Planujesz dach ceramiczny? Tych 10 miejsc nie można wykonać byle jak. Nawet doświadczeni dekarze muszą uważać

O tym, ile kłopotów może sprawić zwykły komin lub kosz dachowy, wiedzą najlepiej rzeczoznawcy budowlani. To ich wzywają inwestorzy, gdy z dachem dzieje się coś niedobrego. Fachowcy ci doskonale wiedzą, gdzie szukać błędów. Znajdują je zazwyczaj w którymś z dziesięciu „błędogennych” miejsc, które tu przedstawiamy.

Nasza wyliczanka byłaby jednak bezużyteczna, gdybyśmy nie wyjaśnili, jak owe miejsca powinny wyglądać, aby nie sprawiały problemów. Wiedza ta przyda się przy wykonywaniu nowego pokrycia z dachówek oraz przy pracach remontowych na dachu ceramicznym. Uprzedzamy jednak, że nasze wyjaśnienia dotyczą tylko najpopularniejszych rozwiązań dachowych. 

Okap dachu – jak wykonać wentylację i zabezpieczyć pokrycie przed przeciekami?

Źle wykonany okap stwarza dwa zagrożenia. Po pierwsze, może zakłócić wentylację w przestrzeni pod pokryciem, bo wloty do niej nie będą drożne. Po drugie, woda może podciekać pod pokrycie wzdłuż linii okapu.

Najczęściej popełniane błędy:

• Niefachowe wykonanie obróbki blacharskiej okapu. Powinna ona odprowadzać skroploną parę lub krople wody deszczowej spływające po folii lub papie poza okap lub do rynny. Zdarza się, niestety, że obróbkę umieszcza się ponad którymś z tych materiałów izolacyjnych.
• Niewłaściwe zamocowanie rynien – woda spływająca z połaci omija je. 
• Zaślepienie wlotu powietrza pod połać i tym samym uniemożliwienie właściwej wentylacji dachu. Czasem niedoświadczeni dekarze tworzą co prawda wloty, ale zapominają zabezpieczyć je przed owadami i ptakami.

Kalenica dachu – najczęstsze błędy przy montażu gąsiorów

Ponieważ w kalenicy znajduje się najczęściej szczelina odprowadzająca powietrze spod pokrycia, miejsce to może stanowić dogodną drogę dla wody. Wystarczy drobna nieszczelność i deszczówka przez szczelinę wentylacyjną zacznie wciekać pod połać, mocząc po drodze materiał ociepleniowy i więźbę

Najczęściej popełniane błędy:

• Złe wymierzenie wysokości, na której powinna się znaleźć łata kalenicowa. Przez to gąsiory mogą zostać umieszczone zbyt wysoko lub zbyt nisko i nie znajdą oparcia na łacie.
• Niestaranny montaż gąsiorów. Ucierpi na tym nie tylko wygląd dachu. Może też dojść do przecieków.
• Brak mechanicznego zamocowania dachówek w rzędzie sąsiadującym z kalenicą. Zdarza się, że dekarze docinają dachówki z najwyższego rzędu i nie mocują ich do łat. Aż strach pomyśleć, że trzymają się one wyłącznie dzięki taśmie kalenicowej, która jest od spodu powleczona klejem.

Właściwe rozwiązania

Kalenicę wykańcza się dachówkami o specjalnym rynienkowym kształcie, czyli gąsiorami. Pod nimi powinna się znaleźć taśma kalenicowa wyprowadzona na dachówki po obu stronach kalenicy. Tworzy ona izolację zapobiegającą podwiewaniu deszczówki lub śniegu pod gąsiory, a jednocześnie umożliwia doprowadzenie powietrza spod pokrycia.

Gąsiory w narożach dachu lub w miejscu skrzyżowania kilku kalenic trzeba podocinać pod kątem, a później zabezpieczyć od góry ceramicznym kołpakiem (na przykład tak zwanym trójnikiem).

Polecamy również: Uważaj na pułapkę remontu dachu. Wymiana więźby może wymagać pozwolenia na budowę. Kiedy to jest konieczne?

Kosz dachowy – jak wykonać obróbkę, żeby uniknąć przecieków?

Kosz to jedno z najczęściej przeciekających miejsc dachu. Najważniejszym elementem jest tu obróbka blacharska tworząca płytką rynnę, którą woda może spływać z połaci. Błędy przy jej montażu prowadzą do wnikania wody pod pokrycie i głębiej

Najczęściej popełniane błędy:

• Układanie odcinków blachy, zaczynając od góry. Blacha zostaje w ten sposób zamontowana niejako „pod włos”. Spływająca w dół woda będzie hamować na progach utworzonych przez styk blaszanych arkuszy i podciekać pod nie.
• Przykręcanie lub przybijanie blachy. Dekarze. dziurawią w ten sposób obróbkę, obniżając jej szczelność.
• Zarysowywanie powlekanej blachy ostrymi przedmiotami. Od tego momentu przestaje być odporna na korozję i niebawem zacznie się kwalifikować do wymiany.

