejszy miesiąc w XXI w. w Polsce. Zgodnie z danymi stacji meteorologicznej w Mińsku Mazowieckiem liczba dni z mrozem osiągnęła 30, a mróz przez całą dobę zanotowano w okresie 23 dni. W tym roku wyjątkowo mapa średnich temperatur prawie dokładnie odpowiada podziałowi na strefy temperatur biwalentnych dla pomp ciepła. Jeśli ten czynnik był brany pod uwagę przy wyborze pompy ciepła dla danego regionu (najzimniejsza północno-wschodnia i najcieplejsza południowo-zachodnia Polska), to jest duże prawdopodobieństwo, że pomimo wyższych niż w podobnych okresach poprzednich lat rachunków za energię właściciele tych systemów grzewczych nie przeżyją szoku. Jeśli jednak podczas instalacji nie wzięto pod uwagę tego faktu, a dodatkowo zainstalowano pompę ciepła w domach o gorszych parametrach zapotrzebowania na ciepło, rachunki za ten okres mogą być dużo wyższe.
Spójrz na SCOP
Z punktem biwalentnym ma także współczynnik sezonowej efektywności SCOP. W przypadku źle dobranej do strefy klimatycznej pompy realny SCOP przy utrzymujących się dłużej temperaturach niższych niż -10°C może się znacznie obniżyć w stosunku do deklarowanego przez producenta. Dlatego trzeba zwrócić uwagę na ten parametr i zakres temperatur dla jakiego jest określony. Może się bowiem zdarzyć, że pompa mimo deklarowanego SCOP 3,5 – 4 osiągnie w mroźne dni ledwo 2, gdyż została zaprojektowana dla zupełnie innej strefy klimtycznej z łagodnymi zimami, gdzie -5 należy do rzadkości.
Wpływ niskich temperatur na koszty
Nowoczesne pompy utrzymują COP 2,5-2,9 przy -15°C i 100% mocy do –20°C. W najzimniejszych miesiącach (styczeń/luty) SCOP chwilowy spada do 2–2,5 zużycie prądu rośnie o 20–50% w tych okresach. Jeśli zima ma dużo dni z temperaturami –15°C średni sezonowy SCOP spada o 0,3–0,8, co daje rachunek wyższy o 10–30% (np. z 3500 zł do 4200–4800 zł). Warto rozważyć wówczas rozwiązania łagodzące wzrost kosztów ogrzewania: większy bufor, taryfa G12w (nocna tańsza o 30–40%), rekuperacja (zmniejsza straty wentylacyjne o 20–30%).
Kalkulator kosztów ogrzewania
Na stronie internetowej PORT PC dostępny jest kalkulator POBE Porozumienia Branżowego na Rzecz Efektywności Energetycznej, w którym wpisując podstawowe parametry, a więc powierzchnię domu, liczbę jego mieszkańców oraz standard budynku, czyli zapotrzebowanie na ciepło (słabo ocieplony, ocieplony średnio - dawniej, ocieplony dobrze itd.) otrzymujemy szacunkowy średni roczny koszt ogrzewania z uwzględnieniem przygotowywania ciepłej wody użytkowej dla różnych systemów grzewczych od tradycyjnych kotłów, również tych pozaklasowych, poprzez kotły kondensacyjne po pompę ciepła i kocioł elektryczny.
Wpisując dom o powierzchni 150 m², średnie ocieplenie i czworo mieszkańców, otrzymujemy najlepsze wyniki dla pomp ciepła gruntowej, zaraz potem powietrznej razem z ogrzewaniem powierzchniowym oraz co ciekawe dla kotła węglowego zgodnego z Ekoprojektem (pamiętać jednak trzeba, że aby działał on ekonomicznie i osiągał standardy, musi być włączony w instalację razem z buforem ciepła) – wyniki odpowiednio 4532 zł, 5269 zł i 5580 zł. Najdroższym źródłem ciepła według tych danych jest olejowy kocioł kondensacyjny – 10 448 zł.
