Dobrze zaprojektowana i wykonana wentylacja grawitacyjna zapewnia ciągłą wymianę powietrza wewnątrz domu. Ruch powietrza powstaje na skutek różnicy ciśnienia wywołanej:
- różnicą temperatury na zewnątrz i wewnątrz domu;
- działaniem wiatru na budynek.
Wentylacja grawitacyjna po staremu - wentylacja nieregulowana
Jeszcze do niedawna najczęściej projektowano wentylację grawitacyjną nieregulowaną: powietrze z zewnątrz wnikało do domów tylko przez nieszczelności w oknach i drzwiach, a wydostawało się kratkami wentylacyjnymi.
Choć jego przepływ nie był kontrolowany i zwykle zależał od warunków atmosferycznych, to mieszkania były wystarczająco, a często nawet zbyt intensywnie wentylowane. Gdy na dworze wiał silny wiatr, w wielu mieszkaniach z powodu przeciągów było zimno. Kiedy w domu było zbyt gorąco, otwierało się okna i wietrzyło pomieszczenia dłużej niż wynikałoby to z potrzeb wentylacji. Powodowało to duże straty ciepła, więc część kosztów poniesiona na ogrzanie domu była marnowana.
Wentylacja grawitacyjna nowocześnie. Czy można ją regulować?
Na przełomie lat 80. i 90. w Polsce zaczęto stosować okna z PVC z wbudowanymi uszczelkami. Wkrótce potem pojawiły się szczelne okna drewniane. Takie okna - podobnie jak te z PVC - są energooszczędne: radykalnie zmniejszając niekontrolowany wypływ ciepłego powietrza z wnętrza domu, zmniejszają straty ciepła. Jednocześnie jednak ograniczają wentylację domów.
Ponieważ taka zredukowana wymiana powietrza jest niewystarczająca, powoduje to pojawienie się innego problemu: wzrostu wilgotności powietrza. W zawilgoconych domach mogą rozwijać się grzyby. Mieszkańcy budynków ze szczelnymi oknami często mają złe samopoczucie: są zmęczeni i apatyczni, skarżą się na bóle głowy, podrażnienia skóry, gardła, oczu i błon śluzowych nosa. Objawy te określa się jako "syndrom chorego budynku". Architekci często nie zwracają uwagi na to, czy w domu z nowoczesnymi, szczelnymi oknami będzie zapewniona właściwa wentylacja. Powierzając specjalistom projekty konstrukcji, instalacji wodno-kanalizacyjnych i grzewczych, bardzo często lekceważą ten problem.
Aby zaradzić problemom związanym ze zbyt szczelnymi oknami, a więc i niewłaściwą wentylacją, od niedawna w domach mieszkalnych stosuje się wentylację grawitacyjną regulowaną.
W oknach (czasem też w ścianach) domów z taką wentylacją montuje się nawiewniki okienne. Od stopnia otwarcia nawiewników (jak również kratek wywiewnych) zależy ilość powietrza doprowadzanego do pomieszczeń i usuwanego z nich.