Właściwe rozwiązania

Oprócz właściwych łat w pobliżu kosza warto dołożyć krótkie łaty, które zapewnią lepsze podparcie obróbce blacharskiej. W tym samym celu pod koszem można zrobić fragment deskowania. Obróbkę łączy się z łatami za pomocą specjalnych klamer. Dodatkowo na brzegach obróbki umieszcza się samoprzylepne uszczelki z impregnowanej gąbki, które zapobiegną dostawaniu się wody pod pokrycie.

Narożnik dachu – jak poprawnie wykonać wykończenie i zamocować gąsiory?

Ta część dachu ma budowę podobną do kalenicy dachowej. Stąd i podobne niebezpieczeństwa powiększone o jeszcze jedno – boczne podciekanie wody spływającej po połaciach.

Najczęściej popełniane błędy:

• Zapominanie, że krokiew w narożniku dachu musi być dwustronnie ścięta. Jej przekrój powinien przypominać dom z dwuspadowym daszkiem, a nie kwadrat lub prostokąt. Przy zastosowaniu zwykłej krokwi nie da się poprawnie zamontować łat i kontrłat. Trudno też będzie użyć niektórych systemowych wsporników do łat narożnych, na których opierają się gąsiory.
• Rezygnacja ze wsporników podtrzymujących łatę kalenicową. Trudno wówczas ustawić gąsiory na odpowiedniej wysokości.
• Niedokładne doklejenie wentylacyjnej taśmy do dachówek. Często jest to utrudnione lub wręcz niemożliwe ze względu na zbyt wysoko ustawioną łatę narożnikową. Taśma zwisa wtedy jak falbanka lub styka się z pokryciem jedynie na krawędziach.

Właściwe rozwiązania

Narożnik wykańcza się tak jak kalenicę, stosując podobne produkty. Najważniejsze jest właściwe ustalenie wysokości, na jakiej znajdzie się deska kalenicowa, i jej odpowiednie wypoziomowanie. Trzeba starannie dokleić taśmę wentylacyjną do pokrycia i solidnie zamocować gąsiory.

Obróbka komina na dachu – jak uniknąć przecieków?

To przede wszystkim rozszczelnienie na styku dach-ścianki komina. Przyczyną jest zazwyczaj błędne wykonanie obróbek blacharskich. W efekcie woda zacieka na poddasze, zalewając je w mniejszym lub większym stopniu. Woda, jeśli dostanie się do materiału ociepleniowego, a tym jest z reguły wełna mineralna, obniża jego izolacyjność termiczną, powodując szybsze wychładzanie się pomieszczeń.

Najczęściej popełniane błędy:

• Nieszczelne połączenie obróbek ze ściankami komina. Blacha musi być przykręcona do muru, a krawędź obróbki trzeba uszczelnić dobrym materiałem trwale elastycznym, na przykład masą kauczukową lub uszczelniaczem dekarskim.
• Nierobienie obróbki podwójnej umożliwiającej niezależną pracę komina i połaci. Jedna część takiej obróbki trwale łączy się z kominem, a druga z dachem. Między nimi pozostaje osłonięta od góry szczelina niehamująca wzajemnych przesunięć.
• Zbyt niska obróbka od tylniej strony komina. Zimą zatrzymuje się tam śnieg, tworząc zaspę. Jeśli obróbka będzie zbyt niska, już przy pierwszej odwilży dojdzie do przecieku.

Właściwe rozwiązania

Pierwszą obróbką łączącą połać z dachem powinna być elastyczna taśma wentylacyjna, którą łatwo dopasować do kształtu dachówki i która ma od dołu naniesiony klej butylowy. Taśmę docina się na cztery odpowiednio długie oraz szerokie kawałki i rozpoczyna jej naklejanie od niższej części komina (najpierw na komin, później na dachówki).

Druga obróbka, tym razem z metalu, jest mocowana do ścian komina. Osłoni ona krawędź obróbki z taśmy. Metalowa obróbka powinna być częściowo zagłębiona w szczelinie naciętej uprzednio szlifierką kątową. Dla pełnego bezpieczeństwa styk blachy i muru warto zaspoinować uszczelniaczem dekarskim lub masą kauczukową.

Krawędź dachu – jak zabezpieczyć dachówki przed wiatrem?

Krawędzie boczne połaci, zwane wiatrownicami, są szczególnie narażone na silne podmuchy. Jeśli zostaną nieprawidłowo wykończone, podczas gwałtownych wichur może dojść do podwiewania dachówek i ich spadania z połaci. Wiatr może też wdmuchiwać tamtędy krople deszczu lub płatki śniegu pod pokrycie.