Dla identycznych dwóch pierwszych składowych, ale w domu z dobrym ociepleniem lista najtańszych nie ulega zmianie, ale koszty roczne dla pompy gruntowej osiągają 3306 zł, pompy powietrznej 3837 zł a dla kotła węglowego Ekoprojektu – 3949 zł.
To są oczywiście wszystko szacunki, ale pokazujące choćby zależność kosztów od stanu izolacji cieplnej budynku.
Koszty ogrzewania pompą ciepła według AI
Miarodajne szacunki kosztów ogrzewania powietrzną pompą ciepła są możliwe, ale zawsze z marginesem błędu ±20–30%. Najlepsze podstawy to:
- deklarowane SCOP (Seasonal COP) producentów (testowane wg normy EN14825 dla klimatu umiarkowanego/chłodnego),
- certyfikaty Keymark/EHPA,
- raporty branżowe (POBE, Polski Alarm Smogowy, Globenergia, Vaillant, Daikin),
- kalkulatory producentów (Viessmann, Daikin, Mitsubishi, Panasonic, LG) i niezależne symulatory (symulatorogrzewania.pl, pompy.app),
- realne doświadczenia użytkowników z Polski (fora internetowe, grupy Facebook, badania 2025 – ok. 80% zadowolonych, choć w surowe zimy zdarzają się wyższe rachunki).
Największe rozbieżności wynikają z:
- rzeczywistego SCOP (często 0,5–1 niższy niż deklarowany w polskim klimacie),
- jakości montażu i hydrauliki,
- taryfy prądu (G11 a G12w – tańsza nocna weekendowa obniża rachunek o 15–25%),
- fotowoltaiki (obniża koszty o 40–80 %),
- temperatury zewnętrznej (dużo dni z temperaturami poniżej -10°C zwiększa zużycie o 10–30%).
Założenia do szacunków (dla Polski)
- Dom jednorodzinny 130 m², ogrzewanie podłogowe/niskotemperaturowe (35°C).
- 4 mieszkańców → CWU ≈ 2500 kWh ciepła/rok (standard dla 4 osób).
- Całkowite zapotrzebowanie na ciepło = ogrzewanie + CWU.
- Cena prądu: 1 zł/kWh brutto średnio (energia czynna ≈ 0,60–0,70 zł + dystrybucja, abonament, VAT, opłaty jakościowe; realna wartość z taryf 2026).
- SCOP – sezonowa efektywność realna: 3,5–4 (dobrze dobrana pompa), 2–2,5 (pesymistyczny wariant: słaby model, dużo grzałki elektrycznej, zła izolacja hydrauliczna, surowa zima).
Analiza kosztów
| Zapotrzebowanie na ogrzewanie (kWh/m²/rok) | Przykładowy standard domu | Całkowite ciepło (ogrzew. + CWU) kWh/rok | Koszt przy SCOP 4 (zł/rok) | Koszt przy SCOP 3,5 (zł/rok) | Koszt przy SCOP 2 (zł/rok) |
| 50 | Nowy dom, WT 2021+, bardzo dobra izolacja | 9000 | 2250 | 2570 | 4500 |
| 80 | Dom średnio ocieplony, lata 2000–2015 | 12900 | 3225 | 3686 | 6450 |
| 120 | Stary dom, słaba izolacja, lata 80–90 | 18100 | 4525 | 5171 | 9050 |
- najlepszy wynik (SCOP 4, dom 50 kWh/m²): 2200–2500 zł/rok – porównywalne lub tańsze niż gaz ziemny w 2026.
- średni wynik (SCOP 3,5, dom 80 kWh/m²): 3500–4500 zł/rok – typowe dla większości nowych instalacji w Polsce (raporty POBE, Globenergia, Vaillant 2026).
- pesymistyczny wynik (SCOP ≈2, dom 120 kWh/m²): 7000–9000 zł/rok – zdarza się przy starych modelach, złym doborze, ogrzewaniu grzejnikowym 55–60°C lub ekstremalnej zimie z częstym użyciem grzałki.
Zobacz także: Grzejniki kanałowe - idealne rozwiązanie do jasnych przestronnych wnętrz z dużymi przeszkleniami