Najczęściej popełniane błędy:

• Rezygnacja z mechanicznego łączenia dachówek szczytowych (krawędziowych) z łatami. Będą one trwały na swoim miejscu do pierwszej silnej wichury. Krawędź jest bowiem bardzo narażona na działanie wiatru.
• Niestosowanie dachówek szczytowych i zabezpieczenie krawędzi połaci szerokim, wygiętym pod kątem prostym pasem obróbki blacharskiej. Wszystko byłoby tu w porządku, jednak często nie robi się szczelnych połączeń takiej obróbki z dachówkami i spływająca z dachu woda dostaje się tamtędy pod pokrycie.

Właściwe rozwiązania

Jest kilka sposobów wykończenia krawędzi dachu i wszystkie można uznać za optymalne. My proponujemy wykończenie tego miejsca dachówkami szczytowymi. Sprzedawane są one jako uzupełnienie danego modelu dachówek ceramicznych. Liczbę sztuk sprzedawca wyliczy napodstawie projektu.

Zobacz także: Nowy dach, a na nim... gołębie i sierpówki. Jak skutecznie zniechęcić te ptaki do przesiadywania i zanieczyszczania odchodami dachu?

Okno dachowe – jak prawidłowo zamontować je na dachu ceramicznym?

Źle zamontowane okno, oczywiście oprócz przecieków na styku jego ramy i połaci, może utrudnić poprawne i estetyczne ułożenie dachówek wokół niego

Najczęściej popełniane błędy:

• Nieprawidłowe zamocowanie ramy okna, na przykład do tych samych łat co dachówki.
• Niedokładne doklejenie fartuch okna do dachówek.
• Dolna lub górna część ramy okna bywa za bardzo odsunięta od krawędzi dachówek. Dekarze starają się wówczas zasłonić tę pustą przestrzeń taśmą aluminiową, ołowianą lub cynkową. Taki błąd jest wynikiem złego rozplanowania rozstawu łat lub nieprzewidzianej wcześniej zmiany rozmiaru okna na mniejszy.

Właściwe rozwiązania

Okno montuje się przeważnie w trakcie krycia dachu. Wysokość, na jakiej ma zostać usytuowane, powinna być przewidziana w projekcie. Jeśli tak nie jest, pamiętajmy, że 90-120 cm od podłogi będzie wysokością optymalną. Otwór okienny powinien być o 2-3 cm szerszy i dłuższy niż rama okienna. Po jego przygotowaniu mocuje się oddzielne łaty montażowe, na których rama zostanie oparta.

Okno przeważnie mieści się między parą sąsiadujących krokwi. Gdy jest szersze, trzeba wyciąć fragment jednej z krokwi, umieścić poprzeczne belki zwane wymianami nad i pod otworem, a wycięty fragment zamocować do nich w odpowiedniej odległości, czyli około 10 cm od ramy okiennej.

Przejście antenowe przez dach – jak zabezpieczyć je przed przeciekiem?

Kabel lub maszt antenowy wyprowadza się ponad połać przez specjalną dachówkę systemową. Po drodze przebija on jednak warstwę membrany dachowej. Może więc dojść tu do przecieku.

Najczęściej popełniane błędy:

• Stosowanie indywidualnych patentów mających zastąpić dachówkę antenową. Oszczędność kilkudziesięciu złotych skutkuje punktowym przeciekiem.
• Nawet przy zastosowaniu odpowiedniej dachówki można popełnić poważny błąd i nie zaizolować odpowiednio przewodu lub masztu w miejscu przejścia przez membranę.

Właściwe rozwiązania

Dachówki antenowe są uzupełnieniem dachówek danego modelu. Mocuje się je w trakcie krycia dachu, przekładając wcześniej kabel lub maszt antenowy.

Wole oko – jak poprawnie wykonać lukarnę i ułożyć dachówki?

Wole oko to dość kosztowny fragment dachu i ogromnie trudny do poprawnego wykonania. Dekarze partacze mogą zniszczyć dachówki podczas opornie przebiegającego układania lub zamontować je tak, że lukarna, zamiast zostać ozdobą domu, będzie stanowić rozpaczliwy widok. Niestety, nie ma szczegółowych wytycznych dotyczących tego typu lukarn, więc trudno mówić o jednym, najlepszym sposobie ich budowy.

Najczęściej popełniane błędy:

• Złe wyliczenie proporcji długości lukarny do jej wysokości lub niewłaściwe ustalenie kąta nachylenia połaci lukarny względem połaci głównej. Jeśli projekt będzie zły, może się okazać, że z kupionej przez nas dachówki wolego oka nie będzie, bo nie da się jej poprawnie ułożyć. Jeżeli dekarze zorientowali się w tym szybko, będzie szansa na zwrot nadwyżki materiału. Gorzej, jeśli uparcie starali się osiągnąć zamierzony efekt i szlifowali lub cięli dachówki, marnując w ten sposób pewną ich część.
• Nieprawidłowe rozplanowanie układu łat, zwłaszcza w połączeniu z błędem z punktu 1, kończy się przeważnie niemożliwością ułożenia danego modelu dachówki na wolim oku. Zaczynają się wówczas rozpaczliwe próby zmiany tej sytuacji – przycinanie dachówek i ich szlifowanie.

Właściwe rozwiązania

Konstrukcję lukarny tworzy przednia ścianka oraz krokwie lub wyprofilowane krążyny usztywnione od góry deskowaniem. Najbezpieczniej jest kupić całą więźbę wraz z elementami konstrukcji wolego oka w firmie sprzedającej więźby prefabrykowane. Tam też możemy zamówić same krążyny i przednią ściankę, ale zapłacimy za to dość dużo, bo takie przedsiębiorstwa nie są nastawione na tego typu drobne usługi.

Z konstrukcją lukarny powinni sobie poradzić również wykwalifikowani cieśle wykonujący więźbę bezpośrednio na budowie. Elementy konstrukcyjne lukarny montuje się na istniejącym fragmencie więźby. Dopiero po zakończeniu krycia usuwa się zbędne krokwie, wstawiając w ich miejsce drewniane wymiany.

To trudny etap, który trzeba prowadzić pod czujnym okiem wykwalifikowanego majstra ciesielskiego lub konstruktora i zgodnie z projektem. Dużo wysiłku będzie kosztowało przygotowanie łat, na których znajdą oparcie dachówki. Należy precyzyjnie wymierzyć ich rozstaw i odpowiednio wyginając, nadać im łukowy kształt.

Nieprawdą jest, że wole oko jest możliwe do wykonania jedynie przy zastosowaniu dachówek płaskich (karpiówek). Nadają się do tego również nieduże dachówki zakładkowe (zużycie 14-18 szt./m2). Najlepsze będą modele mające największy zakres rozsunięcia na zamkach.

Proporcje okna dachowego (stosunek wysokości do szerokości) dla różnych pokryć:

• dachówka zakładkowa – 1:8-1:9;
• dachówka karpiówka – od 1:5.

Kąt nachylenia daszku lukarny w stosunku do głównej połaci nie powinien być większy niż 12°. Ścianka czołowa może zostać odchylona od pionu jedynie na 5°. Aby lukarnę łatwo było pokryć i żeby wyglądała zgrabnie oraz proporcjonalnie, po obu jej bokach powinien pozostać przynajmniej1 m prostej połaci.

Kalenica dachu jednospadowego – jak wykonać połączenie ze ścianą?

Połać takiego dachu może łączyć się ze ścianą, na przykład attykową, lub urywać nagle, równając krawędzią do linii ściany, na której opiera się dachowa więźba. W pierwszym przypadku na styku ściany i połaci może dochodzić do przecieków, w drugim zachodzi niebezpieczeństwo, że silne wiatry będą podwiewać krople deszczu bądź śniegu pod pokrycie lub nawet zrywać dachówki.

Najczęściej popełniane błędy:

• Nieprawidłowe wykonanie obróbek blacharskich na styku połaci i ściany lub nieprawidłowe wykończenie krawędzi połaci niestykającej się ze ścianą. W jednej i drugiej sytuacji zachodzi ryzyko przecieku.
• Pozostawienie dachówek pulpitowych lub zwykłych w ostatnim rzędzie połaci bez mocowania mechanicznego. Tam, gdzie krawędzi nie chroni ścianka attykowa, wiatr może zdmuchnąć fragment pokrycia.

Właściwe rozwiązania

Krawędź połaci dochodzącą do ściany powinno się uszczelnić w podobny sposób jak frontową ścianę komina. Do poprawnego wykończenia swobodnie kończącej się połaci najkorzystniej jest użyć dachówek pulpitowych i solidnie przymocować je do deski kalenicowej.

Każde z wymienionych miejsc, niczym trójkąt bermudzki, może sprawić, że część naszych funduszy zatonie, a wraz z nimi dna sięgnie zaufanie do dekarzy. Czy możemy uniknąć najczarniejszych scenariuszy? Tak, jeśli zdążymy w porę interweniować, wynajmiemy inspektora nadzoru budowlanego, a na pewno, jeżeli zatrudnimy renomowaną firmę dekarską.

Na koniec dwie rady. Nie oszczędzajmy na dachu! Stare przysłowie mówi, że kto kupuje tanio, kupuje dwa razy. Po drugie, przypilnujmy, żeby dekarze dokładnie sprawdzili stan więźby i dokonali niezbędnych korekt! U podstaw wielu problemów leży krzywa, wilgotna lub źle zbudowana więźba.